Quang cảnh buổi tọa đàm. Ảnh: Đăng Lương

Trao đổi tại Tọa đàm, GS Trần Thọ Đạt, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân đưa ra hình ảnh so sánh giữa các địa phương: Bình Dương và Đồng Nai là hai địa phương có chỉ số phát triển kinh tế đứng đầu cả nước nhưng chỉ số về giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực lại rất thấp, trong khi đó Nam Định ngược lại, dẫn đầu cả nước về chỉ số giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực nhưng chỉ số phát triển kinh tế lại thấp. “Như vậy, sự lan tỏa nguồn nhân lực vào phát triển kinh tế chưa cao” - GS Đạt nhận định.

Ông Phan Tâm - Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông đề cập đến độ lệch giữa cung và cầu nhân lực với băn khoăn: Quy mô đào tạo ngành CNTT mỗi năm không nhỏ, chỉ riêng Học viện Bưu chính Viễn thông (trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thong) mỗi năm tuyển sinh trên 3.000 sinh viên, còn rất nhiều trường khác đào tạo CNTT nhưng doanh nghiệp vẫn kêu thiếu, các doanh nghiệp CNTT giành giật nhân lực, thậm chí dẫn đến “phá giá” tuyển dụng.

Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông cho rằng, như vậy vẫn có độ lệch về cơ cấu cung - cầu: cơ cấu “cầu” khác so với cơ cấu “cung”; lệch về yêu cầu trình độ, kĩ năng giữa hai bên “cung” và “cầu”; bên “cung” chậm thay đổi để vận hành theo cơ chế thị trường. Để giải quyết vấn đề này, trước hết phải tiến hành công việc dự báo “cung”, dự báo “cầu”, để có có một dự báo tốt, hai bên phải ngồi với nhau để đưa ra mẫu số chung, sau khi xác định rõ về “cầu” thì xác định điểm nghẽn bên “cung”.

“Tôi thấy có 2 điều, đó là cơ sở đào tạo đẳng cấp quá ít; lực lượng giảng viên chất lượng cao thiếu, phương thức giảng dạy còn xa mới đáp ứng được yêu cầu 4.0” - ông Phan Tâm nói về điểm nghẽn bên “cung”, từ đó cho rằng nên dồn nguồn lực để đầu tư có trọng điểm, không nên dàn trải. Ông Tâm cũng đề cập đến sự ràng buộc giữa doanh nghiệp với các cơ sở đào tạo để kết nối “cung”, “cầu”, “sự ràng buộc đó phải trở thành nhu cầu tự thân của doanh nghiệp” - ông Tâm nói.

Ông Lê Quốc Doanh - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì trăn trở về lao động trong ngành. Ông cho biết, hiện nay số lượng doanh nghiệp nông nghiệp tăng nhanh, có nhu cầu nhân lực cao. Theo khảo sát sơ bộ, từ nay đến năm 2025 cần 10.000 cán bộ quản lý trong nông nghiệp; cần 80.000 cán bộ hợp tác xã nông nghiệp; 10 vạn nông dân có trình độ đào tạo; 6 vạn người làm dịch vụ kĩ thuật, sản xuất, kinh doanh các vật tư nông nghiệp. Cán bộ nghiên cứu cần 1.000 tiến sĩ, 8000 thạc sĩ trong toàn ngành.

“Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có 38 trường đại học, cao đẳng, trường đào tạo bồi dưỡng và nhiều viện. Tuy nhiên, hiện nay việc tuyển sinh gặp khó khăn, các trường khi thấy nhu cầu của người học giảm, khó thu hút tuyển sinh thì bắt đầu có chuyển đổi, nhưng đang rất thụ động” - ông Lê Quốc Doanh cho hay.

Ông Doanh đề nghị Bộ GD&ĐT hỗ trợ để kết nối, định hướng lại chính sách đào tạo ngành nông nghiệp; chuyển đổi các ngành đào tạo nông nghiệp theo hướng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Phát biểu tại Tọa đàm, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết, Tọa đàm này hướng tới 3 mục tiêu: Giúp cho nhóm nghiên cứu thu nhận các ý kiến để hoàn thiện đề tài; giúp cho Bộ GD&ĐT có thêm thông tin để hoàn thiện báo cáo đánh giá chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo 10 năm (2011-2020) và giải pháp 10 năm tới, nằm trong tổng thể chiến lược quốc gia; là cơ sở để sau đây, Bộ GD&ĐT sẽ phối hợp với các Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, VCCI, VASS tổ chức các Diễn đàn lớn về phát triển nguồn nhân lực, qua đó kết nối đào tạo với sử dụng, khắc phục điểm nghẽn cung - cầu đang cản trở việc phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, chất lượng cao.

Về việc tổ chức các Diễn đàn, Bộ trưởng đề nghị các bên liên quan tích cực chuẩn bị để tổ chức sớm trong thời gian tới. Theo Bộ trưởng, đây là những Diễn đàn lớn, có sự tham gia của lãnh đạo các Bộ, ngành, các cơ sở cung cấp nhân lực, cơ sở sử dụng nhân lực, vì vậy, ngay tại Diễn đàn phải giải quyết được những vấn đề đặt ra về bài toán cung - cầu, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo tìm thấy tiếng nói chung để gắn kết giữa đào tạo và sử dụng, người học tìm thấy cơ hội học bổng, cơ hội đầu ra cho tương lai.

“Không có cách tiếp cận nào tốt hơn là tiếp cận từ thị trường, qua những Diễn đàn này, các trường sẽ biết mình phải làm gì, thay đổi gì để đáp ứng nhu cầu từ doanh nghiệp. Bộ GD&ĐT với vai trò của mình sẽ tạo môi trường kết nối và hỗ trợ chính sách để mối quan hệ cung - cầu, đào tạo - sử dụng đến gần nhau hơn” - Bộ trưởng nêu rõ./.

VA