(ĐCSVN) - Hiện có khoảng 1.600 văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư, đặc biệt là đầu tư công (ĐTC), nhưng vẫn chưa xác định được thế nào là ĐTC do Nhà nước thực hiện.

Do đó, việc ban hành một đạo luật về ĐTC sát với thực tiễn, khắc phục “vấn nạn” dàn trải, thiếu đồng bộ, hiệu quả thấp trong đầu tư công hiện nay là vấn đề được các đại biểu quan tâm tại Hội thảo “Pháp luật về đầu tư công” do Văn phòng Chính phủ phối hợp tổ chức Hợp tác phát triển CHLB Đức GIZ tổ chức tại Hà Nội hôm nay (12-6) .

Đầu tư công  dàn trải, hiệu quả thấp

Về cơ bản, các chuyên gia kinh tế xác định, ĐTC là những khoản đầu tư của Nhà nước để phát triển các ngành, sản phẩm, dịch vụ phục vụ cộng đồng mà khu vực kinh tế tư nhân không làm hoặc không làm được và có thể coi là một trong những công cụ thực hiện chức năng của Nhà nước để khắc phục khiếm khuyết và thất bại của thị trường.

Hội thảo “Pháp luật về đầu tư công” . (Ảnh: TH)

Ngoài ra, cơ chế “xin cho” là những tồn tại trong ĐTC hiện nay dễ dẫn đến chênh lệch giá và tiêu cực nên cần xem lại vai trò của Nhà nước đối với đầu tư phát triển có định hướng, gắn với ĐTC và tái ĐTC.

Dẫn minh chứng về việc công bố thua lỗ của những tập đoàn, tổng công ty lớn như Vinashine, Vinalines, hay những sai phạm ở EVN, Tập đoàn Sông Đà mà Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra trong thời gian gần đây,… TS.Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương nhận xét, thực tế là đầu tư của Nhà nước vào doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đang có hiệu quả “rất thấp và trở thành điểm yếu nội tại của nền kinh tế, ảnh hưởng tiêu cực đến ổn định và phát triển kinh tế quốc gia”.

Pháp luật hiện hành về thẩm quyền quyết định đầu tư qui định, các khoản đầu tư từ 30.000 tỷ đồng (tương đương 1,5 tỷ USD) trở lên do Quốc hội quyết định. Như vậy, để “tránh” xin phép Quốc hội, một số tổng công ty, doanh nghiệp… đã dùng các thủ thuật như “xé” nhỏ dự án lớn thành các dự án dưới 30.000 tỷ đồng. Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, đây là “khe hở” cần được ngăn chặn ngay khi xây dựng dự án Luật ĐTC.

Các chính sách ĐTC cần được hoạch địch chặt chẽ

PGS. TS Kiều Đình Thụ, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nhận định, ĐTC là lĩnh vực rất quan trọng đối với Việt Nam hiện nay, vì với một nền kinh tế đang chuyển đổi thì chắc chắn đầu tư cho lĩnh vực này là rất lớn. Nếu chúng ta hoạch định được chính sách ĐTC chặt chẽ thì sẽ rất tốt đối với quản lý và phát triển nền kinh tế đất nước, còn không thì đây cũng là lĩnh vực gây lãng phí và kém hiệu quả ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế nước ta. Do đó, cần có những đánh giá xác đáng để thể chế vào Luật sao cho có hiệu quả.

Từ thực tiễn sự đổ vỡ vừa qua cho thấy tình trạng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đầu tư ngoài ngành quá lớn, việc đầu tư này do lãnh đạo doanh nghiệp tự quyết định mà không phải chịu sự quản lý của cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng Luật ĐTC cũng không thể bỏ qua lĩnh vực đầu tư của DNNN.

Theo đó, một trong những biện pháp được cho là giải pháp hữu hiệu để ĐTC có hiệu quả và thể chế vào trong Luật là, đổi mới tư duy về vai trò và chức năng của nhà nước, thu hẹp phạm vi ngành, nghề và hoạt động đầu tư nhà nước; không cấp vốn đầu tư DNNN trong các ngành có thị trường cạnh tranh, các ngành không phải là công ích…

Trong khi đó, TS Nguyễn Đình Cung lại cho rằng, cần phải vừa đầu tư mới, vừa thoái vốn đầu tư nhà nước từ các ngành, các doanh nghiệp không thuộc chức năng của nhà nước và coi nội dung về thoái vốn nhà nước là một phần quan trọng của Luật ĐTC.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, phải xác định nguồn vốn đầu tư của nhà nước là vì lợi ích quốc gia, là một trong những công cụ thực hiện chức năng của nhà nước, để khắc phục những khiếm khuyết thị trường, dẫn dắt những ngành tiên phong kéo nền kinh tế đi lên. Bên cạnh đó nâng đỡ những vùng kinh tế khó khăn, yếu kém, lạc hậu nhằm cân bằng phát triển vùng. Đặc biệt, cần phải làm rõ khái niệm ĐTC có đồng nghĩa với đầu tư nhà nước hay không?

Một số chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, qui định hạn chế khả năng huy động vốn của các địa phương (tối đa 30% giá trị tổng vốn đầu tư năm đó của ngân sách địa phương, trừ các TP loại đặc biêt như TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ… được huy động 100% tổng vốn đầu tư trong năm (theo Điều 8 Luật Ngân sách nhà nước) là sự mâu thuẫn không đáng có của pháp luật. /.