Các đại biểu tham dự Tọa đàm. (Ảnh: BL)

Ngày 14/11, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) phối hợp với Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức buổi tọa đàm “Tuyên chiến với rác thải nhựa”.

Theo báo cáo của Bộ TN&MT, Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức rất lớn do ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Nổi lên là vấn đề chất thải rắn nói chung và tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa nói riêng vẫn đang ở mức báo động. Theo thống kê chưa đầy đủ, mỗi hộ gia đình Việt Nam thường sử dụng 5 - 7 túi nilon/ngày sẽ có hàng triệu túi nilon được sử dụng và thải ra môi trường. Thói quen sử dụng phổ biến các sản phẩm này trong đại bộ phận người dân hiện nay đang gây ô nhiễm môi trường sống, ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.

Thấy rõ tác hại của rác thải nhựa, từ năm 2011, Chính phủ đã ban hành chính sách và đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường, thúc đẩy việc thu gom, phân loại, tái chế, tái sử dụng chất thải rắn, hướng tới xây dựng một nền kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.

Tháng 6/2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã phát động phong trào chống rác thải nhựa trên phạm vi toàn quốc, trong đó giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần. Hưởng ứng phong trào, nhiều bộ, ngành, đơn vị tiên phong “nói không với rác thải nhựa”.

Bộ TN&MT đã sử dụng bình nước kim loại thay thế cho chai nước nhựa dùng một lần tại nhiều hội nghị, hội thảo; phát động phong trào thi đua “Hành động để giảm thiểu ô nhiễm nhựa và nilon” kêu gọi mỗi cán bộ, công nhân viên chức và người lao động hãy hành động và vận động gia đình, người thân cùng thực hiện “Nói không với sản phẩm nhựa và túi nilon sử dụng một lần”. Bộ Y tế đã tổ chức hội nghị trực tuyến triển khai giảm thiểu chất thải nhựa trong ngành Y tế với 63 điểm cầu tại 63 tỉnh, thành phố…

Bên cạnh đó, nhiều tổ chức, đơn vị tư nhân trên cả nước đã đứng ra vận động người dân mang đổi vỏ chai nhựa để lấy cây xanh. Một số cửa hàng nước giải khát không phục vụ ống hút nhựa đi kèm, dùng cốc sử dụng nhiều lần…

Để đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp trong phong trào chống rác thải nhựa, Thứ trưởng Bộ TN&MT Võ Tuấn Nhân cho biết, Bộ sẽ tham mưu để xây dựng cơ chế chính sách, pháp luật; tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân; thay đổi, áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến, xây dựng thị trường lành mạnh.

Chính phủ đã làm việc với các đại sứ quán, các quỹ phát triển toàn cầu để giúp Việt Nam thành lập Trung tâm ứng phó với rác thải nhựa đại dương; kết hợp với các tổ chức tôn giáo, tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền thay đổi hành vi. Mức thuế hiện được nâng lên cao nhất trong khung chịu thuế là 50.000 đồng/kg với nhà sản xuất, tuy vậy vẫn chưa thể thay đổi hành vi nếu không đánh thuế với người tiêu dùng. Việt Nam đang xây dựng kinh tế tuần hoàn trong từng khu dân cư, từng doanh nghiệp, từng khu công nghiệp và trong cả cộng đồng.

Cho ý kiến về vấn đề phòng chống rác thải nhựa, đại diện Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho biết, túi nilon không phân hủy, tạo ra nhiều phát thải gây ô nhiễm môi trường, tác động nguy hiểm cho sức khỏe con người. Các sản phẩm nhựa rất rẻ và tiện dụng nên trở thành thói quen khó sửa. 70% chất thải còn chôn lấp nên lượng rác thải nhựa tồn tại trong đất rất lớn, kéo theo nguy cơ ô nhiễm môi trường lớn, ảnh hưởng đến phát triển bền vững.

Bởi vậy, cần phải rà soát, đánh giá về hiệu lực, hiệu quả của các văn bản pháp luật đã được ban hành trong các chính sách về rác thải nhựa. Cần áp dụng các công cụ kinh tế lên khu vực tiêu dùng nhiều hơn khu vực sản xuất mới thay đổi được thói quen tiêu dùng của người dân. Tăng cường tuyên truyền thông qua các sự kiện lớn để đưa thông điệp đến đám đông.

Tại buổi tọa đàm, nhiều đại biểu cũng đề xuất, phải đẩy mạnh tuyên truyền người tiêu dùng tự giác giảm sử dụng túi nilon khó phân hủy để chuyển sang các sản phẩm thân thiện với môi trường, tiến tới cấm sử dụng túi nilon dùng một lần; giảm thiểu phát sinh chất thải nilon; tái chế nilon thành các sản phẩm có tuổi thọ cao; đầu tư áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ tiên tiến vào tái chế, sản xuất sản phẩm thay thế đồ nhựa, túi nilon dùng một lần. 91 quốc gia trên thế giới cấm sử dụng túi nilon…/.

Bích Liên