Chương VIII - NHỮNG CỐNG HIẾN ĐỔI MỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI

Cập nhật lúc 15h45  -  Ngày 12/10/2016

share facebookgửi emailin bài này

NHỮNG CỐNG HIẾN ĐỐI VỚI

CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI 

Tôn Đức Thắng cuộc đời và sự nghiệp, với 92 mùa xuân (20-8-1888 - 30-3-1980), trong đó gần trọn 70 năm hoạt động và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng lớn lao của Đảng, dân tộc và nhân loại. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đánh giá: "Di sản quý nhất mà đồng chí Tôn Đức Thắng để lại cho nhân dân là chất người Tôn Đức Thắng"l.

1. Tôn Đức Thắng sớm có lòng yêu nước, thương dân và tinh thần đấu tranh cách mạng

Được sinh ra và lớn lên trong truyền thống yêu nước và nhân ái của quê hương, gia đình và dân tộc, Tôn Đức Thắng đã sớm có chí hướng đi về phía nhân dân lao động, chọn hướng lao động kỹ thuật, làm thợ, hoà mình vào đời sống của giai cấp công nhân. Đó là một "Phương hướng tốt, hợp thời đại''. Tinh thần yêu nước và căm thù đế quốc đã tạo cho Tôn Đức Thắng sớm bộc lộ năng lực tổ chức thực tiễn. Khi chưa có ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin soi đường, đứng trên lập trường của một người yêu nước, nhưng Tôn Đức Thắng đã sớm tham gia các cuộc bãi công bãi khoá của công nhân xưởng Ba Son và học sinh trường Bá Nghệ. Hàng ngày, trước cuộc sống bất công ngang trái, Tôn Đức Thắng luôn đứng mũi, chịu sào, biết tổ chức anh em có trật tự để quản lấy mình. Chưa đến tuổi ba mươi nhưng đã sớm bộc lộ chất người Tôn Đức Thắng, để sau này với hơn hai phần ba thế kỷ hoạt động cách mạng, chất người đó đã in đậm dấu ấn trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đó là "sản phẩm hào hiệp của chất hào hiệp Nam Bộ, chất kiên cường và tài năng sáng tạo Việt Nam, chất tiên phong của giai cấp công nhân, chất cách mạng của người yêu nước, người cộng sản, chất nhân đạo của con người"2. Chất người Tôn Đức Thắng đó, như đánh giá Giáo sư Trần Văn Giàu là: "khả năng, thiên hướng và tài ba nhiều khi xuất hiện từ tuổi trẻ"3.

2. Tôn Đức Thắng - một chiến sĩ cách mạng kiên cường, một người lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước

Sau khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được Nguyễn Ái Quốc sáng lập ra ở Quảng Châu chưa được bao lâu, thì Tôn Đức Thắng cùng nhiều thành viên tích cực của Công hội bí mật đã hăng hái gia nhập hội này ở Sài Gòn và mau chóng mở rộng hoạt động cách mạng của Hội ra các tỉnh. Đây là bước ngoặt quan trọng nhất trong cuộc đời của Tôn Đức Thắng, bởi vì từ đây Tôn Đức Thắng thật sự hoạt động dưới ánh sáng cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Cũng từ đây, với trọng trách là uỷ viên Ban Chấp hành Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Kỳ bộ Nam Kỳ, Tôn Đức Thắng có cơ hội cống hiến nhiều hơn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản. Gần mười bảy năm bị giam ở địa ngục trần gian Côn Đảo, Tôn Đức Thắng tỏ rõ bản lĩnh của một chiến sĩ cộng sản kiên cường, trung kiên, bất khuất, giữ vững lập trường và khí tiết người đảng viên cộng sản, đấu tranh không khoan nhượng với kẻ thù, thương yêu đồng chí và những người cùng cảnh ngộ. Tôn Đức Thắng đã viết nên những sự tích "như những bài ca hùng tráng về khí tiết, phẩm chất sáng trong như ngọc''4. ''Trong hoàn cảnh cực kỳ khốn khổ thì biểu tượng cho tình người, cho đoàn kết chiến đấu thật khó kiếm nhiều người hơn Tôn Đức Thắng"5.

Trong dịp kỷ niệm lần thứ 70 ngày sinh Tôn Đức Thắng (20-8-1958), đồng chí Lê Duẩn nêu rõ: "Đế quốc Pháp đã bắt giam, đày đoạ đồng chí 17 năm trời ở nhà ngục Côn Lôn với chế độ khổ sai khi thì nhốt vào hầm xay lúa, khi thì nhốt vào hầm tối, tay chân bị xiềng xích, cùm kẹp, khi thì cho ăn lúa sống hoặc bỏ đói, bỏ khát, những tinh thần cách mạng kiên cường của đồng chí trước sau vẫn không chút lay chuyển. Trong nhà tù, đồng chí luôn luôn nêu cao tấm lòng yêu nước và chí khí quật cường của người công nhân, luôn luôn tin tưởng ở tương lai tươi sáng của dân tộc và của giai cấp, luôn luôn vui vẻ và không bao giờ xao lãng công tác cách mạng''6.

Điếu văn đọc trong lễ truy điệu Chủ tịch Tôn Đức Thắng ngày 3-4-1980 của đồng chí Trường Chinh có đoạn: "Gần 17 năm bị tù đày ở Côn Đảo, đồng chí luôn luôn nêu cao tinh thần cách mạng kiên cường, tin tưởng vững chắc vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội"7.

Với đầu đề Tấm gương mẫu mực sáng ngời, Xã luận báo Nhân dân, số ra ngày 3-4-1980 viết: Trên ba mươi năm đầu, là sự đối chọi với bọn mật thám ở nước ngoài cũng như ở trong nước, và bị giam cầm dưới sự khủng bố hết sức dã man. Tấm lòng trung thành và tinh thần dũng cảm không gì lay chuyển là sức mạnh phi thường của Bác.

Trong tù ngục Côn Đảo, Tôn Đức Thắng đã cùng những chiến sĩ cộng sản kiên cường khác ''biến nhà tù thành trường học cộng sản". Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Biến cái rủi thành cái may, các đồng chí ta đã lợi dụng những ngày tháng ở tù để hội họp và học tập lý luận. Một lần nữa, việc đó lại chứng tỏ rằng chính sách khủng bố cực kỳ dã man của kẻ thù chẳng những không ngăn trở được bước tiến của cách mạng, mà trái lại nó đã trở nên một thứ lửa thử vàng, nó rèn luyện cho người cách mạng càng thêm cứng rắn. Mà kết quả là cách mạng đã thắng, đế quốc đã thua"8.

Từ sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Tôn Đức Thắng tuy tuổi tác đã cao, nhưng vẫn cố gắng để phụ trách nhiều nhiệm vụ quan trọng:

Trưởng Ban Thường trực Quốc hội.

Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Uỷ viên Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.

Chủ tịch danh dự Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Chủ tịch Hội Việt Xô hữu nghị.

Chủ tịch danh dự Uỷ ban bảo vệ hoà bình thế giới Việt Nam.

Uỷ viên Hội đồng hoà bình thế giới.

Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà rồi Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

''Bất kỳ ở cương vị công tác nào, mặc dù tuổi cao đồng chí luôn luôn phấn đấu quên mình để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho"9. "Cuộc đời hoạt động lâu dài của Bác là một kiểu mẫu phong phú hoàn chỉnh về nhân sinh quan cách mạng, một viên ngọc trong suốt của đạo đức cách mạng... Ở những cương vị lãnh đạo quan trọng. Bác Tôn đã phấn đấu không mệt mỏi góp phần cùng với Bác Hồ, Trung ương Đảng, Quốc hội và Mặt trận đưa hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ta đến thắng lợi hoàn toàn. Bác Tôn đã nêu cao cho mọi người chúng ta, trước hết là những người cộng sản, tính tổ chức, tính nguyên tắc; dù việc lớn việc nhỏ, nhất thiết tuân thủ quyết định của tổ chức, của tập thể, sau khi đã trình bày đủ ý kiến của mình. Bác thường dạy chúng ta rằng sức mạnh của Đảng là tổ chức, toàn Đảng chỉ có một ý chí, là sự đoàn kết nhất trí trên cơ sở đường lối chính trị và những nguyên tắc tổ chức của Đảng''10 .

"Suốt 30 năm, với các cương vị Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch nước, rồi Chủ tịch nước, Bác Tôn là hiện thân rực rỡ nhất những đức tính mà Bác Hồ đòi hỏi ở một người chiến sĩ cách mạng, mỗi đảng viên cộng sản trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, được đồng bào, đồng chí cả nước và bầu bạn khắp năm châu tin cậy, mến phục.

Trên 60 năm hoạt động cách mạng, dù trong ngục tù đế quốc hay trên cương vị đầy trọng trách của Đảng và Nhà nước, đồng chí Tôn Đức Thắng đã góp phần xứng đáng vào cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, nêu một tấm gương sáng ngời về khí phách, phẩm chất, đạo đức của người chiến sĩ cách mạng"11.

Bạn bè trên thế giới có nhiều phát biểu quan trọng đánh giá cống hiến của Tôn Đức Thắng trên các cương vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước.

Điện chia buồn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Đoàn chủ tịch Xôviết tối cao và Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô có đoạn: "Trên tất cả các cương vị trọng trách của Đảng và Nhà nước, đồng chí đã cống hiến kinh nghiệm phong phú, nghị lực sáng tạo của mình cho sự nghiệp độc lập và tự do của Tổ quốc, cho cuộc đấu tranh chống thực dân và đế quốc xâm lược, cho việc xây dựng một xã hội xã hội chủ nghĩa phồn vinh trên đất nước Việt Nam''12.

Điện chia buồn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản và Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc có đoạn: "Đồng chí Tôn Đức Thắng trọn đời mình là một tấm gương về một chiến sĩ kiên cường đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa đế quốc thế giới, vì tự do và độc lập của Tổ quốc mình, vì cuộc sống hạnh phúc của nhân dân Việt Nam. Tên tuổi của đồng chí gắn với sự nghiệp thống nhất đất nước và sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam anh em"13.

Điện chia buồn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Công nhân thống nhất, Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà nhân dân Ba Lan có đoạn: "Là người con vĩ đại của nhân dân Việt Nam, người bạn chiến đấu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Tôn Đức Thắng đã hiến dâng cả đời mình cho sự nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân Việt Nam. Sự đóng góp của đồng chí vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xã hội, thống nhất Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội thật đáng được hết sức kính trọng"l4.

Điện chia buồn của đồng chí Phiđen Cátxtơrô, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà Cuba có đoạn: "Từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp đến lúc từ trần, đồng chí Tôn Đức Thắng đã giữ nhiều chức vụ và trọng trách. Sự toàn tâm công tác của đồng chí ngay từ những ngày đầu tiên là một tấm gương về tinh thần hy sinh tận tuỵ… Chính tình yêu Đảng, yêu Tổ quốc và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của nhân dân Việt Nam đã giúp đồng chí Tôn Đức Thắng, mặc dù tuổi cao, hoàn thành trọng trách của mình ở cương vị đứng đầu Nhà nước Việt Nam. Những năm tháng lâu dài làm việc bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cổ vũ đồng chí thực hiện đúng đắn trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, và vì vậy đồng chí đã được toàn thể nhân dân Việt Nam và những người cách mạng trên thế giới kính trọng và yêu mến''15.

Điện chia buồn của đồng chí Henrích Hônếchcơ, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Cộng hoà dân chủ Đức có đoạn: "Đồng chí Tôn Đức Thắng là một nhà cách mạng xuất sắc của Việt Nam, của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế... Đồng chí đã đem hết sức mình phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc và xã hội của Việt Nam, phục vụ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trên đất nước của mình"l6.

Điện chia buồn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng, Đoàn Chủ tịch Quốc hội, Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà nhân dân Mông Cổ có đoạn: "Đồng chí Tôn Đức Thắng là người con trung thành của nhân dân Việt Nam, nhà hoạt động cách mạng lão thành của Việt Nam, một trong những nhà lãnh đạo Nhà nước xuất sắc của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam"17.

Điện chia buồn của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản và Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Rumani có đoạn:  ''Đồng chí Tôn Đức Thắng đã cống hiến cả cuộc đời và hoạt động của mình cho cuộc đấu tranh chống đế quốc, giải phóng dân tộc và xã hội cho sự tiến bộ, hạnh phúc của nhân dân và cho sự nghiệp xây dựng chế độ mới ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam''18.

Đánh giá một cách tổng quát, đồng chí Võ Chí Công viết: ''Bất kỳ ở cương vị công tác nào, mặc dù tuổi cao Chủ tịch Tôn Đức Thắng luôn nỗ lực phấn đấu quên mình hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó"l9.

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh khẳng định cống hiến vô giá và tấm gương sáng ngời của Tôn Đức Thắng đối với các thế hệ những người Việt Nam: ''Bác Tôn đã sống trọn một đời cao đẹp của người chiến sĩ cộng sản. Cống hiến vô giá của Bác là nêu lên cho thế hệ những người cách mạng của nước ta, cho chúng tôi và lớp trẻ nước ta tấm gương chiến đấu hy sinh và đạo đức trong sáng của một người cộng sản vì Tổ quốc, vì nhân dân"20.

3. Những cống hiến to lớn của Tôn Đức Thẳng cho phong trào công nhân và công đoàn Việt Nam

Xuất thân trong một gia đình trung nông lớp khá, có điều kiện ăn học để trở thành thầy giáo và giữ một vị trí xã hội đáng kể, nhưng Tôn Đức Thắng không chọn con đường đó, mà vào trường Bá Nghệ, học kỹ thuật, thợ máy, thợ điện, chọn hướng lao động và cuộc đời người thợ. Khi giai cấp công nhân Việt Nam hình thành chưa được bao lâu, Tôn Đức Thắng đã sớm hoà nhập vào phong trào công nhân, gắn bó suốt đời với giai cấp công nhân Việt Nam. Ngay từ khi chưa có ánh sáng cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin rọi chiếu, nhưng nhờ thâm nhập và hiểu rõ nỗi đau khổ tận cùng của người công nhân Việt Nam ở một nước thuộc địa dưới ách cai trị của thực dân Pháp, Tôn Đức Thắng đã sớm tổ chức và tham gia vào những cuộc đấu tranh của công nhân.

Những năm tháng hoạt động sôi nổi ở Pháp, Tôn Đức Thắng đã tranh thủ mọi điều kiện để tìm hiểu, nghiên cứu và học tập kinh nghiệm hoạt động của phong trào công nhân, công đoàn Pháp, nhằm tìm ra những hình thức tổ chức và phương pháp đấu tranh thích hợp cho công nhân Việt Nam.

Sau sự kiện Hắc Hải ngày 19-4-1919, Tôn Đức Thắng trở về nước lại hoà mình ngay vào giai cấp công nhân, gây dựng và tổ chức phong trào cách mạng trong lực lượng tiên tiến nhất của xã hội. Tôn Đức Thắng có đóng góp quan trọng đầu tiên trong việc phát hiện công nhân Sài Gòn - Chợ Lớn muốn đấu tranh nhưng không có tổ chức, và do đó cần thiết phải có tổ chức của công nhân. Từ những hiểu biết và kinh nghiệm hoạt động của mình, Tôn Đức Thắng đã chỉ ra rằng chỉ thông qua tổ chức, công nhân mới ý thức được sức mạnh của mình và đấu tranh mới đem lại lợi ích thiết thực cho giai cấp và dân tộc. Từ nhận thức, Tôn Đức Thắng đã hoạt động thực tế, tổ chức, vận động những người thợ yêu nước tham gia vào tổ chức thích hợp của giai cấp công nhân để vừa đấu tranh, vừa có những hành động thiết thực như quyên góp tiền bạc, lương thực, tỏ tình đoàn kết và giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Nhờ vai trò tổ chức của Tôn Đức Thắng, mầm mống công hội Việt Nam ra đời từ những tổ chức tương tế ái hữu còn gọi là Uỷ ban bữa cháo cộng sản (Comité de la soup communiete). Trên cơ sở đó vào khoảng cuối năm 1920, Tôn Đức Thắng đã tập hợp một số người cùng chí hướng thành lập ra Công hội bí mật ở Sài Gòn. Tổ chức Công hội đầu tiên ở Việt Nam ra đời gắn liền với tên tuổi của Tôn Đức Thắng. Từ đó trở đi, Công hội phát triển nhanh cả số lượng và chất lượng. Công hội đã có tác động tích cực cả về tình cảm và lý tưởng cách mạng, kết hợp cả lý luận và thực tiễn. Hoạt động của Công hội vượt ra ngoài tính chất của một hội tương tế ái hữu thông thường, vì Hội còn có mục đích chống đế quốc, làm chính trị. Công hội do Tôn Đức Thắng lãnh đạo đã tổ chức được nhiều cuộc đấu tranh, tiêu biểu nhất là cuộc bãi công của công nhân Ba Son, tháng 8-1925.

Với cương vị là Hội trưởng, Tôn Đức Thắng đã bí mật tổ chức công hội hoạt động từ địa bàn hẹp đến rộng, từ ít đến nhiều hội viên, từ hoạt động tương tế đến đấu tranh chính trị, bước đầu thể hiện được sứ mệnh lịch sử và tinh thần quốc tế vô sản của giai cấp công nhân Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Tôn Đức Thắng, cuộc bãi công Ba Son tháng 8-1925 như một dấu son đánh dấu trình độ tổ chức, ý thức đoàn kết, kỷ luật, sự phối hợp đấu tranh thực hiện cả mục tiêu kinh tế và chính trị. Đây thực chất là giai cấp công nhân Việt Nam đangtrong quá trình trưởng thành, đẩy nhanh trình độ ''tự giác", khắc phục tính ''tự phát", để đến khi đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam ra đời, thì giai cấp công nhân Việt Nam mới hoàn toàn ở trình độ "tự giác".

Từ khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập ở Quảng Châu có mặt ở Sài Gòn thì Công hội của Tôn Đức Thắng đã gia nhập Hội này. Từ đây, với cương vị là một trong những người lãnh đạo Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên vùng Sài Gòn - Chợ Lớn, Tôn Đức Thắng tiếp tục cống hiến cho hoạt động của phong trào công nhân và công đoàn Việt Nam.

4. Tôn Đức Thắng - người tiêu biểu nhất cho chính sách đại đoàn kết của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hoạt động trên nhiều cương vị, đặc biệt là Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trên cơ sở thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng về đại đoàn kết dân tộc, Tôn Đức Thắng đã góp phần to lớn mở rộng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bằng tấm lòng chân thành, thật sự vì nước vì dân, đặt trách nhiệm phụng sự Tổ quốc lên trên hết của mình, Tôn Đức Thắng đã gây được tình thân ái mật thiết giữa mọi người khiến cho tất cả anh em học tập, noi gương Bác mà biết giúp đỡ, yêu mến, quý trọng nhau, lo toan cho nhau.

Tôn Đức Thắng cũng nắm vững các quan điểm có tính nguyên tắc về đại đoàn kết dân tộc. Đặt mục tiêu "giành độc lập cho Tổ quốc, dân chủ cho nhân dân, hoà bình cho thế giới", Tôn Đức Thắng đã quy tụ được cả một ''rừng cây đại đoàn kết". Cống hiến lớn của Tôn Đức Thắng là đã làm rõ được đại đoàn kết là chính sách liên minh giai cấp để kháng chiến". Vì vậy, những mâu thuẫn quyền lợi giữa các giai cấp phải được điều giải hợp lý. Tôn Đức Thắng đã đặc biệt chú trọng dấn quyền lợi của đông đảo quần chúng cần lao vì họ là nền tảng của Mặt trận Dân tộc thống nhất, là lực lượng chủ yếu của kháng chiến.

Đoàn kết theo hướng đích ''ích nước, lợi dân", vì thống nhất, độc lập, dân chủ, nhưng Tôn Đức Thắng không chủ trương kiểu "dĩ hoà vi quý'', mà phải vừa đoàn kết vừa đấu tranh. Đó là cuộc đấu tranh trong nội bộ Mặt trận dân tộc một cách có lợi, hợp lý, có chừng mực, để chĩa mũi nhọn vào bọn đế quốc xâm lược".

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì lực lượng đoàn kết của nhân dân ta là vô địch và Mặt trận Dân tộc thống nhất đã nhiều lần thắng lợi. Mặt trận Việt Minh đã giúp Cách mạng Tháng Tám thành công. Mặt trận thống nhất Việt Minh - Liên Việt đã giúp kháng chiến thắng lợi. Chúng ta có thể tin chắc rằng: với sự cố gắng của mọi người và sự ủng hộ của toàn dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ làm tròn nhiệm vụ vẻ vang là giúp xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh.

Như vậy công lao to lớn của Tôn Đức Thắng trong việc thực hiện chính sách đại đoàn kết của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Điếu văn do đồng chí Trường Chinh, Uỷ viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Chủ tịch Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đọc trong lễ truy điệu đồng chí Chủ tịch Tôn Đức Thắng khẳng định: ''Đồng chí là người tiêu biểu nhất cho chính sách đại đoàn kết của Đảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh"21.

Võ Chí Công, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng nhấn mạnh: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng là hình ảnh tiêu biểu cho chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Suốt đời hoạt động của mình, Bác Tôn hết lòng chăm lo đoàn kết đồng chí, đoàn kết đồng bào, đoàn kết cả nước trong cuộc chiến đấu chung vì độc lập thống nhất của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội''22.

Vũ Oanh, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam viết: “Bác đã lãnh đạo Mặt trậngiương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân hoàn thành sứ mệnh lịch sử giao phó "Đánh thắng bọn đế quốc xâm lược và mọi thế lực phản động của thời đại'' để hoàn thành công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh... Bác là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân”23.

5. Tôn Đức Thẳng là một gương mẫu đạo đức cách mạng: Suốt đời cần, kiệm, liêm, chính; suốt đời hết lòng hết sức phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân

Ngay khi còn ở tuổi thanh niên, với một tấm lòng yêu nước thương dân, căm thù bọn đế quốc xâm lược, Tôn Đức Thắng đã sớm bộc lộ lòng yêu thương những con người bất hạnh, cùng khổ. Trong ngục tù đế quốc, hình ảnh "người cặp rằng Hầm xay lúa'' Tôn Đức Thắng là tấm gương sáng ngời về đức hy sinh, thương yêu những đồng chí anh em cùng cảnh ngộ. Ở những cương vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tôn Đức Thắng hết lòng hết sức tận tụy phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân, không màng gì tới danh lợi cho bản thân. Tôn Đức Thắng sống thật bình dị, làm nhiều nói ít, không đòi hỏi gì về vật chất, thương anh em, thương đồng bào. Theo Trần Văn Giàu: "Cụ Tôn không phải là một nhà lý luận mà là người tiên phong cách mạng, người mà cả cuộc đời dành cho giải phóng giai cấp công nhân và giải phóng dân tộc... Cụ Tôn khác với những nhân vật khác ở chỗ, Cụ không có một tác phẩm nào cả, có chăng chỉ là chúng ta ghi lại những điều Cụ nói thôi. Tuy nhiên, theo tôi, có thể nói tác phẩm hay nhất của Cụ chính là cuộc đời của Cụ. Cụ Tôn là một người hành động, một người có lẽ không có ý gì muốn để lại cho đời sau bằng các tác phẩm của mình. Nhưng thực tế Người đã để lại cho đời sau chúng ta rất nhiều "tác phẩm'' bằng hành động, bằng việc làm và những lời nói. Đó là những tác phẩm hay hơn nhiều những bài viết"24.

Theo Trần Bạch Đằng: "Tôn Đức Thắng không phải nhà lý luận, nhà tư tưởng hay nhà sáng tác. Tôn Đức Thắng là con người hành động, hành động tiên phong... Con người ấy ít nói về cá nhân mình, đến nỗi lớp hậu thế phải vô cùng chật vật để tìm đôi chút tư liệu phác lại cuộc đời con người ấy. Hơn 90 năm tồn tại, trong đó gần 60 năm cống hiến cho sự nghiệp chung, thế mà viết về Bác Tôn như viết về một nhân vật ẩn hiện xa xôi,... Bác Tôn luôn luôn muốn sống như một con người thật bình thường. Chính vì thế, Bác Tôn vĩ đại. Không phải dễ thành bất tử như Bác Tôn - Uỷ viên Trung ương Đảng nhiều năm, đứng đầu Mặt trận đoàn kết dân tộc hàng mấy thập kỷ liền, thay Bác Hồ giữ cương vị Chủ tịch nước - nhưng chưa một lần Bác tỏ ra là con người có quyền lực, ham quyền lực, tự nhận là lãnh tụ. Bác thích vị trí một đảng viên cộng sản như mọi đảng viên, thích vị trí công dân trung thực, lương thiện, cố mang điều tốt, cố mang niềm vui, cố giảm nỗi đau cho đồng bào. Nhớ Bác Tôn, nhớ bài học mà Bác lấy cả đời mình làm mẫu, chính là tìm cái vĩ đại trong cái bình thường của một con người, coi như đơn giản mà cực kỳ phức tạp khó khăn đối với những ai nắm quyền trong tay. Kính chào... Tôn Đức Thắng... tức kính chào nền luân lý vĩ đại trong cái bình thường, bình thường một cách vĩ đại"25.

Cống hiến của Tôn Đức Thắng về phương diện đạo đức cách mạng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta, nhân dân ta và bè bạn thế giới nhiều lần khẳng định và đánh giá cao.

Chúc mừng Tôn Đức Thắng thọ 70 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Đồng chí Tôn Đức Thắng là một gương mẫu đạo đức cách mạng: suốt đời cần, kiệm, liêm, chính; suốt đời hết lòng, hết sức phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân"26.

Lê Duẩn, cố Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: ''Cùng với tinh thần phấn đấu không mệt mỏi, ở đồng chí Tôn Đức Thắng còn nổi bật lên lập trường vững vàng, chí khí cao cả, đức tính khiêm tốn, giản dị, đó là những gương sáng để chúng ta học tập27.

Phạm Văn Đồng, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Thủ tướng Chính phủ viết: "... Di sản quý nhất mà đồng chí Tôn Đức Thắng để lại cho nhân dân là chất người Tôn Đức Thắng, sản phẩm tổng hợp của chất hào hiệp Nam Bộ, chất kiên cường và tài năng sáng tạo Việt Nam, chất tiên phong của giai cấp công nhân, chất cách mạng của người yêu nước, người cộng sản, chất nhân đạo của con người. Tinh tuý của chất ấy là lòng thương nước, yêu dân, niềm ưu ái với đồng bào, đồng chí; niềm tin sắt đá vào thắng lợi của cách mạng mặc dù mọi khó khăn, gian khổ, tinh thần một lòng, một dạ phục vụ nhân dân, đức chí công vô tư quên mình, sự khiêm tốn, giản dị hồn nhiên, trong sáng28.

Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnh: '' Kiên trung, khiêm tốn, giản dị là đức tính suốt đời của Bác Tôn, từ khi là người chiến sĩ cộng sản bình thường cho tới lúc giữ trọng trách cao nhất của Nhà nước. Những đồng chí đã ở tù với Bác suốt 17 năm và làm việc với Bác hơn 30 năm sau đều thấy ở Bác một tấm gương "suốt đời cần kiệm, liêm chính; suốt đời hết lòng phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân" như lời phát biểu của Bác Hồ"29.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: "Bác Tôn là con người vô cùng giản dị, vẫn là người công nhân, vẫn giữ cái búa, cái kìm... và tự chữa lấy xe đạp của Bác. Bác Tôn của chúng ta là một con người như thế, một người công nhân tiêu biểu cho tinh thần cách mạng, đạo đức cách mạng cao quý nhất của giai cấp công nhân, của dân tộc Việt Nam, của Đảng chúng ta, của dân tộc Việt Nam chúng ta"30.

Võ Chí Công, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Hội đồng nhà nước, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng khẳng định: "Cùng với lòng trung thành, tận tuỵ, lập trường vững vàng, tinh thần dũng cảm bất khuất, ở Bác Tôn còn nổi lên đức tính khiêm tốn, giản dị, chân thành, hoà mình trong quần chúng"31.

Những ý kiến đánh giá, nhận xét nêu trên cho thấy, cùng với Bác Hồ, Bác Tôn đã có công lao to lớn xây dựng nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng cho mỗi con người và dân tộc Việt Nam. Đạo đức đó không phải bằng lý luận cao xa, mà bằng tấm gương sáng mẫu mực, giản dị, chân thành, nói đi đôi với làm, nói ít làm nhiều. Đó là sự kết tinh những giá trị đạo đức Việt Nam, với tinh hoa đạo đức nhân loại, mà đỉnh cao là đạo đức mácxít. Đạo đức Bác Tôn thể hiện từ đạo đức cách mạng đến đạo đức đời thường, từ việc lớn đến việc nhỏ.

Quả thật, Tôn Đức Thắng một con người bình thường nhưng cao quý biết bao.

6. Một chiến sĩ cách mạng dân tộc và chiến sĩ cách mạng thế giới, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranh của nhân dân thế giới vì hoà binh, độc lập dân tộc dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Tôn Đức Thắng người con ưu tú của dân tộc ta, người công nhân Việt Nam đầu tiên đi đến chủ nghĩa quốc tế vô sản. Theo Trần Văn Giàu: "Điều đáng ghi nhớ nhất trong cuộc đời Tôn Đức Thắng là, tàn cuộc chiến tranh thế giới (1914-1918), trong sự kiện lớn nhất của thế kỷ, Tôn Đức Thắng đã biết lựa chọn một chỗ đứng chính trị làm vinh dự cho giai cấp công nhân Việt Nam, cho dân tộc Việt Nam, chỗ đứng chính trị đó là ủng hộ Cách mạng Tháng Mười, bảo vệ chính quyền Xôviết Nga bằng hành động phản chiến kéo cờ đỏ trên một chiến hạm Pháp trong số các chiến hạm đang tiến đánh nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên"32.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho rằng Tôn Đức Thắng kéo cờ phản chiến và ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga, chống lại sự can thiệp của thực dân Pháp và các nước đế quốc khác. Đó là một hành động mà lúc bây giờ được xem là hiếm có, hơn thế nữa, là một hành động xuất chúng"33.

Võ Chí Công khẳng định: ''Cống hiến lớn lao của Chủ Tịch Tôn Đức Thắng cho nền độc lập dân tộc và hoà bình thế giới đã được nhân dân thế giới khâm phục và kính mến. Chủ tịch Tôn Đức Thắng là người Việt Nam đầu tiên được Giải thưởng hoà bình quốc tế Lênin, xứng đáng là chiến sĩ xuất sắc của phong trào hoà bình thế giới''34.  

Cùng với những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc đầu thế kỷ XX, việc Tôn Đức Thắng tham gia cuộc khởi nghĩa Biển Đen đã làm cho mối liên hệ gắn bó giữa Cách mạng Nga và Cách mạng Việt Nam được nối liền, gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, mở ra một hướng đi đúng, "hướng của danh dự, hướng của thành công"35.

Tính từ sự kiện năm 1919 đến khi từ trần năm 1980, Tôn Đức Thắng đã có trên 60 năm với nhiều cương vị khác nhau của Đảng, Nhà nước, cống hiến trọn vẹn, liên tục, có hiệu quả cho phong trào cách mạng thế giới, xứng đáng là một trong những lãnh tụ tiêu biểu nhất cho tinh thần quốc tế cao cả, trong sáng, thuỷ chung. Điều đó được thể hiện cụ thể trong những ghi nhận, đánh giá của bạn bè thế giới.

Điện chia buồn của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước Liên Xô có đoạn: ''Đồng chí Tôn Đức Thắng..., người con trung thành của nhân dân Việt Nam, người bạn chiến đấu của đồng chí Hồ Chí Minh, người chiến sĩ quốc tế kiên cường người bạn lớn của Liên Xô, người chiến sĩ đấu tranh không mệt mỏi cho sự nghiệp hoà bình và chủ nghĩa xã hội"36.

Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chủ tịch Đoàn chủ tịch Xôviết tối cao Liên Xô L.I. Brêgiơnhép nhấn mạnh: "Nhân dân Liên Xô đánh giá cao và kính trọng sâu sắc đồng chí, người chiến sĩ quốc tế lêninnít nổi tiếng, người chiến sĩ đấu tranh kiên cường cho sự toàn thắng của những lý tưởng của chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới..., người bạn chân thành và thân thiết từ lâu của đất nước chúng tôi..."37.

''Đồng chí Tôn Đức Thắng là một chiến sĩ quốc tế có uy tín của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và tiến bộ trên toàn thế giới trong sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Nam cũng trong cuộc đấu tranh vì hoà bình, hữu nghị, tiến bộ và phát triển của các dân tộc trên thế giới.

Tên tuổi đồng chí Tôn Đức Thắng gắn liền với lịch sử và củng cố các mối quan hệ giữa Liên Xô và Việt Nam. Năm 1919, đồng chí đã tham gia cuộc nổi dậy cách mạng của thuỷ thủ Pháp ở Biển Đen để bảo vệ nước Cộng hoà Xôviết trẻ tuổi. Trong thời gian dài là Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Xô, đồng chí Tôn Đức Thắng đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp không ngừng củng cố tình đoàn kết thật sự anh em và sự hợp tác giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước chúng ta"38.

Trong những ngày tang lễ Chủ tịch Tôn Đức Thắng, nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế đã có những hoạt động tưởng niệm Tôn Đức Thắng và chia buồn với nhân dân Việt Nam. Những hoạt động này thể hiện sự đánh giá cao những cống hiến của Tôn Đức Thắng cho cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới. Những dòng tình cảm của bạn bè quốc tế dành cho Tôn Đức Thắng đều thống nhất ở một điểm: Tôn Đức Thắng là một chiến sĩ cách mạng quốc tế có uy tín lớn được bạn bè ngưỡng mộ và đánh giá cao. Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng lâu dài, sôi nổi và phong phú của mình, Tôn Đức Thắng đã có nhiều đóng góp cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, cho phong trào giải phóng dân tộc và phong trào đấu tranh của nhân dân tiến bộ vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ trên toàn thế giới.

____________

1. Phạm Văn Đồng: "Di sản quý nhất mà đồng chí Tôn Đức Thắng để lại cho nhân dân là chất người Tôn Đức Thắng'', trong Bác Tôn và chúng ta, Ban Khoa học Xã hội Thành uỷ Thành phố Hồ Chí Minh, 1988, tr. 15.

2. Phạm Văn Đồng: ''Di sản quý nhất mà đồng chí Tôn Đức Thắng để lại cho nhân dân là chất người Tôn Đức Thắng'', Sđd, tr. 16

3. Trần Văn Giàu: "Bảy ngọn núi An Giang trong cuộc đời gần trăm năm của Cụ Tôn Đức Thắng'', Sđd, tr. 82.

4. Võ Trần Chí: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng tấm gương trong sáng về chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế cao cả, biểu hiện sinh động về khí phách phẩm chất của dân tộc", trong Bác Tôn và chúng ta, Ban Khoa học Xã hội Thành uỷ Thành phố Hồ Chí Minh, 1988, tr. 22.

5. Trần Văn Giàu: ''Bảy ngọn núi An Giang trong cuộc đời gần trăm năm của Cụ Tôn Đức Thắng'', Sđd, tr. 85.

6. Lê Duẩn: ''Học tập gương sáng của đồng chí Tôn Đức Thắng trong Chủ tịch Tôn Đức Thắng (1888-1980), An Giang, 1988, tr. 158.

7. Trường Chinh: ''Điếu văn đọc trong lễ truy điệu Chủ tịch Tôn Đức Thắng'', trong Chủ tịch Tôn Đức Thắng (1888 – 1980), Sđd, tr. 163.

8. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 3-4.

9. Trường Chinh: "Điếu văn đọc trong lễ truy điệu Chủ tịch Tôn Đức Thắng'', trong Chủ tịch Tôn Đức Thắng (1888 – 1980), Sđd, tr.164.

10. Xã luận báo Nhân dân: Tấm gương mẫu mực sáng ngời, Sđd, tr. 152-153.

11. Võ Trần Chí: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng tấm gương trong sáng về chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế cao cả, biểu hiện sinh động về khí phách, phẩm chất của dân tộc", trong Bác Tôn và chúng ta, Sđd, tr. 22-23.

12, 13. Sở Văn hoá và Thông tin An Giang: Chủ tịch Tôn Đức Thắng (1888-1980), Sđd, tr. 173, 175.

14, 15. Sđd, tr. 175, 177.

16, 17, 18. Sở Văn hoá và Thông tin An Giang: Chủ tịch Tôn Đức Thắng (1888-1980), Sđd, tr. 178-179, 180.

19. Võ Chí Công: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng người con ưu tú của dân tộc, người chiến sĩ quốc tế kiên cường": trong Tôn Đức Thắng – Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 35.

20. Nông Đức Mạnh: "Một người con rất ưu tú của Tổ quốc", trong Tôn Đức Thắng Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr.31.

21. Điếu văn do đồng chí Trưởng Chinh, đọc trong lễ truy điệu đồng chí Chủ tịch Tôn Đức Thắng, trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr.16.

22. Võ Chí Công: ''Chủ tịch Tôn Đức Thắng Người con ưu tú của dân tộc, người chiến sĩ quốc tế kiên cường", trong Tôn Đức Thắng – Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 35.

23. Vũ Oanh: ''Vị Chủ tịch đầu tiên của Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam nhà cách mạng lão thành kiên trung bất khuất, tấm gương trong sáng tiêu biểu của phong trào cộng sản yêu nước của Đảng và dân tộc ở thế kỷ XX, trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực biểu tượng của đa đoàn kết, Sđd, tr. 48.

24. Trần Văn Giàu: "Cụ Tôn đã để lại cho chúng ta "tác phẩm cuộc đời'', trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 181.

25. Trần Bạch Đằng: ''Một con người bình thường vĩ đại", trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr.214-215.

26. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.9, tr. 221.

27. Lê Duẩn: "Học tập gương sáng của đồng chí Tôn Đức Thắng", trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr.23.

28. Phạm Văn Đồng: "Bác Tôn Nhà cách mạng bất tử'', trong Tôn Đức Thắng – Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 24.

29. Nông Đức Mạnh: "Một con người rất ưu tú của Tổ quốc'', trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 31.

30. Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Chúng ta luôn nhớ mãi Bác Tôn trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 33.

31. Võ Chí Công: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng, người con ưu tú của dân tộc, người chiến sĩ quốc tế kiên cường'', trong Tôn Đức Thắng – Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 36.

32. Trần Văn Giàu: "Bảy ngọn núi An Giang trong cuộc đời gần trăm năm của Cụ Tôn Đức Thắng", trong Bác Tôn và chúng ta, Sđd, tr. 93.

33. Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Chúng ta luôn nhớ mãi Bác Tôn", trong Tôn Đức Thắng - Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr.32.

34. Võ Chí Công: "Chủ tịch Tôn Đức Thắng, người con ưu tú của dân tộc người chiến sĩ quốc tế kiên cường trong Tôn Đức Thắng – Người cộng sản mẫu mực, biểu tượng của đại đoàn kết, Sđd, tr. 36.

35. Trần Văn Giầu: "Bảy ngọn núi An Giang trong cuộc đời gần trăm năm của Cụ Tôn Đức Thắng", trong Bác Tôn và chúng ta,  Sđd, tr. 93

36. Báo Nhân dân, số 9427, ngày 4-4-1980.

37. Báo Nhân dân, số 9425, ngày 2-4-1980.

38. Báo Nhân dân, số 9427, ngày 4-4-1980.