Hôm nay, ngày 15 tháng 9 năm 2014  
Nội chính-Pháp luật Tin tức
In trang
Giám định Tư pháp trong hoạt động tố tụng
15:57 | 28/10/2004
Hiện nay, cả nước có 289 tổ chức giám định tư pháp, với 2193 giám định viên. Kết quả giám định đã góp phần quan trọng làm cho các vụ án được giải quyết khách quan, xác thực, đúng pháp luật. Tuy nhiên, trước sự phát triển đa dạng và phong phú của các quan hệ xã hội trong kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, tổ chức và hoạt động tư pháp cần được nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu của hoạt động tố tụng và yêu cầu cải cách tư pháp.
Với Pháp lệnh giám định tư pháp vừa được ban hành, trong hệ thống pháp luật của Nhà nước ta lần đầu tiên có một văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao, điều chỉnh hoạt động này. Theo quy định của Pháp lệnh, giám định tư pháp là việc sử dụng kiến thức, phương tiện, phương pháp khoa học, kỹ thuật nghiệp vụ để kết luận về chuyên môn những vấn đề có liên quan đến vụ án. Pháp lệnh chỉ điều chỉnh những hoạt động giám định tư pháp do cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu, nhằm phục vụ cho việc giải quyết vụ án. Những hoạt động giám định không do cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu và không liên quan đến vụ án đang giải quyết thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháplệnh này.
Qua thực tiễn xét xử và giải quyết vụ án, lĩnh vực có số lượng yêu cầu giám định nhiều, cần được Nhà nước bảo đảm về cơ sở vật chất, kỹ thuật là pháp y, tâm thần và hình sự. Vì vậy, theo quy định của Pháp lệnh, thì tổ chức giám định tư pháp được thành lập ở 3 lĩnh vực trên. Đó là giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần và giám định kỹ thuật hình sự.
Đối với những lĩnh vực mà số lượng yêu cầu giám định không lớn, không thường xuyên, như: tài chính, kế toán, văn hóa, xây dựng, môi trường..., thì không thành lập tổ chức giám định tư pháp, nhưng vẫn có giám định viên ở các cơ quan, tổ chức chuyên môn.
Giám định viên phải là công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam có trình độ đại học trở lên và đã qua thực tế hoạt động chuyên môn theo ngành đã học từ 5 năm trở lên, có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Những người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án mà chưa được xóa án tích, hoặc đang bị quản chế hành chính, hoặc bị mất năng lực hành vi dân sự, thì không được bổ nhiệm làm giám định viên.
Giám định viên tư pháp được cấp thẻ để hoạt động và có thể làm việc tại một tổ chức giám định, tổ chức chuyên môn, hoặc ở đơn vị cơ sở chuyên môn. Như vậy, nếu đủ tiêu chuẩn theo quy định của Pháp lệnh, thì một người hoạt động nghề nghiệp tự do cũng có thể được bổ nhiệm làm giám định viên.
Cùng với đội ngũ giám định viên, còn có người hoạt động giám định theo vụ việc. Đó là những người có đủ tiêu chuẩn được bổ nhiệm làm giám định viên, nhưng chỉ tiến hành giám định theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng ở vụ việc cụ thể. Những người không có trình độ đại học, nhưng có kiến thức chuyên sâu, có uy tín về lĩnh vực cần giám định thì cũng có thể được trưng cầu giám định theo vụ việc, như giám định đồ cổ chẳng hạn.
Nguyên tắc thực hiện giám định tư pháp là tuân thủ pháp luật, tuân theo quy chuẩn chuyên môn; trung thực, chính xác, khách quan; chỉ kết luận về chuyên môn những vấn để liên quan đến vụ án trong phạm vi được yêu cầu; chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về kết luận giám định. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra kết luận giám định, cũng có quyền từ chối giám định trong những trường hợp không đủ tài liệu, thời gian, hoặc tài liệu không có giá trị... Một trong những nghĩa vụ mà giám định viên phải thực hiện là giữ bí mật về kết quả và những thông tin, tài liệu giám định; phải bồi thường nếu cố ý đưa ra những kết luận sai sự thật, gây thiệt hại cho cá nhân hoặc tổ chức có liên quan. Giám định viên không được từ chối kết luận giám định mà không có lý do chính đáng, không được lợi dụng giám định để trục lợi.
Pháp lệnh còn quy định rõ những người không được thực hiện giám định tư pháp. Chẳng hạn những người đã tiến hành tố tụng vụ án, với tư cách là điều tra viên, thẩm phán, hội thẩm, thư ký tòa án, hoặc đã tham gia tố tụng vụ án với tư cách là bào chữa, bảo vệ quyền lợi của đương sự, người làm chứng, người phiên dịch... Với cùng một nội dung trưng cầu thì những người đã giám định lần đầu không được thực hiện giám định lại. Nếu có căn cứ rõ ràng để cho rằng giám định viên nào đó có thể không vô tư, khách quan thì giám định viên đó cũng không được thực hiện giám định.
Thực tế giải quyết các vụ án cho thấy nhiều trường hợp có sự khác nhau, mâu thuẫn giữa các kết luận về cùng một vấn đề được giám định. Trong trường hợp này, Pháp lệnh quy định: Nếu việc giám định lại có kết luận mâu thuẫn với kết luận giám định lần đầu, thì lần giám định thứ hai phải do Hội đồng giám định thực hiện. Hội đồng này gồm có ít nhất 3 thành viên, có trình độ chuyên môn cao và có uy tín trong lĩnh vực cần giám định. Kết luận của cuộc giám định lần 2 là kết luận cuối cùng, trừ trường hợp đặc biệt, do Viện trưởng Viện KSNDTC quyết định.
Nếu các tổ chức giám định ở trong nước không đáp ứng được yêu cầu về khả năng chuyên môn, điều kiện trang bị, thiết bị, phương tiện... để giám định một vụ việc nào đó, thì có thể thông qua Bộ Tư pháp để trưng cầu tổ chức nước ngoài thực hiện giám định.
Trong trường hợp người tham gia tố tụng có căn cứ cho rằng kết luận giám định tư pháp không chính xác, không khách quan, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình, thì có quyền yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu giám định lại.

N.Đ.T - Báo Hà Nội mới


Các từ khóa theo tin:

Bản quyền thuộc Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Toà soạn: 381 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: 08048161; Fax : 08044175; E-mail : dangcongsan@cpv.org.vn
Giấy phép số 157/GP-BVHTT ngày 01/12/2005 của Bộ Văn hoá - Thông tin về cung cấp thông tin lên mạng Internet