Hôm nay, ngày 31 tháng 10 năm 2014  
Diễn đàn
In trang
Vị trí pháp lý của Kiểm toán Nhà nước
Không phải thuộc ai mà là độc lập đến mức nào
16:44 | 24/11/2004
Hôm nay 23-11, Quốc hội thảo luận dự án Luật Kiểm toán Nhà nước. Chung quanh dự án luật này vẫn còn nhiều ý kiến tranh luận khác nhau về vị trí pháp lý của Kiểm toán Nhà nước, vai trò, giá trị báo cáo kiểm toán, đối tượng kiểm toán…
Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của PGS.TS Đặng Văn Thanh, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách Quốc hội như là một ý kiến chung quanh vấn đề quan trọng này.
Việc Chính phủ trình dự án Luật Kiểm toán Nhà nước và Quốc hội thảo luận về dự án luật này cho thấy vai trò của kiểm toán đã được xác định và đưa về đúng vị trí của nó. Kiểm toán có quan hệ chặt chẽ với kế toán nhưng không hoàn toàn giống với kiểm tra kế toán và càng không phải là hoạt động thanh tra về tài chính. Nếu kế toán đảm nhiệm chức năng tổ chức hệ thống thông tin phục vụ cho các quyết định kinh tế thì kiểm toán có trách nhiệm đánh giá, xác nhận độ tin cậy, tính khách quan của thông tin kế toán. Vì lẽ đó, kiểm toán chính là việc kiểm tra và thẩm định nhằm xem xét và đánh giá chất lượng hoạt động tài chính của một tổ chức, của các hồ sơ tài chính, kế toán. Như vậy, kiểm toán là một hoạt động chuyên môn mang tính nghiệp vụ cao theo nguyên tắc trung thực, khách quan và chỉ tuân theo pháp luật.
Kiểm toán Nhà nước là công cụ quan trọng thực hiện quyền lực của nhân dân bằng kiểm kê, kiểm soát trong xây dựng và quản lý đất nước. Đối tượng của kiểm toán Nhà nước là tài sản quốc gia, là ngân quỹ quốc gia, là công quỹ và các chương trình, dự án của Nhà nước... Ý kiến và sự xác nhận của Kiểm toán Nhà nước là sự đảm bảo độ tin cậy của các thông tin tài chính - kế toán trình Quốc hội, trình HĐND các cấp và công khai hóa với nhân dân.
Độc lập - nguyên tắc tối thượng
Đối với kiểm toán, vấn đề có tính nguyên tắc và là xương sống là phải đảm bảo và đề cao tính độc lập. Thực tế ở nước ta trong thời gian qua cho thấy cơ quan kiểm toán chỉ có thể thực hiện được nhiệm vụ một cách khách quan và thật sự hiệu quả khi có vị trí độc lập với cơ quan bị kiểm toán và được bảo vệ trước tác động, ảnh hưởng từ bên ngoài. Chính vì vậy, địa vị pháp lý và tính độc lập của kiểm toán cần được đảm bảo trong luật một cách cụ thể. Kiểm toán viên có quyền và được bảo đảm sự độc lập, khách quan trong thực thi nhiệm vụ. Hoạt động kiểm toán phải trên cơ sở nguyên tắc chỉ tuân thủ pháp luật, chuẩn mực, được đảm bảo trung thực, khách quan trong đánh giá và đưa ra ý kiến. Lẽ tất nhiên, người được giao nhiệm vụ kiểm toán không được có mối liên hệ, có lợi ích kinh tế trực tiếp hoặc gián tiếp đến cá nhân, đơn vị được kiểm toán. Theo mô hình của nhiều nước, tổng kiểm toán trưởng và có thể các thành viên trong ban lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước, thành viên hội đồng kiểm soát chất lượng kiểm toán phải do Quốc hội bầu, bổ nhiệm. Nhiệm kỳ của tổng kiểm toán trường có thể dài hơn nhiệm kỳ của Quốc hội. Tổng kiểm toán trưởng là người đại diện, nói lên tiếng nói khách quan của cơ quan chuyên môn, do đó phải nói thật, nói hết và chi tiết những gì đã được kiểm toán. Ý kiến của kiểm toán là tiếng nói thứ hai, sau tiếng nói (báo cáo) của Chính phủ, của UBND về dự toán và quyết toán ngân sách; làm căn cứ để Quốc hội, HĐND thảo luận, phê chuẩn. Tổng kiểm toán trưởng cũng có quyền bất khả xâm phạm trong một số trường hợp và có quyền tham dự, trình bày ý kiến độc lập tại các kỳ hợp Quốc hội, HĐND... Kinh phí hoạt động hàng năm của Kiểm toán Nhà nước cũng do Quốc hội phân bổ và quyết định chứ không phải do Chính phủ, do cơ quan tài chính - đối tượng của kiểm toán – phê duyệt.
Quốc hội là ''khách hàng'' chủ yếu
Như vậy, có thể thấy rằng Kiểm toán Nhà nước trực thuộc Chính phủ hay Quốc hội không phải là vấn đề quan trọng. Vấn đề là phải xác định Kiểm toán Nhà nước không làm chức năng quản lý nhà nước mà là tổ chức chuyên môn, là công cụ giúp cho Quốc hội có thêm căn cứ đánh giá thông tin để đưa ra quyết định. Kiểm toán không làm thay chức năng của các ủy ban Quốc hội, nhưng nên chăng có một ủy ban của Quốc hội (có thể là ủy ban Kiểm toán hoặc ủy ban Tài chính ngân sách...) là nơi đầu tiên tiếp nhận kết quả kiểm toán, đánh giá và sử dụng kết quả kiểm toán, trình bày ý kiến thẩm tra báo cáo tài chính - ngân sách của Chính phủ trước Quốc hội. Điều này sẽ giúp các đại biểu Quốc hội có nhiều thông tin đa chiều, khách quan trong thảo luận và quyết định. Khi thực hiện theo mô hình này, các cuộc kiểm toán phải được triển khai theo kế hoạch và phần lớn theo yêu cấu của Quốc hội. Như vậy, vấn đề quan trọng là Kiểm toán Nhà nước phải phục vụ Quốc hội và Quốc hội là khách hàng chủ yếu, "khách hàng'' lớn của Kiểm toán Nhà nước.
Ở nước ta, Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó có vấn đề tài chính, kế toán. Và vì vậy, Kiểm toán Nhà nước phải là công cụ hữu hiệu hỗ trợ Quốc hội, đồng thời có thể tham gia gián tiếp, trực tiếp thông qua các hoạt động giám sát của Hội đồng dân tộc, các ủy ban của Quốc hội.

Theo Báo Sài Gòn giải phóng, ngày 23/11/2004


Các từ khóa theo tin:

Bản quyền thuộc Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Toà soạn: 381 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: 08048161; Fax : 08044175; E-mail : dangcongsan@cpv.org.vn
Giấy phép số 157/GP-BVHTT ngày 01/12/2005 của Bộ Văn hoá - Thông tin về cung cấp thông tin lên mạng Internet