Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng pháp lý cho phát triển Hà Nội và Vùng Thủ đô bền vững

Tham dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, Phó Bí thư Thành ủy - Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương. Cùng dự có Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường; Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình Đinh Thị Lụa; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương: Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Văn phòng Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng cùng các đồng chí trong Thường trực Thành ủy Hà Nội, Tỉnh ủy Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Ninh Bình, Phú Thọ và lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng.

Hà Nội là hạt nhân trong cấu trúc liên kết vùng mới

Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó, Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh, thành phố: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình). Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và liên kết, gắn kết chặt chẽ với các tiểu vùng:

Với Thái Nguyên, Bắc Ninh: Hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam, vành đai 3, quốc lộ 1B, quốc lộ 3 và quốc lộ 18.

Với Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh: Kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, vành đai 4 tạo thành trục động lực phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển và logistics.

Với Ninh Bình: Kết nối qua trục Bắc - Nam (quốc lộ 1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao (cơ sở 2 của các bệnh viện lớn).

Với Phú Thọ: Kết nối qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Trong Quy hoạch Tổng thể Thủ đô, Hà Nội đóng vai trò là trung tâm, động lực chính, điều phối, dẫn dắt lan tỏa sự phát triển trên mọi lĩnh vực.

Về xác lập mô hình cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội “Chùm đô thị hướng tâm”, trong đó: Hà Nội là đô thị trung tâm Vùng Thủ đô. Các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh lớn của Hà Nội, có tính liên kết và đối trọng, hỗ trợ, chia sẻ tài nguyên và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng và cả nước.

Hệ thống đô thị vệ tinh cấp vùng (theo các trục kết nối): Phía Bắc với tỉnh Thái Nguyên (đô thị Thái Nguyên, Sông Công, Phổ Yên); phía Đông Bắc với Bắc Ninh (đô thị Bắc Ninh, Từ Sơn, Thuận Thành); phía Đông Nam với Hưng Yên (đô thị Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối, Phố Hiến); phía Nam với Ninh Bình (đô thị Duy Tiên, Phủ Lý, Ninh Bình và Tam Điệp); phía Tây với Phú Thọ (Vĩnh Yên, Phúc Yên, Việt Trì, Hòa Bình, Lương Sơn); phía Đông với thành phố Hải Phòng, đô thị Hải Dương, Chí Linh...

Quy hoạch vùng đệm không gian phát triển Thủ đô: Vùng đệm phía Tây và Tây Bắc (Phú Thọ - Hòa Bình cũ); Vùng đệm phía Nam (Hà Nam cũ - Ninh Bình); Vùng đệm phía Đông và Đông Nam (Bắc Ninh - Hưng Yên).

Với cấu trúc tổ chức liên kết Vùng, Hà Nội giải quyết được các bài toán khó khăn về giao thông, môi trường, cung ứng dịch vụ, liên kết mở rộng không gian, tạo sự phát triển bền vững, góp phần hỗ trợ, thúc đẩy, tạo động lực, không gian phát triển mới cho các tỉnh trong Vùng Thủ đô và các vùng lân cận mở rộng dư địa mới, giá trị mới, góp phần chia sẻ giảm tải cho Hà Nội và cùng Hà Nội phát triển.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng nghe báo cáo tóm tắt đề xuất xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô.

Đồng thuận cao với quy hoạch, nhiều kiến nghị cụ thể từ các địa phương

Thảo luận tại hội nghị, các ý kiến đều bày tỏ sự thống nhất và đánh giá cao các dự thảo đề xuất liên quan đến Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm, hạt nhân và cực tăng trưởng của Hà Nội trong liên kết, dẫn dắt phát triển Vùng Thủ đô và cả nước.

Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, tỉnh Hưng Yên xác định kết nối toàn diện với Hà Nội là định hướng xuyên suốt trong quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021–2030, với việc quy hoạch 6 cây cầu qua sông Hồng. Trên cơ sở đó, Hưng Yên kiến nghị nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương, kết nối đường tỉnh 427 với huyện Thường Tín (Hà Nội), đồng thời xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, bảo đảm thống nhất với quy hoạch vành đai 4,5 của Hà Nội.

Liên quan đến giao thông đô thị, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên đề nghị trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần quan tâm đến không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị. Hưng Yên hiện đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị, cơ bản đều hướng về Hà Nội; do đó kiến nghị các tuyến metro của Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, cần được định hướng kết nối, đấu nối đồng bộ, tạo thuận lợi cho đi lại, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội. Bên cạnh đó, quy hoạch cần chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy, nhất là tuyến sông Hồng.

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, Phú Thọ xác định là địa phương thuộc Vùng Thủ đô, có mối liên kết chặt chẽ với Hà Nội về không gian phát triển, hạ tầng, dân cư và môi trường. Trên cơ sở quy hoạch điều chỉnh vừa được công bố, tỉnh định hướng phát triển theo vai trò vùng vệ tinh, gắn kết đồng bộ với quy hoạch Thủ đô Hà Nội.

Từ thực tiễn tiếp giáp Hà Nội với chiều dài khoảng 290km, cùng hai trục sông lớn là sông Hồng và sông Đà, Phú Thọ kiến nghị Hà Nội tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là về môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp. Cụ thể, tỉnh đề xuất Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để Phú Thọ nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc sông lên tới Việt Trì; phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng – sông Đà; đồng thời có cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh, bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian vùng.

Nhấn mạnh hoàn thiện pháp lý và điều phối vùng

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá cao Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng công phu, có tầm nhìn dài hạn, kết hợp hài hòa giữa quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội với quy hoạch đô thị, nông thôn. Theo Thứ trưởng, trong giai đoạn tiếp theo cần sớm xây dựng nền tảng pháp lý làm cơ sở cho việc lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các cấp quy hoạch.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh vai trò của công tác công bố, tuyên truyền quy hoạch; đề xuất Hà Nội nghiên cứu xây dựng sa bàn Quy hoạch tổng thể Thủ đô nhằm tăng tính trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và giám sát quá trình thực hiện quy hoạch. Đồng thời, cần làm sâu sắc hơn nội dung phối hợp giữa Hà Nội và các tỉnh trong Vùng Thủ đô, hoàn thiện mô hình điều phối vùng với cơ chế ràng buộc, cam kết rõ ràng.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng bày tỏ sự thống nhất cao với dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, định hướng sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô. Bộ trưởng cho biết nhiều nội dung trong dự thảo liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, đặc biệt trong các lĩnh vực quy hoạch, sử dụng đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Hà Nội và các địa phương.

Cơ chế phát triển vùng chỉ có thể chặt chẽ khi xác định được các vấn đề cùng nhau phát triển

Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, các ý kiến tại hội nghị rất sâu sắc, có tầm nhìn, thể hiện tinh thần trách nhiệm chung của các địa phương trong vùng, khẳng định vai trò phát triển của Hà Nội không chỉ ở tầm quốc gia mà còn vươn tầm thế giới.

Bí thư Thành ủy cho biết Hà Nội sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để hoàn thiện các dự thảo về thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô; đồng thời đề nghị các địa phương sớm cử tổ công tác phối hợp với các cơ quan chức năng của Thủ đô tiếp tục rà soát, xác định nhiệm vụ phát triển trong thời gian tới.

“Cơ chế phát triển vùng chỉ có thể chặt chẽ khi xác định được các vấn đề cùng nhau phát triển”, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh, đồng thời đề nghị trong thời gian tới việc liên kết vùng cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực như đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm và giải quyết môi trường các dòng sông.

Thông tin về lộ trình triển khai, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết Luật Thủ đô sửa đổi sẽ được trình xin ý kiến trong quý I/2026 và trình Quốc hội tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI; Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW dự kiến trình Bộ Chính trị trong tháng 2/2026; hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm sẽ được trình theo đúng tiến độ, góp phần xây dựng các trụ cột thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô và Vùng Thủ đô bền vững trong kỷ nguyên mới./.