Hôm qua 5-1, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình đã tham dự cuộc họp giao ban báo chí tại Hà Nội, trao đổi với lãnh đạo các cơ quan báo chí về chủ trương dừng hoạt động các sàn vàng, cũng như tăng cường các giải pháp quản lý hoạt động kinh doanh vàng trong thời gian tới.

Về hoạt động của sàn giao dịch vàng, Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết, sàn giao dịch vàng đầu tiên tại Việt Nam là Sàn giao dịch vàng ACB, được hình thành vào ngày 25-5-2007 với tên gọi ban đầu là Trung tâm Giao dịch vàng Sài Gòn - trực thuộc Ngân hàng Á Châu, gồm 9 thành viên là các ngân hàng thương mại (NHTM) và doanh nghiệp kinh doanh vàng. Ban đầu, Trung tâm Giao dịch vàng ACB là nơi bán buôn giữa các thành viên.

Tháng 12-2007, trên cơ sở hoạt động của sàn giao dịch vàng giữa các thành viên, ACB triển khai sản phẩm “Đầu tư vàng tại ACB” dành cho cá nhân. Từ đó khối lượng giao dịch trên sàn đã gia tăng đột biến. Đứng trước nhu cầu tham gia giao dịch vàng của các cá nhân tăng mạnh và sức hấp dẫn về lợi nhuận thu được từ việc tổ chức sàn giao dịch vàng, nhiều NHTM khác và một số doanh nghiệp kinh doanh vàng đã thành lập các sàn giao dịch vàng.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình, hoạt động kinh doanh sàn vàng hay còn gọi là kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước là “loại hình kinh doanh chênh lệch giá mà ngay cả trên thế giới, cũng đánh giá là loại hình kinh doanh tiềm ẩn rủi ro rất cao cho cả nhà đầu tư và cho chính các đơn vị kinh doanh sàn vàng”. Đây không phải là hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Mà ngược lại, một khối lượng vốn lớn được rút ra từ hoạt động sản xuất kinh doanh để phục vụ cho các giao dịch kinh doanh vàng trên sàn vàng.

Chỉ riêng Trung tâm Giao dịch vàng Sài Gòn của Ngân hàng ACB ở thời điểm giao dịch sôi động nhất một ngày cũng có doanh số lên đến hơn 8.000 tỷ đồng. Đến nay, mặc dù hoạt động của các sàn giao dịch vàng đã chững lại thì dư nợ cho vay trên các sàn giao dịch vàng tại TP Hà Nội và TPHCM cũng hơn 2.000 tỷ đồng.

Do các sàn giao dịch vàng tự đề ra quy chế giao dịch và các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư cá nhân chưa nhận biết rõ các rủi ro có thể gặp phải khi kinh doanh vàng trên tài khoản, thời gian qua đã xảy ra những tranh chấp, khiếu kiện giữa nhà đầu tư và đơn vị tổ chức sàn.

“Qua rà soát, việc thành lập và hoạt động của các sàn giao dịch vàng là chưa có cơ sở pháp lý. Đồng thời hoạt động của các sàn giao dịch vàng trong thời gian vừa qua tiềm ẩn một số yếu tố có thể gây bất ổn kinh tế xã hội. Do đó, Thủ tướng đã yêu cầu mọi hoạt động liên quan đến kinh doanh sàn giao dịch vàng và kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước phải chấm dứt hoạt động” – Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình nói.

Việc cho phép thời hạn 90 ngày để chấm dứt hoạt động của các sàn giao dịch vàng và kinh doanh vàng trên tài khoản trong nước là một chỉ đạo rất quan trọng của Thủ tướng Chính phủ nhằm cho phép nhà đầu tư có đủ thời gian tất toán trạng thái vàng đang nắm giữ trên tài khoản. Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết, Ngân hàng Nhà nước sẽ triển khai các biện pháp cần thiết để thực hiện ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, hiện nay phần lớn các doanh nghiệp kinh doanh vàng là kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Tuy nhiên, theo Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình, ngoài hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, có một số doanh nghiệp còn thực hiện việc mua bán ngoại tệ trái phép, mua bán vàng “không đúng tuổi”, có nghĩa là không đủ hàm lượng vàng như thể hiện trên sản phẩm.

Để hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ ngày càng đi vào nề nếp, Phó Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan liên quan và UBND các tỉnh, thành phố kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động thu đổi ngoại tệ trái phép. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai các biện pháp cần thiết để tăng cường quản lý việc chấp hành tiêu chuẩn chất lượng vàng, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng.

Về kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài, đến nay đã có 11 NHTM và 8 doanh nghiệp kinh doanh vàng được kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài. Việc cho phép kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài vào năm 2006 nhằm giúp cho các đơn vị kinh doanh vàng có thể lựa chọn mức giá khi quyết định xuất, nhập khẩu vàng.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài thời gian qua đã bộc lộ một số điểm hạn chế như: các đơn vị được phép kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài cũng kinh doanh trên các sàn vàng quốc tế. Đây là hoạt động có mức rủi ro rất cao khi giá vàng thế giới có những biến động mạnh, lên xuống thất thường với biên độ lớn.

Đồng thời, chính các đơn vị này đã thành lập các sàn giao dịch vàng trong nước, mà thực chất là mua bán vàng trên tài khoản ở trong nước, gây nhiều biến động trên thị trường vàng trong thời gian vừa qua. Do vậy, thời gian tới Ngân hàng Nhà nước sẽ bãi bỏ quy định về việc kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài.