Chuyển mạng di động: từ “xin – chờ” sang quyền lựa chọn rõ ràng của người dùng

Rõ điều kiện, người dùng bớt rủi ro

Nhiều năm qua, câu chuyện chuyển mạng di động không còn xa lạ với người sử dụng dịch vụ viễn thông. Thế nhưng, thay vì là một thao tác đơn giản để đổi nhà mạng mà vẫn giữ nguyên số điện thoại, chuyển mạng trên thực tế lại trở thành "bài toán kiên nhẫn" với không ít thuê bao. Có người phải chờ vài ngày, có trường hợp kéo dài cả tuần; lý do từ chối chuyển mạng đôi khi chỉ được trả lời chung chung, khó kiểm chứng.

Trong bối cảnh thị trường viễn thông bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, trải nghiệm người dùng, những bất cập đó đặt ra yêu cầu phải chuẩn hóa lại "luật chơi". Thông tư số 09/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ ra đời chính từ đòi hỏi thực tiễn này.

Một điểm thay đổi quan trọng của Thông tư là làm rõ điều kiện chuyển mạng. Theo quy định mới, thuê bao chỉ được đăng ký chuyển mạng khi đang hoạt động hai chiều trên mạng của doanh nghiệp chuyển đi, tức vẫn gọi đi, nhận cuộc gọi bình thường.

Quy định tưởng như kỹ thuật này lại giải quyết một vấn đề rất thực tế: Tránh tình trạng thuê bao bị khóa, vi phạm nghĩa vụ cước hoặc tranh chấp hợp đồng nhưng vẫn yêu cầu chuyển mạng, gây phát sinh khiếu nại và tranh cãi giữa người dùng và nhà mạng. Đồng thời, người sử dụng cũng có cơ sở để tự kiểm tra tình trạng thuê bao của mình trước khi đăng ký, thay vì "nộp hồ sơ rồi chờ".

Thông tư 09/2025/TT-BKHCN thiết lập một quy trình chuyển mạng thống nhất, từ khâu tiếp nhận yêu cầu đến xử lý kỹ thuật. Người dùng đăng ký tại doanh nghiệp chuyển đến và xác nhận qua tin nhắn SMS. Doanh nghiệp chuyển đến kiểm tra thông tin, gửi yêu cầu sang Trung tâm chuyển mạng; doanh nghiệp chuyển đi rà soát điều kiện theo quy định.

Điểm đáng chú ý là nếu từ chối chuyển mạng, doanh nghiệp chuyển đi buộc phải nêu rõ lý do trong thời hạn cho phép. Đây là thay đổi quan trọng so với trước, khi người dùng nhiều khi chỉ nhận được thông báo "không đủ điều kiện" mà không rõ vì sao.

Việc quy định rõ từng bước, từng trách nhiệm giúp hạn chế tình trạng đùn đẩy giữa các bên, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý giám sát quá trình chuyển mạng một cách minh bạch hơn.

Không gián đoạn dịch vụ, trải nghiệm liền mạch hơn

Bên cạnh thủ tục, Thông tư cũng đặt ra yêu cầu kỹ thuật bắt buộc để bảo đảm quá trình chuyển mạng không làm gián đoạn dịch vụ. Trung tâm chuyển mạng đóng vai trò điều phối, đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống mạng, giúp số điện thoại của người dùng được duy trì liên tục ngay cả khi đổi nhà mạng.

Thực tế, trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, nhiều thuê bao phản ánh thời gian chuyển mạng kéo dài 4–7 ngày. Gần đây, các nhà mạng lớn như Viettel, VinaPhone, MobiFone đã công bố quy trình rút ngắn xuống còn 1–2 ngày làm việc, kèm theo hệ thống nhắn tin tự động thông báo tiến độ cho khách hàng.

Giảm rào cản chuyển mạng không chỉ mang lại thuận lợi cho thuê bao, mà còn tạo áp lực cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp viễn thông. Khi người dùng có thể dễ dàng rời đi nếu dịch vụ không đáp ứng kỳ vọng, các nhà mạng buộc phải cải thiện chất lượng phủ sóng, chăm sóc khách hàng và chính sách giá.

Các chuyên gia viễn thông nhận định, Thông tư 09/2025/TT-BKHCN là bước đi cần thiết để thị trường di động Việt Nam tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế, nơi quyền lựa chọn của người dùng được đặt lên hàng đầu.

Không chỉ là văn bản kỹ thuật hay thủ tục hành chính, Thông tư mới được kỳ vọng sẽ biến chuyển mạng giữ số từ "quyền trên giấy" thành trải nghiệm thực sự thuận tiện trong đời sống số của người dân.