Trang chủ   |   Giới thiệu   |   Sơ đồ báo   |   English   |   Français  | 
Hôm nay, ngày 25 tháng 10 năm 2014
Tìm kiếm     

Ðiện thoại
  +084 8048916
+084 8048161
+084 8048160
Fax:08044175
e-Mail:
  dangcongsan@cpv.org.vn
bandoc.dcsvn@gmail.com
Già hóa dân số và thiếu hụt nguồn nhân lực - vấn đề nan giải ở Nhật Bản
09:25 | 12/07/2012

(ĐCSVN) - Nhật Bản là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc thiếu hụt nguồn nhân lực trong khi lực lượng lao động sẽ phải gồng mình để gánh vác hệ thống thuế và an sinh xã hội.

Khi xã hội đang nhanh chóng “già” đi...

Số liệu được Bộ Thông tin và Nội vụ Nhật Bản đưa ra ngày 17/4 cho thấy, tổng dân số Nhật Bản tính đến ngày 1/10/2011 (bao gồm cả người nước ngoài) là 127,799 triệu người, giảm 0,2% so với một năm trước đó. Với mức suy giảm 259 nghìn người trong năm 2011, đây là mức suy giảm lớn nhất của dân số Nhật Bản kể từ năm 1950 trở lại đây.

 

 Số người già từ 65 tuổi trở lên ở Nhật Bản sẽ chiếm gần 40% tổng dân số vào năm 2060
                                                                                                     Ảnh: Foreign Policy


Theo ước tính, số người già từ 65 tuổi trở lên ở Nhật Bản sẽ chiếm gần 40% tổng dân số vào năm 2060, tăng từ mức 23% vào năm 2010. Đây là một con số thực sự ấn tượng về tình trạng “già hóa” ở đất nước Mặt trời mọc.

Trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/3, những người già Nhật Bản đã chi tiêu khoảng 109 nghìn tỷ yên (tương đương 1,4 nghìn tỷ USD), bằng với 44% tổng tiêu dùng nước này. Một thống kê khác cho thấy, năm 2011, lần đầu tiên số lượng tã giấy người lớn mà công ty Unicharm Corp bán ra ở Nhật Bản đã vượt quá số lượng tã trẻ em. Tại nhiều siêu thị, khách hàng có thể cảm nhận rõ ràng sự già hóa dân số của Nhật Bản: các xe đẩy hàng được thiết kế có trọng lượng nhẹ hơn.

Thực tế tại Nhật Bản cho thấy, các công ty đang chạy đua để tạo ra doanh số lớn hơn từ người tiêu dùng hơn 60 tuổi. Và Nhật Bản đang trở thành hình mẫu cho xu hướng một nền kinh tế bán lẻ hiện đại chuyển dịch từ các khách hàng truyền thống là người trẻ sang người già.

Nhật Bản dự báo, dân số nước này sẽ giảm đi 30% vào năm 2060 nếu tỷ lệ sinh không tăng. Tính đến năm 2010, dân số Nhật Bản là 128 triệu người. Vào năm 2060, dân số Nhật Bản dự kiến sẽ chỉ còn 87 triệu người. Trong đó, số người trong lực lượng lao động (trong độ tuổi từ 15 đến 65) sẽ giảm, chiếm khoảng một nửa tổng dân số.

Tỷ lệ sinh con ở phụ nữ tính vào năm 2060 là 1,35 (số con được sinh ra bởi mỗi phụ nữ) giảm so với mức 1,39 năm 2010. Các con số này đều thấp hơn mức 2 con được sinh ra bởi mỗi phụ nữ để tránh suy giảm dân số.

Các chuyên gia cho biết, dân số Nhật Bản sẽ giảm đi khoảng 1 triệu người mỗi năm trong vài thập kỷ tới và nước này cần xem xét lại hệ thống thuế và các chính sách phúc lợi xã hội để đảm bảo an sinh xã hội.

Dân số Nhật Bản giảm trong những năm gần đây do nhiều người trẻ không muốn lập gia đình vì xem đó là gánh nặng đối với cuộc sống và sự nghiệp của họ. Nền kinh tế trì trệ cũng khiến các cặp vợ chồng trẻ không muốn sinh con.

Từ những điều trên có thể thấy, Nhật Bản là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới và tỷ lệ sinh ở mức thấp nhất.

Dân số già - gánh nặng cho nền kinh tế

Trong bối cảnh số người nghỉ hưu và người già ngày một tăng cao, Chính phủ của Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda tháng 2 vừa qua đã thông qua đề cương cải cách chế độ an sinh xã hội và thuế nhằm dọn đường cho việc đạt mục tiêu chính sách tăng thuế tiêu dùng.

 

 Người già Nhật Bản đã chi tiêu một khoản tiền bằng 44% tổng tiêu dùng cả nước
                                                                                      Ảnh: AFP/Getty Images


Chính phủ và Đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) cầm quyền đã hoàn tất đề cương vào ngày 6/1 nhằm tăng thuế tiêu dùng từ 5% lên 8% vào tháng 4/2014 và 10% vào tháng 10/2015. Trong đề cương chính sách này, chính phủ và DPJ cũng cam kết giảm 80 ghế nghị sĩ tại Hạ viện và cắt giảm lương của công chức. Điều này thể hiện quyết tâm của Thủ tướng Noda trong bối cảnh nợ công dài hạn tại Nhật Bản đang ở mức rất cao.

Hiện nay, nước Nhật vẫn còn đủ khả năng tài chính để trả nợ công, nhưng với tình trạng dân số bị lão hóa ngày càng nhanh, từ nay cho đến hai, ba năm nữa thì tình hình sẽ khác.

Dân số Nhật Bản đang già hóa với tốc độ không ngờ. Nếu mọi việc cứ diễn ra như hiện nay thì Nhật Bản khó có thể tránh khỏi vỡ nợ. Đó là nguyên nhân vì sao ông Noda quyết định tăng thuế tiêu dùng lên 8% vào năm 2014 và 10% vào tháng 10/2015.

Đối với người cao tuổi, lương hưu là nguồn thu nhập chính. Số liệu do Viện nghiên cứu Dân số và an sinh xã hội quốc gia Nhật Bản năm 2003 cho thấy: Năm 1985, chi phí an sinh xã hội của Nhật Bản là gần 35.780 tỷ yên, chiếm 13,71% thu nhập quốc dân. Trong đó, chi phí về lương hưu cho người cao tuổi chiếm 6,49%. Năm 1995, chi phí an sinh xã hội tăng lên đạt hơn 64.730 tỷ yên, chiếm 17,09% thu nhập quốc gia, chi phí lương hưu chiếm 8,84% trong chi phí an sinh xã hội, tăng 136% so với năm 1985. Năm 2001, Nhật Bản dành 81.400 tỷ yên cho chi phí an sinh xã hội, chiếm 22% trong thu nhập quốc dân. Chi phí về lương hưu chiếm 11,50% trong chi phí an sinh xã hội, tăng 130% so với năm 1995.

Như vậy, qua việc trợ cấp lương hưu cho người cao tuổi, có thể thấy, Chính phủ Nhật Bản đã làm khá tốt vấn đề an sinh xã hội. Song gánh nặng đối với nền kinh tế Nhật Bản là điều ai cũng có thể nhận thấy, nhất là sau thảm họa động đất sóng thần tháng 3/2011 đã làm thiệt hại nặng nề nền kinh tế nước này.

Và đặt ra nhiều thách thức đối với vấn đề nguồn nhân lực

Các chuyên gia cho biết, dân số Nhật Bản sẽ giảm đi khoảng 1 triệu người mỗi năm trong vài thập kỷ tới và nước này cần xem xét lại hệ thống thuế và các chính sách phúc lợi xã hội để bảo đảm an sinh xã hội. Việc điều chỉnh thị trường lao động như tăng tuổi nghỉ hưu, nhằm tăng số lao động lớn tuổi trong lực lượng lao động cũng có ý nghĩa rất quan trọng trước tình trạng già hóa dân số và lực lượng lao động.

 

 Thiếu hụt nguồn nhân lực là một thách thức lớn đối với nền kinh tế Nhật Bản
                                                                                      Ảnh: Bloomberg


Dân số già, đồng nghĩa với sự thiếu hụt nguồn nhân lực cho thị trường lao động. Hiện nay, chính sách thu hút lao động nước ngoài đang là một ưu tiên của Nhật Bản. Trong thời gian qua, Nhật Bản đã có nhiều hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực nguồn nhân lực. Điều này đã và đang được phát huy có hiệu quả.

Theo tổ chức Hợp tác Đào tạo quốc tế Nhật Bản (JITCO), Nhật Bản đang có nhu cầu cao trong việc tiếp nhận lao động nước ngoài, nhất là ngành nông nghiệp. Sau thảm họa động đất và sóng thần tại Nhật năm 2011, tỷ lệ lao động nông nghiệp của Nhật Bản bị giảm mạnh. Theo đánh giá của JITCO, đây là ngành khá phù hợp với lao động Việt Nam. Số lượng lao động được tuyển sẽ không bị giới hạn mà tùy vào khả năng đàm phán của doanh nghiệp phái cử lao động.

Một số liệu khác cho thấy, 10.000 công nhân xuất khẩu lao động của Việt Nam là con số mà Nhật Bản mong muốn được tiếp nhận hàng năm vì tình trạng thiếu hụt nhân công, đặc biệt trong các lĩnh vực chế biến thủy hải sản và nông nghiệp. Số lao động tại Nhật Bản trong hai lĩnh vực vừa kể giảm sút đáng kể do một số đông công nhân Trung Quốc và Philippines rút về nước sau cuộc khủng hoảng thiên tai động đất-sóng thần tại Nhật hồi tháng 3 năm ngoái.

Trước đây, trong chính sách của mình, Nhật Bản không cho phép tiếp nhận lao động nước ngoài trình độ thấp hoặc không có tay nghề vào làm việc. Đối với lao động nước ngoài có tay nghề, lao động kỹ thuật cao, Chính phủ Nhật Bản khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho họ vào làm việc ở Nhật Bản.

Tuy nhiên, lao động phổ thông (lao động không có tay nghề hoặc tay nghề thấp) nước ngoài có thể vào Nhật Bản làm việc theo chương trình tu nghiệp tại Nhật Bản với thời gian không quá 1 năm. Chương trình này được khởi điểm từ những năm cuối thập kỷ 60 của thế kỷ trước. Đến năm 1992, để bù đắp sự thiếu hụt nguồn nhân lực do dân số già hoá và tỷ lệ sinh thấp, Chính phủ Nhật Bản mở rộng thêm chương trình thực tập kỹ thuật với thời gian tối đa là 2 năm, nâng tổng số thời gian tu nghiệp và thực tập kỹ thuật lên tối đa là 3 năm. Lao động nước ngoài tu nghiệp, làm việc tại Nhật Bản chủ yếu trong lĩnh vực cơ khí, dệt may, chế biến lương thực, xây dựng, chế biến hải sản, nông nghiệp và ngư nghiệp. Mục tiêu chính của chương trình này là nhằm chuyển giao công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho các nước đang phát triển.

Những năm gần đây, sự thiếu hụt nhân lực trầm trọng do sự già hoá dân số và tỷ lệ sinh thấp đã khiến số lượng tu nghiệp sinh nước ngoài vào Nhật Bản liên tục tăng lên. Bình quân, mỗi năm Nhật Bản tiếp nhận trên 70.000 người vào làm việc với tư cách tu nghiệp sinh.

Số liệu tính đến hết tháng 10/2008, đã có trên 35.000 tu nghiệp sinh Việt Nam được đưa sang tu nghiệp tại các xí nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản, chủ yếu trong ngành dệt, may công nghiệp, lắp ráp điện tử, gia công cơ khí, chế biến, xây dựng và thuỷ sản.

Như vậy, hợp tác với Việt Nam về phát triển nguồn nhân lực trong thời gian qua được coi là một trong những phương thức hữu hiệu đối với Nhật Bản trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực do già hóa dân số. Và trong thời gian tới, hai nước sẽ cùng tiếp tục phát huy điều này để cùng khắc phục những điểm yếu trong thị trường lao động của mỗi nước./.

Các từ khóa theo tin:

Phương Giang

In trang | Gửi góp ý


Các tin trước
Chuyển hướng trong chiến lược cân bằng lợi ích của Nga (24/10/2014)
Giá dầu giảm tác động đến kinh tế toàn cầu (24/10/2014)
Nhân Ngày quốc tế xóa đói giảm nghèo (17/10/2014): (17/10/2014)
Dịch Ebola và những lỗ hổng trong hỗ trợ phát triển tại châu Phi (16/10/2014)
Ngày quốc tế phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai: Thích ứng vì cuộc sống (14/10/2014)
Bầu cử tại Brazil - cuộc trưng cầu ý dân đối với 12 năm cầm quyền của PT (05/10/2014)
Quan mới, chuyện cũ (04/10/2014)
Nhất thể hoá đồng nội tệ - ưu tiên hàng đầu của hệ thống tài chính Cuba (02/10/2014)
Ngày quốc tế người cao tuổi (1/10/2014): (01/10/2014)
“Dòng chảy Phương Nam” và cuộc chiến năng lượng khó đoán định (29/09/2014)
 Trang 1 / 36 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin tiếp
Ai Cập trong vòng xoáy leo thang xung đột quyền lực (11/07/2012)
Tổng thống Nga: Phương Tây đang xuất khẩu "dân chủ tên lửa - bom đạn" (11/07/2012)
Cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh (07/07/2012)
Bài toán khó cho Tân Chủ tịch (06/07/2012)
Năm lĩnh vực cần cải thiện trong nền kinh tế thế giới (06/07/2012)
Nam Sudan một năm sau độc lập, khó khăn chồng chất khó khăn (05/07/2012)
Sớm hiện thực hoá cam kết chính trị của Hội nghị Rio+20 (01/07/2012)
Hội nghị thượng đỉnh EU: Bản trường ca chưa tìm được đoạn kết (29/06/2012)
Kết quả chuyến thăm Mỹ của Tổng thống Phi-lip-pin A-ki-nô III (20/06/2012)
Hội nghị thượng đỉnh G20: Những ưu tiên được đặt lên hàng đầu (20/06/2012)
 Trang 1 / 159 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin/bài đọc nhiều nhất
· Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam triển khai Trang thông tin điện tử Hồ Chí Minh
· Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn cựu chiến binh Sư đoàn I Anh hùng
· Còn nhiều ý kiến khác nhau về dự thảo Luật bảo hiểm xã hội (sửa đổi)
· Ga Hà Nội công bố kế hoạch chạy tàu Tết Ất Mùi 2015
· Đồng chí Lê Trường Lưu được bầu giữ chức Chủ tịch HĐND tỉnh Thừa Thiên - Huế
· TP. Hồ Chí Minh lại ngập do mưa lớn
· Những ngày cuối tuần Bắc Bộ lạnh về đêm và sáng, Nam Bộ tiếp tục có mưa
· Quy định mới về đăng ký xác định quốc tịch Việt Nam
· Bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng lãnh đạo, xử lý tình huống cho bí thư cấp ủy cấp huyện
Bản quyền thuộc Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Toà soạn: 381 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: 08048161; Fax : 08044175; E-mail : dangcongsan@cpv.org.vn
Giấy phép số 1554/GP-BTTTT ngày 26/9/2011 của Bộ Thông tin và Truyền thông về cung cấp thông tin lên mạng Internet