(ĐCSVN) - Bốn cơ quan cần “xem lại chính mình”, đó là cơ quan quản lý nhà nước về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; về y tế; về lao động người nước ngoài hoạt động tại Việt Nam và một số cơ quan báo chí trong thời gian qua đã quảng cáo quá độ sự “thần kỳ” của nhiều loại thuốc từ các phòng khám Đông y Trung Quốc.

• Số liệu kiểm tra của ngành Y tế chưa phản ánh đúng tình hình

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, trong mục Bạn đọc, ngày 11/7 có nêu hàng loạt câu hỏi được tập hợp từ ý kiến của bạn đọc. Trong đó, các câu hỏi được nêu: Hiện có bao nhiêu cơ sở y tế nước ngoài, có bao nhiêu phòng khám Đông y Trung Quốc (ĐYTQ) đang hoạt động tại các tỉnh, thành phố trong cả nước? Trong đó, có bao nhiêu cơ sở y tế, phòng khám ĐYTQ được cơ quan chức năng Việt Nam cấp giấy phép hoạt động? Những cơ quan nào có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc khám chữa bệnh, kê đơn, bán thuốc ở những cơ sở y tế nước ngoài, nhất là ở các phòng khám ĐYTQ? Việc quản lý lao động người nước ngoài ở các phòng khám này như thế nào? Việc tính thuế và thu thuế đối với các cơ sở y tế nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ ra sao? 

Theo Bộ Y tế, trên địa bàn TP Hà Nội có 7 thầy thuốc Đông y Trung Quốc hành nghề ở 5 cơ sở                              (Ảnh chỉ mang tính minh họa. Ảnh: Nguyễn Thế Dương)

Về số lượng các phòng khám ĐYTQ, thông tin từ đại diện Bộ Y tế cho biết, đến ngày 29/6/2012, cả nước có 41 thầy thuốc ĐYTQ đang hành nghề tại 16 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Trong đó, TP Hồ Chí Minh nhiều nhất, có 11 người hành nghề ở 7 cơ sở, Hà Nội có 7 người hành nghề ở 5 cơ sở, Hải Phòng có 4 người hành nghề tại 3 cơ sở, Cần Thơ có 4 người, các tỉnh còn lại có 1 đến 2 người.

Về chất lượng của các phòng khám ĐYTQ, theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, qua đợt kiểm tra vừa qua, các cơ sở khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền "có thầy thuốc nước ngoài hành nghề" (thực chất là các phòng khám ĐYTQ - NV) có khá nhiều vi phạm, trong đó điển hình là những vi phạm như: Có thầy thuốc nước ngoài hành nghề khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước về y tế cho phép; không niêm yết giá hoặc thu tiền khám và chữa bệnh cao hơn giá niêm yết; hành nghề quá phạm vi chuyên môn; thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc không đảm bảo chất lượng; quảng cáo không đúng khả năng chuyên môn, không đúng nội dung đã được ngành y tế phê duyệt; đơn thuốc không được dịch ra tiếng Việt; phiên dịch chưa đảm bảo tiêu chuẩn và điều kiện quy định…

• Cần sớm triển khai đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành

Như vậy, số lượng phòng khám ĐYTQ ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh được cấp phép hoạt động chỉ đếm trên đầu ngón tay, vậy mà “họ làm mưa làm gió” (lời của nhiều người dân) như trong thời gian vừa qua. Tiền ở đâu họ tuyên truyền, quảng cáo rầm rộ như thế? Có bao nhiêu người dân tin theo lời quảng cáo để rồi tiền mất, tật mang?...

Qua thu thập và xác minh thông tin, chúng tôi cho rằng, con số mà Bộ Y tế nêu ra chưa phản ánh đầy đủ diễn biến, tình hình hoạt động của phòng khám ĐYTQ. Hay nói cách khác, đó chưa phải là con số thực phòng khám ĐYTQ hiện đang hoạt động trên đất nước ta. Và như vậy, điều đó vẫn là nguy cơ đối với người bệnh nếu trót “đưa chân” vào những phòng khám chui, phòng khám có tính chất chụp giật.

Do đó, chúng tôi đề nghị: Cần có đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành, bao gồm: Y tế; Công an; Lao động-Thương binh và Xã hội; Thông tin và Truyền thông; cơ quan thuế để rà soát, kiểm tra tổng thể các cơ sở y tế, các phòng khám có yếu tố nước ngoài, trong đó có phòng khám ĐYTQ. Sau thanh tra, kiểm tra, có sự phân loại đánh giá khách quan, trong đó khuyến khích các cơ sở y tế tư nhân có yếu tố nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ hoạt động đúng pháp luật, có khả năng khám chữa bệnh theo đăng ký và có uy tín với người bệnh; đồng thời chấm dứt hoạt động của các phòng khám không đủ điều kiện khám chữa bệnh theo quy định. Trong đó, cần rà soát lại toàn bộ việc cấp giấy phép hành nghề y học cổ truyền, hồ sơ pháp lý của các cơ sở hành nghề, nội dung quảng cáo, niêm yết giá thuốc của các cơ sở này; đồng thời kiểm tra giấy phép lao động, thẻ hành nghề và thực hiện quy định lưu trú, tạm trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Cùng với đó, kiểm tra việc thu tiền của bệnh nhân, kiểm tra việc đăng ký thuế và nộp thuế của các phòng khám ĐYTQ theo quy định của pháp luật Việt Nam.

• Các cơ quan chức năng nên tự kiểm điểm, đồng thời siết chặt công tác quản lý

Cùng với việc triển khai các đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành để chỉ ra một cách tổng thể những mặt mạnh cũng như những yếu kém, vi phạm của các cơ sở y tế có yếu tố nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ, chúng tôi cho rằng, các cơ quan chức năng cũng cần tự kiểm điểm, “xem lại chính mình”.

Trước hết, cơ quan quản lý nước về xuất cảnh, nhập cảnh của ngành Công an cần triển khai nghiêm túc Pháp lệnh nhập cảnh, xuất cảnh, cứ trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Trong đó, tại Điều 22 của Pháp lệnh này quy định, Bộ Công an có trách nhiệm: Hướng dẫn cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện các quy định của pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện việc giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Thống kê nhà nước về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam… Theo đó, công bố cho người dân biết, hiện nay ngành Công an đã phối hợp với ngành Y tế và các bộ, ngành liên quan như thế nào để “kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật” trong lĩnh vực y tế đối với người nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam? Có bao nhiêu trường hợp đã xử lý? Và, đưa ra mức độ cảnh báo đối với người dân như thế nào?

Hai là, ngành Lao động, Thương binh và xã hội cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát người lao động theo Nghị định 105/2003/NĐ-CP và Nghị định 93/2005/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động về tuyển dụng và quản lý lao động người nước ngoài tại Việt Nam. Trong đó, quy định, người lao động nước ngoài làm việc cho doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức tại Việt Nam phải có giấy phép lao động, trừ các trường hợp: Người lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc với thời hạn dưới 03 (ba) tháng; hoặc để xử lý các trường hợp khẩn cấp như: những sự cố, tình huống kỹ thuật, công nghệ phức tạp nảy sinh làm ảnh hưởng hoặc có nguy cơ ảnh hưởng tới sản xuất, kinh doanh mà các chuyên gia Việt Nam và các chuyên gia nước ngoài hiện đang ở Việt Nam không xử lý được… Trong Nghị định 93 của Chính phủ cũng quy định rõ: “Đối với người lao động nước ngoài xin vào hành nghề y, dược tư nhân, trực tiếp khám, chữa bệnh tại Việt Nam phải có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật Việt Nam về hành nghề y, dược tư nhân”.

Ba là, đối với ngành y tế, với trách nhiệm cao nhất là quản lý nhà nước về lĩnh vực hành nghề y dược cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát, tuân thủ các quy định tại Nghị định 103/2003/NĐ-CP ngày 12/9/2003 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh hành nghề y, dược tư nhân. Trong đó, Bộ Y tế cần siết chặt việc quản lý phòng khám có yếu tố nước ngoài; đôn đốc, kiểm tra, giám sát cả hệ thống y tế địa phương, cơ sở phải tuân thủ các quy định của pháp luật về hành nghề y, dược tư nhân; bám sát địa bàn, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, tránh hiện tượng nhân viên y tế biết được các cơ sở y tế có yếu tố nước ngoài hoạt động trái phép, nhưng đã “thỏa hiệp”, để rồi hưởng hoa hồng từ việc thu lợi nhuận quá mức của các cơ sở y tế, phòng khám đó.

Bốn là, đối với một số cơ quan báo chí cần sự “dũng cảm” từ bỏ lợi ích riêng của cơ quan mình để trở về đúng chức năng của báo chí là thông tin trung thực, khách quan về mọi mặt của đời sống xã hội. Nội dung quảng cáo tuyên truyền cho các cơ sở y tế có yếu tố nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ cũng là một dạng của thông tin và người dân có quyền hưởng những luồng thông tin chính xác. Tránh vì lợi ích riêng của cơ quan mình mà một số cơ quan báo chí đưa ra xã hội những thông tin “thổi phồng” về tác dụng của các loại "thần dược" từ các phòng khám ĐYTQ, làm cho người dân hiểu sai lệch, tạo điều kiện cho sai phạm phát sinh. Về vấn đề này, Nghị định số 24/NĐ-CP ngày 13/3/2003 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Quảng cáo có ghi rõ: Nghiêm cấm quảng cáo không đúng chất lượng hàng hoá, dịch vụ; không đúng địa chỉ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; Thông tin quảng cáo về hoạt động kinh doanh phải trung thực, chính xác, đúng với phạm vi, ngành nghề đã đăng ký kinh doanh.

Báo chí đã từng phân tích, phê phán lợi ích nhóm của một số tập đoàn, tổng công ty nhà nước, nay nếu một số cơ quan báo chí không “căn chỉnh” sẽ bị xa vào “bẫy” lợi ích nhóm. Theo đó, các cơ quan báo chí đã từng quảng cáo tuyên truyền thái quá về hoạt động của các phòng khám ĐYTQ cần tự kiểm điểm “xem lại chính mình”. Nếu các cơ quan báo chí có lỗi mà không tự giác sửa chữa, chúng tôi đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở cả Trung ương hoặc địa phương kiểm tra và xử lý theo quy định của pháp luật về hoạt động quảng cáo trên báo chí.

Bốn là, đề nghị ngành thuế cần kiểm tra việc kê khai, nộp thuế của các cơ sở y tế có yếu tố người nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ. Trong đó có các loại thuế như thuế: Giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân (nếu có). Trên có sở đó, trả lời cho dân được biết, thời gian qua họ (cơ sở y tế có yếu tố người nước ngoài, các phòng khám ĐYTQ) đã thu tiền của bệnh nhân như thế nào và nộp thuế cho ngân sách nhà nước bao nhiêu? Đồng thời, ngay trong hệ thống ngành thuế cần tìm ra giải pháp, cơ chế kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ để tránh hiện tượng có sự “chung chi” giữa cán bộ ngành thuế và đơn vị nộp thuế?

Năm là, chúng tôi xin kiến nghị Nhà nước cần tiếp tục xây dựng chính sách, quy hoạch, kế hoạch về công tác kế thừa, phát triển y dược học cổ truyền Việt Nam và chiến lược bảo vệ các loài dược liệu quý của Việt Nam. Trong những năm qua, đã có nhiều cảnh báo về tình trạng dược liệu quý ở các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lào Cai, Lạng Sơn… bị tận thu để bán sang Trung Quốc. Cơ quan chức năng của Bộ Y tế ước tính, riêng tỉnh Cao Bằng, gần 20 năm qua, người dân khai thác cây dược liệu tươi và khô với tốc độ “thần tốc” khoảng gần 10 triệu tấn bán sang Trung Quốc qua các cửa khẩu, khoảng 300.000 - 500.000 tấn/năm. Như vậy, về vấn đề này không chỉ ngành Y tế làm được mà cần sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, nhất là các tỉnh biên giới cần quản lý chặt chẽ nguồn dược liệu quý (hằng năm nước ta cần đến trên 50.000 tấn cây dược liệu để chế xuất thuốc) và có giải pháp thích hợp để ngăn chặn việc người dân khai thác dược liệu quý xuất sang Trung Quốc.

Cùng với đó, Chính phủ cần ban hành chính sách, cơ chế tạo sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các nhà quản lý, nhà khoa học, nhà sản xuất, người nông dân bảo vệ và trồng các loại dược liệu quý, để mục đích cuối cùng là chế xuất ra các loại thuốc của ngành y dược học cổ truyền Việt Nam mang “thương hiệu Việt Nam” có chất lượng và giá thành hợp lý. Làm được điều này chính là việc chúng ta thiết thực triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động. Đặc biệt, đây cũng là lĩnh vực mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm. Ngay trong thời điểm chỉ đạo cách mạng Việt Nam giải quyết rất nhiều công việc, năm 1946, chính Người đã ký Sắc lệnh thành lập các tổ chức hội, trong đó có Hội nghiên cứu Nam dược (sau đổi thành Hội Đông y cứu nước và là tiền thân Hội Đông y Việt Nam hiện nay). Hội nghiên cứu Nam dược nhằm tập hợp, đoàn kết những người Việt Nam hành nghề đông y, đông dược trong nước và công dân Việt Nam ở nước ngoài, tự nguyện đem khả năng, kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn của mình cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân.