Tổ hợp tác phù hợp với nhu cầu của người lao động và có thể phát huy thế mạnh ở ngành nghề truyền thống  (Ảnh minh họa:HNV)

(ĐCSVN) – Tổ hợp tác là mô hình kinh tế tập thể phát triển rất nhanh trong những năm vừa qua, do phù hợp nhu cầu của người lao động, đặc biệt là người lao động nghèo.

Mô hình này bước đầu đã đáp ứng và khắc phục được một số hạn chế, yếu kém của kinh tế hộ, như thiếu vốn, công cụ, kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất; giảm bớt rủi ro và tăng sức cạnh tranh, khắc phục một số bất cập của nền kinh tế thị trường.

Ngoài ra, tổ hợp tác đã và đang có vai trò rõ nét trong việc nâng cao năng lực của kinh tế hộ; giúp các thành viên sử dụng có hiệu quả nguồn lực lao động, vật tư, tiền vốn, đất đai; tiếp nhận thông tin, tiến bộ khoa học - kỹ thuật, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất - kinh doanh, tạo việc làm, tăng thu nhập cho thành viên…

Thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, bình quân trong 5 năm trở lại đây, mỗi năm có khoảng 30.000 tổ hợp tác xã mới được thành lập, thu hút trên 3,5 triệu người lao động, góp phần rõ nét trong việc hỗ trợ sản xuất, kinh doanh của các hộ thành viên, tạo việc làm và tăng thu nhập cho một bộ phận lao động trong lĩnh vực nông nghiệp và nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.

Trong thời gian qua, số lượng hợp tác tăng nhanh và tổ hợp tác trở nên phổ biến ở nhiều địa phương, nhất là các tỉnh Nam bộ. Năm 2000, cả nước mới chỉ có xấp xỉ 150.000 tổ hợp tác, nhưng đến nay con số này đã tăng tới 300.000 tổ. Trong số các tổ hợp tác hiện nay, có khoảng 90.000 tổ hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, 70.000 tổ trong các ngành nghề phi nông nghiệp và hơn 150.000 tổ trong lĩnh vực dịch vụ và tín dụng.

Mặc dù có rất nhiều mô hình tổ hợp tác thành công ở nhiều nơi, song hoạt động của tổ hợp tác hiện còn đang gặp nhiều khó khăn. Thành công và thất bại của các tổ hợp tác do những nguyên nhân rất đa dạng và phong phú, trong đó, có những nguyên nhân liên quan đến bản thân các tổ hợp tác (như năng lực của tổ hợp tác), có những nguyên nhân liên quan đến môi trường chính sách hỗ trợ hoạt động của tổ hợp tác (như tổ hợp tác chưa có tư cách pháp nhân).

Thời gian qua, Việt Nam đã triển khai mô hình tổ hợp tác của dự án “Các tổ chức cộng đồng cùng phát triển kinh tế hợp tác trong xóa đói giảm nghèo tại Điện Biên (SIEED)” do Ủy ban châu Âu và Tổ chức CARE Đan Mạch đồng tài trợ. Dự án được triển khai trong giai đoạn 2008 - 2012 có tổng trị giá 988.529 EURO với phạm vi tại 15 xã của 3 huyện: Điện Biên, Điện Biên Đông và Tủa Chùa thuộc tỉnh Điện Biên. Bằng việc triển khai dự án này, nông dân nghèo trong 15 xã của tỉnh Điện Biên được hưởng lợi một cách công bằng từ việc thị trường hoá các sản phẩm địa phương trên qui mô vùng, qui mô quốc gia và từ các hệ thống sản xuất nông/lâm nghiệp bền vững. Trung tâm phát triển cộng đồng, Hội Phụ nữ và Hội Nông dân được nâng cao năng lực để hỗ trợ các nhóm cộng đồng và tăng tiếp cận với thị trường. Đáng chú ý, mô hình nhân giống Gà đen huyện Tủa Chùa đã đạt những thành công nhất định. Điều này không những mở ra bước phát triển kinh tế mới trong ngành chăn nuôi gà của huyện, giúp đồng bào người dân tộc thiểu số thay đổi nhận thức về chăn nuôi mà còn giúp bà con tiếp cận với kinh tế thị trường và làm giàu chính đáng từ chính sản phẩm chăn nuôi của mình. Đó là minh chứng rõ ràng và sống động cho sự phù hợp của mô hình tổ hợp tác trong nền kinh tế nước ta hiện nay.

Theo các chuyên gia, nhằm hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển kinh tế hợp tác, để có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân phát triển kinh tế hợp tác, góp phần xóa đói giảm nghèo, nên chăng cần thiết phải thúc đẩy sự phát triển của các tổ hợp tác phù hợp với từng vùng miền, hoàn cảnh địa phương và đảm bảo sự bền vững trong triển khai các dự án liên quan tới các tổ hợp tác này.

Trong khi đó, theo đề xuất của nhiều tổ hợp tác và Tổ chức CARE Đan Mạch tại Việt Nam, cần phải có một cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm quản lý tổ hợp tác; phải tăng cường tập huấn những nội dung cơ bản của Nghị định 151/2007/NĐ-CP và Thông tư 04/2008/TT-BKH tới từng tổ hợp tác và từng địa phương cấp cơ sở; từ cấp Trung ương đến địa phương, đặc biệt là ở cấp huyện và cấp xã nên có cán bộ chuyên trách để theo dõi, giám sát và hỗ trợ trực tiếp tổ hợp tác những vấn đề phát sinh mà tổ hợp tác không tự giải quyết được…

Ngoài ra, nhiều bộ ngành, địa phương còn đề xuất Chính phủ xây dựng Đề án Phát triển tổ hợp tác đến năm 2020 với nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ rõ ràng với mong muốn phát huy hết các lợi thế của mô hình tổ hợp tác trong nền kinh tế hiện nay.