leftcenterrightdel

Chị Chu Thị Lan bỏ lúa chuyển sang trồng cỏ nuôi nhốt vỗ béo trâu, bò do diện tích ruộng thường bị ngập lụt vào mùa mưa.

Trước những diễn biến thất thường, cực đoan từ thời tiết, từ giữa năm 2019, gia đình chị Chu Thị Lan, dân tộc Tày ở thôn Nà Mỵ, xã Giáo Hiệu, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn đã chuyển đổi diện tích ruộng gần 01 ha trước đây chuyên trồng lúa ở ven suối sang trồng cỏ, nuôi nhốt vỗ béo trâu, bò. Với hình thức chuyển đổi này, kinh tế hộ gia đình chị Lan bắt đầu thay đổi theo chiều hướng khá tích cực.

Chị Lan vui vẻ cho biết, trung bình một con trâu, bò vỗ béo mất từ một tháng rưỡi đến hai tháng, lãi từ 800.000 - 1.500.000đ/con, mang lại hiệu quả hơn nhiều lần so với trồng lúa, mà thời gian cũng được rút ngắn hơn, có thể thực hiện suốt cả năm.

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung, Bắc Kạn nói riêng, trồng cỏ nuôi bò là một phương thức sản xuất đã tồn tại nhiều năm nay. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận nó như một cách để người nông dân ứng phó với biến đổi khí hậu thì mô hình này luôn chứng tỏ tính kinh tế và thời sự cao. Như với nhà chị Lan, nếu diện tích đất trước kia được coi là “bờ xôi ruộng mật” giúp gia đình có điều kiện trồng 2 vụ lúa/năm, song những năm gần đây, thường xuyên diễn ra mưa lũ bất thường nên có những năm tưởng được mùa bỗng lại thành thất bát. 

 Bên cạnh đó, những năm trước, nhà chị Lan chăn nuôi trâu, bò theo phương thức chăn thả bãi. Cách đó vừa khiến gia đình tốn nhân lực để chăn dắt, vừa đối mặt với nguy cơ trâu, bò chết rét vào mùa đông do thiếu thức ăn. Phải mất 2-3 năm, gia đình chị mới được xuất bán một lứa trâu, bò nên hiệu quả kinh tế không cao. Những nguyên nhân đó là động lực để gia đình chị Lan mạnh dạn đầu tư chuồng trại kiên cố và chuyển đổi diện tích đất trồng lúa bấp bênh sang trồng cỏ nuôi bò nhốt.

Trong khi đó, chị Nông Thị Thảo ở thôn Nà Đúc, xã Địa Linh, huyện Ba Bể lại chọn trồng bí xanh thơm làm phương thức sản xuất mới để đảm bảo thu nhập của gia đình trong điều kiện nơi chị sinh sống có xu hướng hạn hán tăng lên.

Chị Thảo cho biết, ngày trước, nơi chị ở tương đối mưa thuận gió hòa. Mấy năm nay, thời tiết diễn biến thất thường, khi mưa dài ngày gây lũ lụt, lúc lại nắng gay gắt kéo dài nên đã xuất hiện tình trạng khô hạn. Để đối phó, chị Thảo chuyển sang trồng bí xanh thơm - một loại cây trồng có khả năng chịu hạn cao, đồng thời phát huy ưu thế chỉ có vùng đất Địa Linh mới cho sản phẩm bí xanh có hương thơm đặc trưng, có thể xem như một đặc sản của tỉnh Bắc Kạn.

Trên diện tích hơn 2.000m2 ruộng năm ngoái, sau khi chuyển sang trồng bí xanh 1 vụ, chị Thảo thu 30 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi 20 triệu đồng. Vụ còn lại chị vẫn duy trì trồng lúa, đảm bảo đủ lương thực cả năm cho gia đình. Chị Thảo cho biết, nếu trồng lúa 2 vụ một năm như trước đây thì cũng chỉ bán được chừng 6-7 triệu đồng, bằng 1/3 thu nhập so với trồng bí.

leftcenterrightdel

Chị Nông Thị Thảo chọn bí xanh thơm làm cây trồng thích ứng với tình trạng hạn hán ở địa phương.

Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Bể, Đặng Thị Anh Thơ cho biết, biến đổi khí hậu những năm qua khiến mưa xuân sớm hơn. Mưa sớm giúp bà con nông dân có thể trồng lúa xuân nhưng lại ảnh hưởng đến khả năng đậu quả của các loại cây trồng ra hoa vào dịp Tết Nguyên đán. Thời tiết thay đổi khiến mận - vốn là cây trồng chủ đạo của Ba Bể những năm trước đây nay đã không còn nhiều, các loại cây họ đậu năng suất thấp; lũ ống, lũ quét, sạt lở đất xảy ra thường xuyên khiến người nông dân đứng trước nguy cơ bấp bênh về năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi.

Trong khi đó, theo Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Bắc Kạn Nguyễn Ngọc Cương cho biết thêm, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoạn xảy ra trên địa bàn tỉnh nhiều hơn. Từ đầu năm 2020 đến cuối tháng 5, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 5 trận mưa đá trong khi một số vùng thì lại hạn hán. Do thời tiết phức tạp nên nảy sinh nhiều dịch bệnh hại trên cây trồng mà trước đây chưa từng xảy ra như bệnh sâu keo mùa thu trên cây ngô, nạn châu chấu. Trên vật nuôi, trước đây, phổ biến là bệnh lở mồm long móng với trâu bò, heo tai xanh thì nay ít xảy ra mà lại xuất hiện bệnh tả lợn Châu Phi... Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết là cần xây dựng các mô hình sản xuất cho người dân và các địa phương trong tỉnh cũng phải xác định được những vùng cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu.

 Hiện nay, tại tỉnh Bắc Kạn đã xuất hiện nhiều hộ nông dân như chị Lan, chị Thảo mạnh dạn chuyển hướng cây trồng, vật nuôi. Về phía ngành Nông nghiệp cũng đã nghiên cứu, lựa chọn được một số giống lúa thuần, lúa chất lượng, có thời gian sinh trưởng phát triển ngắn, phù hợp với thời vụ, điều kiện địa phương, tránh được mùa mưa lũ; đồng thời chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất lúa bị thiếu nước được trên 400 ha. Các loại cây trồng chủ lực được xác định để tiến hành chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, gồm: ngô, rau màu các loại, đỗ tương, lạc, khoai môn, khoai tây, nghệ, dong riềng, thuốc lá, gừng, bí xanh thơm, dưa hấu, dưa lê, các loại cây trồng có múi, hồng không hạt...

 Ngoài chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong sản xuất nông nghiệp, để ứng phó với biến đổi khí hậu, Bắc Kạn hỗ trợ các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng thôn bản trên địa bàn tỉnh tích cực đẩy mạnh công tác trồng rừng trên đất trống đồi núi trọc, góp phần phủ xanh đồi núi, nâng cao độ che phủ rừng. Tổng diện tích trồng rừng từ năm 2010 đến nay của tỉnh đạt trên 90.000 ha; duy trì bảo vệ diện tích rừng tự nhiên hiện có trên địa bàn tỉnh trên 279 nghìn ha. Độ che phủ rừng của tỉnh đạt trên 72% tạo ra một bể chứa các-bon lớn, góp phần giảm thiểu phát thải khí CO2.

 Để có một chiến lược căn cơ, bài bản, dài hạn thích ứng với biến đổi khí hậu, hiện nay, Bắc Kạn đang rất cần sự hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn, các tổ chức quốc tế giúp khảo sát, đánh giá các biểu hiện của biến đổi khí hậu theo giai đoạn 3 năm, 5 năm, 10 năm để thấy xu thế, tác động của biến đổi khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp, sinh kế của nông dân; khả năng tự thích ứng của bà con và xác định các mô hình điển hình có khả năng tự thích ứng với biến đổi khí hậu. Trên cơ sở kết quả khảo sát, đánh giá, địa phương sẽ xây dựng kế hoạch sản xuất nông nghiệp đặt trong tổng thể kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội thích ứng với biến đổi khí hậu đảm bảo tính khả thi, nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp - sinh kế chính của phần đông người dân trên địa bàn tỉnh./.                   

Bài, ảnh: Phương Liên