Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Cổng sáng kiến và Sàn giao dịch khoa học, công nghệ

Tham dự cuộc họp có các đồng chí thành viên lãnh đạo Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu, Văn phòng Trung ương Đảng; lãnh đạo Bộ, cơ quan ngang Bộ phụ trách lĩnh vực chuyển đổi số; Lãnh đạo đơn vị chuyên trách CNTT, chuyển đổi số và Lãnh đạo đơn vị liên quan triển khai các nhiệm vụ của các Bộ, cơ quan ngang Bộ.

Tại cuộc họp, các đơn vị liên quan đã báo cáo về các vướng mắc, khó khăn, giải pháp khắc phục thuộc các vấn đề của Cổng sáng kiến và Sàn giao dịch khoa học, công nghệ; vấn đề liên quan đến giải ngân vốn cho Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số. 

Theo báo cáo, đến ngày 30/11/2025 Cổng Sáng kiến (https://sangkien.gov.vn) đã tiếp nhận: 18 sáng kiến đột phá; 31 đề xuất công nghệ chiến lược (31 đề xuất đã xử lý); 53 sáng kiến thường (03 đã chuyển xử lý; 50 sáng kiến đề nghị bổ sung hồ sơ); 64 đề xuất tài trợ đề tài tiềm năng phát triển công nghệ chiến lược (64 hồ sơ đã xử lý). Về Sàn sáng kiến khoa học, công nghệ, đến nay trên sàn có 879 công nghệ chào bán và 122 nhu cầu tìm mua công nghệ.

Tuy nhiên, theo đánh giá, vai trò và yêu cầu của Cổng sáng kiến còn chưa đáp ứng được là nơi tạo điều kiện thuận lợi để mọi tổ chức, cá nhân có tư duy đổi mới, sáng tạo đều có thể đăng ký sáng kiến khoa học và công nghệ; bảo đảm quy trình tiếp nhận, xem xét, lựa chọn, công bố và thương mại hóa sáng kiến được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định; đồng thời bảo vệ đầy đủ quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả của tổ chức cá nhân trong suốt quá trình xét duyệt, công bố và triển khai thương mại hóa sản phẩm, giải pháp; Số lượng sáng kiến, đề xuất tiếp nhận được kể từ khi Cổng sáng kiến ra đời là rất thấp, chưa đạt được kỳ vọng và quy mô của Cổng sáng kiến quốc gia.

Sàn sáng kiến khoa học, công nghệ cũng chưa đáp ứng được yêu cầu bảo đảm quy trình tiếp nhận, xem xét, lựa chọn, công bố và thương mại hóa sáng kiến được thực hiện công khai, minh bạch, đồng thời bảo vệ đầy đủ quyền sở hữu trí tuệ trong suốt quá trình. Tâm lý lo ngại về bảo mật, bảo hộ sở hữu trí tuệ (SHTT) khiến các nhà khoa học và doanh nghiệp e dè khi đăng ký sáng kiến hoặc tham gia giao dịch. Có thể nói đến thời điểm hiện tại, kết quả mới chỉ là một website và đăng lên đó danh sách các sản phẩm, các thành viên. Chưa thực sự thể hiện được vai trò là Sàn giao dịch khoa học, công nghệ quy mô quốc gia.

Ngoài ra, đến nay Cổng sáng kiến và Sàn sáng kiến khoa học, công nghệ chưa hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế vận hành; Thiếu mô hình tài chính và hợp tác công - tư rõ ràng; Kết nối và liên thông dữ liệu chưa đồng bộ; Công tác điều phối, theo dõi và báo cáo kết quả còn phân tán.  Việc thiếu vắng hành lang pháp lý thống nhất này đã khiến các chủ thể (doanh nghiệp, viện, trường, cá nhân) thiếu căn cứ để thực hiện đăng ký, bảo hộ sáng kiến và tham gia giao dịch. Điều này làm giảm hiệu quả vận hành hệ thống, hạn chế khả năng khai thác dữ liệu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khiến vai trò kết nối thị trường của Cổng và Sàn bị lu mờ.  

Theo các ý kiến tại cuộc họp, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành rà soát hệ thống văn bản hiện hành liên quan đến hỗ trợ pháp lý, hỗ trợ đăng ký và bảo hộ sở hữu trí tuệ, tra cứu thông tin sáng kiến, cùng các quy chế về xây dựng và quản lý sáng kiến. Các nội dung này tạo cơ sở ban đầu cho việc xây dựng Hướng dẫn đối với Cổng sáng kiến và Sàn giao dịch khoa học, công nghệ. Tuy nhiên, đến nay Hướng dẫn chuyên biệt theo yêu cầu vẫn chưa được ban hành, chưa đáp ứng tiến độ báo cáo trong tháng 12/2025. Một số nội dung như quy trình hỗ trợ đăng ký – bảo hộ sáng kiến theo cơ chế điện tử, quy định chia sẻ dữ liệu và bảo mật thông tin, cùng phân định trách nhiệm – quyền lợi của các chủ thể tham gia, vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, chưa có văn bản chính thức.

Tại cuộc họp, các đại biểu cũng cho ý kiến, đề xuất giải pháp khắc phục thuộc các vấn đề của Cổng sáng kiến và Sàn giao dịch khoa học, công nghệ cũng như vấn đề liên quan đến giải ngân vốn cho Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số. Trong đó, khẩn trương hoàn thiện và ban hành Hướng dẫn quy định đầy đủ ba nhóm nội dung: Quy trình hỗ trợ đăng ký, bảo hộ sở hữu trí tuệ và hướng dẫn tra cứu, xác thực tình trạng bảo hộ; Cơ chế chia sẻ dữ liệu, kết nối liên thông và bảo đảm an toàn thông tin giữa Cổng/Sàn với các cơ sở dữ liệu quốc gia; Phân định rõ vai trò, trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia. Ngoài ra, tăng cường phối hợp liên ngành giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và các đơn vị vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia để bảo đảm tính đồng bộ về kỹ thuật, pháp lý và quy trình vận hành; Sớm triển khai thử nghiệm các chức năng chính của Cổng sáng kiến và Sàn giao dịch khoa học và công nghệ theo hướng dẫn dự thảo, lấy ý kiến các địa phương và doanh nghiệp trước khi ban hành chính thức…

Bên cạnh đó, cần có quy trình, sự phối kết hợp giữa các cơ quan để những sáng kiến, đề xuất đi đến đúng địa chỉ, từ đó được thể hiện trong sự thay đổi về chính sách, thể chế, thể hiện trong đầu tư liên quan đến hạ tầng, nền tảng, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo,… và phải phản hồi lại cho người đề xuất./.