Đẩy mạnh phân bổ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 ngay từ đầu năm

Chiều 9/1, Chính phủ tổ chức Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công năm 2025 và năm 2026. Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị. Cùng dự Hội nghị có Phó Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Nhandan

Hệ thống pháp luật về đầu tư công cơ bản được hoàn thiện 

Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm và được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quan tâm, chỉ đạo quyết liệt.

Giai đoạn 2021-2025, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về đầu tư công được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định là một trong ba đột phá chiến lược, được triển khai liên tục, quyết liệt với tinh thần cải cách mạnh mẽ, phân cấp, phân quyền triệt để. 

Hệ thống pháp luật liên quan đến các dự án đầu tư công cơ bản được hoàn thiện đồng bộ, tạo hành lang pháp lý vững chắc, khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực cho phát triển. 

Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành và sửa đổi hơn 10 Luật liên quan trực tiếp đến đầu tư công. Nhiệm kỳ vừa qua, Chính phủ đã trình Quốc hội một số Nghị quyết về cơ chế đặc thù cho các dự án quan trọng quốc gia, các dự án hạ tầng chiến lược. 

Cùng với đó, Chính phủ đã khẩn trương, chủ động ban hành 61 Nghị định hướng dẫn thi hành. Trong đó, với tinh thần cải cách, chuyển đổi phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, pháp luật đầu tư công đã phân cấp triệt để với 12 nội dung cho các bộ, địa phương; giảm 70% khối lượng văn bản giấy tờ, rút ngắn thời gian thanh toán từ 3 ngày xuống còn tối đa 2 ngày làm việc, riêng tạm ứng vốn chỉ trong 1 ngày.

Với phương châm "đầu tư công là một trong các động lực tăng trưởng", Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo sát sao, điều hành quyết liệt, thường xuyên, liên tục, tập trung giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn, vướng mắc, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Trong 5 năm qua, ngoài chỉ đạo tại các Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 6 Nghị quyết, 21 Chỉ thị, 24 Công điện đôn đốc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Thường trực Chính phủ đã tổ chức hơn 20 Hội nghị trực tuyến với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, trong đó, riêng năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 8 Chỉ thị, Công điện và tổ chức 4 Hội nghị thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức nhiều chuyến công tác, làm việc trực tiếp với các địa phương để kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án, công trình.

Công tác bố trí vốn đầu tư công đã có sự chuyển biến căn bản theo hướng tập trung, trọng tâm, trọng điểm, khắc phục triệt để tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán, manh mún, kém hiệu quả, tổng số dự án sử dụng vốn NSTW chỉ còn khoảng 4.652 dự án (giảm 60% so với giai đoạn trước là khoảng 12.000 dự án), và giai đoạn 2026-2030 dự kiến còn dưới 3.000 dự án.

Trong giai đoạn 2021-2025, vốn NSTW được dồn lực cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án đường cao tốc, dự án liên vùng, tạo ra động lực mới, không gian mới cho phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, định hình cho tương lai. 

Đến hết năm 2025, đã hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc (nếu tính cả đường dẫn, nút giao là 3.803 km, vượt 803 km so với mục tiêu) và trên 1.711 km đường ven biển (mục tiêu là 1.700 km); cơ bản hoàn thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 tiêu chuẩn 4F đầu tiên tại Việt Nam; đưa vào hoạt động các tuyến vành đai, đường sắt đô thị, cảng biển, cảng hàng không…

Khẩn trương giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn năm 2025 được giao 

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng số vốn năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư cho các bộ, cơ quan Trung ương là 902.075,555 tỷ đồng (nếu cộng thêm kế hoạch vốn cân đối địa phương giao tăng và kế hoạch các năm trước chuyển sang thì tổng số vốn cần giải ngân là 1.166.535,8 tỷ đồng).

Tính đến ngày 31/12/2025, giải ngân đầu tư công là trên 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,4% về tỷ lệ và 206,5 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ tháng 12/2024. 

Như vậy, số kế hoạch vốn năm 2025 còn lại phải giải ngân đến 31/1/2026 để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 146,9 nghìn tỷ đồng. 

Theo Bộ Tài chính, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã nhận diện các khó khăn, nguyên nhân chính ảnh hưởng đến công tác giải ngân vốn đầu tư công và đã có các chỉ đạo rất sát sao, kịp thời, tuy nhiên đến nay vẫn còn một số tồn tại, khó khăn vướng mắc. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng giải ngân chưa đạt kỳ vọng là công tác tổ chức triển khai thực hiện.

Để tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đạt 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, đẩy mạnh phân bổ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ một số giải pháp cụ thể.

Trong đó, đề xuất Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương, địa phương tiếp tục quán triệt phương châm 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ kết quả” dự án. Nâng cao ý thức chấp hành, thái độ với công việc và kết quả, hiệu quả làm việc; quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công theo chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Tiếp tục tập trung đánh giá, nghiên cứu hoàn thiện thể chế theo nhiệm vụ được giao, bảo đảm yêu cầu về thời hạn, chất lượng, khả thi theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Các bộ, địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tháo gỡ nút thắt, điểm nghẽn và tuyên truyền vận động nhân dân trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường kịp thời hướng dẫn các bộ, cơ quan trung ương và địa phương xử lý các vướng mắc trong quá trình thi hành Luật Đất đai năm 2024 liên quan tới công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Tập trung tháo gỡ các khó khăn liên quan đến cấp phép mỏ, khai thác vật liệu đá, cát, đất đắp nền…. Thực hiện các biện pháp điều hành, kiểm soát giá và chất lượng nguyên vật liệu xây dựng. Xử lý nghiêm tình trạng tạo khan hiếm giả, nâng giá, khai thác, cung cấp không đúng quy định làm ảnh hưởng đến việc thi công các dự án.

Khẩn trương giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn năm 2025 được giao để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% và phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư vốn NSNN 2026 đã được giao theo quy định. Kịp thời điều chuyển vốn nội bộ từ các dự án giải ngân chậm sang các dự án giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn theo quy định. Kịp thời lập hồ sơ thanh toán ngay đối với khối lượng hoàn thành đã được nghiệm thu tránh dồn vào thời điểm cuối năm.

Tiếp tục phát huy vai trò của các Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ để tăng cường kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ vướng mắc về giải ngân đầu tư công.

Lập kế hoạch giải ngân chi tiết từng dự án và tuân thủ nghiêm kế hoạch giải ngân từng tháng, quý. Phân công cụ thể lãnh đạo chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả giải ngân của từng dự án, coi đây là căn cứ quan trọng khi đánh giá xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao của tập thể, cá nhân. 

Khẩn trương hoàn thiện báo cáo nhu cầu kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 theo định hướng đầu tư đã được Quốc hội quyết tại Nghị quyết số 265/2025/QH15 và hướng dẫn tại văn bản số 20014/BTC-NSNN ngày 24/12/2025 gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền…

HP