Trang chủ   |   Giới thiệu   |   Sơ đồ báo   |   English   |   Français  | 
Hôm nay, ngày 19 tháng 4 năm 2014
Tìm kiếm     

Ðiện thoại
  +084 8048916
+084 8048161
+084 8048160
Fax:08044175
e-Mail:
  kythuat@cpv.org.vn
dangcongsan@cpv.org.vn
Về chế định Chủ tịch nước trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992
10:51 | 12/04/2013

(ĐCSVN) – Tại Hội thảo mới đây về lấy ý kiến đóng góp vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 do Học viện Chính trị  Hành chính quốc gia Khu vực III tổ chức, vấn đề chế định người đứng đầu nhà nước (nguyên thủ quốc gia) được nhiều đại biểu quan tâm. Trong đó, nhiều đại biểu cho rằng: Chế định người đứng đầu nhà nước luôn là một chế định rường cột trong Hiến pháp của nhiều nước trên thế giới.

 

 Các đại biểu tham dự Hội thảo
do Học viện Chính trị  Hành chính Khu vực III tổ chức.

Theo TS Vũ Anh Tuấn, Học viện Chính trị  Hành chính Khu vực III, kể từ khi chính thể cộng hòa được thành lập (1945) tới nay, trừ chính thể Việt Nam cộng hòa ở miền Nam (1954 – 1975) thì về cơ bản, nguyên thủ quốc gia tại Việt Nam được tổ chức theo mô hình Cộng hòa đại nghị định hướng XHCN và chỉ có một đảng lãnh đạo nhà nước và xã hội. Đây là đặc điểm cốt tử chi phối chế định Chủ tịch nước nói riêng và tổ chức bộ máy nhà nước ta nói chung trong cả 4 bản Hiến pháp đã qua. Tuy nhiên, trong thực tế, chế định Chủ tịch nước có những thay đổi đáng kể. Trong 2 Hiến pháp năm 1946 và năm 1959 thì Chủ tịch nước là cá nhân và được thiết kế theo mô hình có khá nhiều quyền trong tổng thể quyền lực nhà nước, là người đứng đầu và lãnh đạo hành pháp (Hiến pháp năm 1946) hoặc tuy không đứng đầu Chính phủ nhưng có quyền quan trọng trong lãnh đạo chính phủ (Hiến pháp năm 1959). Tuy nhiên, đến Hiến pháp năm 1980 thì Chủ tịch nước lại là “chủ tịch tập thể” và sự lãnh đạo đối với 3 nhánh quyền lực nhà nước trở nên hình thức nhiều hơn. Đến Hiến pháp năm 1992, rút kinh nghiệm từ mô hình trước đó, Hiến pháp trở lại quy định Chủ tịch nước là cá nhân và theo đó, vị trí, quyền năng của cơ quan này trong tổng thể quyền lực nhà nước cũng được quy định theo hướng là cơ quan trung tâm, điều hòa, phối hợp các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Điều này có thể cho phép chúng ta rút ra bài học kinh nghiệm về lập trường kiên định, tránh rập khuôn, tôn trọng các nguyên tắc phổ biến trên thế giới cũng như đặc thù của quốc gia cho việc thiết kế chế định Chủ tịch nước ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

TS Vũ Anh Tuấn bày tỏ, quan điểm chủ đạo về thiết kế chế định Chủ tịch nước ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay cần nên trở lại với tinh thần của Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 1959: Chủ tịch nước phải thật sự là người đứng đầu nhà nước với những quyền năng phù hợp và mạnh mẽ về hiệu lực, hiệu quả thực tế; làm nhiệm vụ điều hòa, phối hợp và kiểm soát cả 3 nhánh quyền lực nhà nước: lập pháp, hành pháp, tư pháp và đặc biệt, bằng phương thức hợp lý phải lãnh đạo hành pháp phù hợp với yêu cầu của cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN.

Muốn vậy, Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này nên xây dựng theo hướng mở rộng phạm vi và tăng cường hiệu lực thực tế đối với các quyền hạn và nhiệm vụ của Chủ tịch nước trong cả 3 lĩnh vực của quyền lực nhà nước: lập pháp, hành pháp, tư pháp và Chủ tịch nước là người thống lĩnh các lực lượng vũ trang, Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh. Mặt khác, trong điều kiện của Việt Nam, để tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước và tổ chức Đảng, đồng thời để trên cơ sở đó mà tăng cường khả năng phối hợp linh hoạt, tinh gọn giữa lãnh đạo chính trị với điều hành đất nước, cần đặt ra phương án nhất thể hóa 2 chức danh cao nhất của đất nước là Chủ tịch nước và Tổng Bí thư. Ngoài ra, thiết kế chế định Chủ tịch nước còn phải đáp ứng với yêu cầu của hội nhập quốc tế về phương diện ngoại giao mà Chủ tịch nước là người đại diện cho quốc gia, quốc thể.

Với quan điểm trên, TS Vũ Anh Tuấn đề nghị nên xem xét Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này về chế định Chủ tịch nước theo hướng như sau:

Trước hết, về tổng quát, Dự thảo đã cố gắng bảo lưu những quy định mang tính nguyên tắc của chế định nguyên thủ quốc gia ở Việt Nam vốn được thiết định từ năm 1946 và nhất là của Hiến pháp năm 1992. Vì thế, điều dễ nhận thấy là ở Dự thảo lần này, với chế định Chủ tịch nước đã không có nhiều thay đổi mang tính đột phá như nhiều người từng kỳ vọng. Điều này có thể giải thích được bởi những đặc điểm riêng của thể chế chính trị nước ta và bởi những vấn đề thực tiễn khá phức tạp, nhạy cảm của tình hình đất nước hiện nay và trong những năm tới.

Tuy nhiên, có thể nhận thấy một số điểm mới ở chế định này mà chủ yếu là tập trung vào kỹ thuật lập hiến. Theo đó, tuy Dự thảo vẫn giữ kết cấu 8 Điều như Hiến pháp năm 1992; thứ tự của các Điều không có sự thay đổi đáng kể nhưng một vài Điều đã có sự kết cấu, diễn đạt lại cho gọn và hợp lý hơn. Điển hình là Điều 93 mới với 6 khoản đã tích hợp, sắp xếp lại những nội dung của Điều 103 cũ (12 khoản) làm cho các quy định này gọn hơn. Đồng thời, ở Dự thảo còn cụ thể hóa một số chức danh, hàm cấp trong các lực lượng vũ trang mà Chủ tịch nước có quyền phong hàm, cấp; quy định về trường hợp Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn về những vấn đề liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của mình…

Thứ hai, với quy định như hiện nay, có thể nhận thấy một số điểm bất cập của Dự thảo về Chủ tịch nước và trên cơ sở đó, cần có phương án điều chỉnh cho phù hợp. Cụ thể, với tư cách là người đứng đầu nhà nước, về nguyên tắc quyền hạn và nhiệm vụ của Chủ tịch nước phải được thể hiện ở 3 nhánh quyền lực một cách hợp lý, nhưng rất tiếc, điều này chưa được thể hiện đúng mức ở một số điểm. Trong đó, về quyền lập pháp: nên quy định Chủ tịch nước có quyền đề nghị Quốc hội xem xét lại (chứ không phải phủ quyết) những luật mà mình chưa đồng tình trong một giới hạn thời gian nhất định và Quốc hội không được từ chối đề nghị này. Nhưng nếu sau khi Quốc hội thảo luận và có ít nhất 2/3 số đại biểu đồng ý không sửa chữa luật thì Chủ tịch nước phải ký Lệnh công bố. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh Quốc hội nước ta là một viện duy nhất và đang thiếu hẳn một cơ chế phản biện trong chính cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Với quyền ra pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sự can thiệp của Chủ tịch nước được quy định như hiện nay là rất hình thức. Có ý kiến cho rằng, hoặc là không quy định về quyền phủ quyết pháp lệnh của Chủ tịch nước hoặc đã quy định thì phải là quyền phủ quyết trọn vẹn. Tuy nhiên, để phù hợp với đặc điểm của chúng ta, theo tôi, cần quy định thêm tại khoản 1, Điều 93: “Trong khi Quốc hội chưa có quyết định thì Chủ tịch nước chưa ký Lệnh công bố Pháp lệnh đó”. Có như vậy mới thể hiện rõ hơn hiệu lực, hiệu quả của quyền can thiệp của Chủ tịch nước đối với hoạt động ra pháp lệnh của UBTV Quốc hội  một cơ quan ngang địa vị pháp lý với Chủ tịch nước.

Về quyền hành pháp, sự can thiệp của Chủ tịch nước đối với hành pháp được quy định như trong Dự thảo về cơ bản là chưa trở lại đúng với tinh thần của 2 Hiến pháp năm 1946, 1959 và vì vậy, chưa đáp ứng được yêu cầu của kiểm soát quyền lực hành pháp của Chủ tịch nước. Do vậy, chỉ dừng lại ở quy định về thẩm quyền của Chủ tịch nước có liên quan đến tổ chức và nhân sự của chính phủ là chưa đủ, chưa có sự đổi mới đột phá cho vấn đề này. Để phù hợp với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền thì về nguyên tắc, nên thiết kế mô hình Chủ tịch nước như một phần của hành pháp, đứng đầu và lãnh đạo, điều hành hoạt động của Chính phủ.

Với tinh thần đó, có thể thấy quy định của Điều 95: “…có quyền tham dự các phiên họp của Chính phủ. Khi cần thiết, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước” là chưa rõ ràng về quan điểm mở rộng quyền của Chủ tịch nước đối với Chính phủ. Vậy, những vấn đề khác không thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước nhưng liên quan trọng đại đến quốc kế dân sinh thì Chủ tịch nước sẽ không có quyền yêu cầu? Đồng thời, cần quy định thêm: “Chủ tịch nước chủ tọa những phiên họp do mình yêu cầu”.

Với quyền tư pháp, thực tế cho thấy nên quy định Chủ tịch nước có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, thẩm phán của Tòa án nhân dân theo đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Đồng thời, thẩm quyền đó cũng áp dụng với Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Kiểm sát viên của Viện kiểm sát nhân dân theo đề nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Mặt khác, nên bổ sung vào khoản 3 Điều 93 về quyền của Chủ tịch nước trong việc xét ân giảm đối với bản án tử hình mà khoản 2, Điều 258 của Bộ luật tố tụng hình sự và điểm c, khoản 4, Điều 59 của Luật thi hành án hình sự đã quy định.

Với tư cách là thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân, nên quy định Chủ tịch nước là người trực tiếp quyết định và công bố quyết định tình trạng chiến tranh; ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ; tình trạng khẩn cấp mà không cần căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội hay của UBTV Quốc hội như Dự thảo. Như vậy sẽ phù hợp hơn với thực tế, nhất là trong tình trạng khẩn cấp.

Thực tế trong thời gian qua cho thấy một nguyên nhân rất quan trọng ảnh hưởng tới hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Chủ tịch nước là không có Luật Chủ tịch nước. Đây là một khiếm khuyết rất lớn trong hệ thống pháp luật cũng như trong tổ chức bộ máy nhà nước ở nước ta. Vì vậy, để cụ thể hóa 8 Điều trong Dự thảo cần phải khắc phục khiếm khuyết này bằng việc soạn thảo và ban hành Luật tổ chức Chủ tịch nước song song với tiến trình dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 để đảm bảo tính hợp hiến, tính đồng bộ và kịp thời của hệ thống pháp luật nước ta.

Để quyền lực của Chủ tịch nước vừa được mở rộng lại vừa tăng thêm hiệu lực, hiệu quả trong việc thực thi quyền hạn, nhiệm vụ của mình thì Hiến pháp cần quy định cơ quan này phải do nhân dân trực tiếp bầu ra bằng một cuộc bầu cử độc lập với Quốc hội và theo nguyên tắc bầu cử đơn danh, theo đa số. Đồng thời, để đảm bảo cho Chủ tịch nước hoạt động trong điều kiện tốt nhất về sức khỏe, sự minh mẫn về trí tuệ và không trở nên trì trệ, hiến pháp cần quy định thời gian không quá 2 nhiệm kỳ (10 năm) cho cơ quan này. Đồng thời, như nhiều hiến pháp trên thế giới, cần quy định về quyền miễn trừ tư pháp đối với Chủ tịch nước mà có thể theo tinh thần của Hiến pháp năm 1946 là: chỉ phải chịu trách nhiệm pháp lý về hành vi phản bội Tổ quốc.

Ngoài những nội dung góp ý vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 như nêu ở trên, TS Vũ Anh Tuấn đề nghị, về diễn đạt, cần sửa đổi một số điểm ở Điều 97 và 98 như: Ở Điều 97, cần bổ sung thêm vào quy định: “Phó Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội” cụm từ “theo đề nghị của Chủ tịch nước”. Bên cạnh đó, cần viết đầy đủ từ “Chủ tịch nước” thay vì viết “Chủ tịch” trong 2 Điều 97 và 98. Và, không nên dùng từ “có thể” trong đoạn “và có thể được Chủ tịch ủy nhiệm thay Chủ tịch làm một số nhiệm vụ” vì đương nhiên Phó chủ tịch sẽ phải đảm nhiệm một số nhiệm vụ do Chủ tịch ủy nhiệm, nếu không thì chức danh này để làm gì?.

 

Các từ khóa theo tin:

Bài, ảnh: Đình Tăng

In trang | Gửi góp ý


Các tin trước
Khẩn trương giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài (18/04/2014)
Hà Nội: Bắt quả tang một cơ sở sản xuất phụ gia giả (18/04/2014)
UBTVQH cho ý kiến về chương trình giám sát năm 2015 (18/04/2014)
Hải Phòng: Bắt đối tượng giả danh cán bộ tuyển dụng để cướp tài sản (18/04/2014)
Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu công khai xin lỗi, cải chính và phục hồi danh dự người bị khởi tố oan (18/04/2014)
Nguyên Chi Cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự quận Bình Thủy (Thành phố Cần Thơ) lĩnh án 5 năm tù giam (18/04/2014)
Hòa Bình: Án chung thân cho kẻ giết người cướp tài sản (18/04/2014)
Tây Ninh: Xử phạt 40 triệu đồng với doanh nghiệp xây dựng không phép (18/04/2014)
Truy bắt ổ nhóm cướp ở Khu kinh tế Vũng Áng-Hà Tĩnh (18/04/2014)
Bắt giữ lô hàng tiền chất ma túy ngụy trang trong trà hòa tan xuất khẩu đi Australia (18/04/2014)
 Trang 1 / 266 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin tiếp
Hàng chục triệu trái tim, khối óc đã và đang hướng về đạo luật gốc (12/04/2013)
Xây dựng Thủ đô thành khu vực phòng thủ vững chắc trong tình hình mới (11/04/2013)
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về hai dự án Luật (11/04/2013)
Góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992: Khẳng định vị thế của Công đoàn Việt Nam (11/04/2013)
Nghệ An tiếp tục lấy ý kiến đóng góp vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 (11/04/2013)
Lấy ý kiến vào Dự thảo Nghị định xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (11/04/2013)
Gần 1.200 cuộc hội nghị, tọa đàm góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (11/04/2013)
Bắt giữ vụ vận chuyển cây thuốc phiện từ Sơn La về Hà Nội (11/04/2013)
Hà Nội: 3 tháng, hơn 1.000 vụ phạm pháp hình sự (11/04/2013)
Khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối tượng phạm tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" (11/04/2013)
 Trang 1 / 1767 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin/bài đọc nhiều nhất
· Đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu, mức đóng bảo hiểm xã hội
· Vụ đắm phà ở Hàn Quốc: Thợ lặn vào bên trong phà SEAWOL
· Nam Định: Nghi ngộ độc sữa, 12 học sinh tiểu học nhập viện
· Hội nghị Geneva về Ukraine - những đột phá ban đầu nhằm giảm căng thẳng
· Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi
· Điện Kremlin xác nhận đã triển khai binh sĩ sát biên giới Ukraine
· Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan tiếp Đoàn đại biểu doanh nhân tiêu biểu
· Kết thúc tập trận chung “Đại bàng non” Hàn Quốc-Mỹ
· Phát động Liên hoan “Vẻ đẹp vầng trăng khuyết” 2015
Bản quyền thuộc Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Toà soạn: 381 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: 08048161; Fax : 08044175; E-mail : dangcongsan@cpv.org.vn
Giấy phép số 1554/GP-BTTTT ngày 26/9/2011 của Bộ Thông tin và Truyền thông về cung cấp thông tin lên mạng Internet