Đưa Nghị quyết 77 vào đời sống văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số

Cụ thể hóa nghị quyết từ cơ sở

Những ngày cuối năm, dù bận rộn với nhiều công việc, các thành viên Câu lạc bộ đàn tính, hát then xã An Lạc vẫn có mặt đông đủ, miệt mài luyện tập các tiết mục chuẩn bị cho những lần biểu diễn sắp tới. Với họ, mỗi buổi sinh hoạt không chỉ là dịp giao lưu văn nghệ mà còn là cách gìn giữ, trao truyền những làn điệu dân ca gắn bó với đời sống đồng bào dân tộc Tày, Nùng.

Các thành viên Câu lạc bộ đàn tính, hát then xã An Lạc tập luyện.

Chị Vi Thị Vỹ, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ chia sẻ: “Hơn 10 năm trước, Câu lạc bộ chỉ có 8 thành viên, hầu hết lớn tuổi nhưng đến nay đã có 25 người tham gia. Trong đó có nhiều người còn trẻ”. Các tiết mục được Câu lạc bộ tập trung luyện tập gồm một số điệu then cổ, múa chầu và những tác phẩm được sáng tác sau này như: Suối rừng quê ta nhớ Bác, Đàn tính ba dây… Không chỉ tham gia biểu diễn, giao lưu, các thành viên còn phối hợp với các trường học trên địa bàn truyền dạy đàn tính, hát then cho học sinh, thanh thiếu niên.

Đồng chí Chiêu Minh Tân, Bí thư Đảng ủy xã An Lạc cho biết: “Trên địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số Dao, Tày, Nùng sinh sống, vì vậy Đảng ủy xã xác định bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Cấp ủy chỉ đạo chú trọng bảo tồn, truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống, khuyến khích thế hệ trẻ tham gia gìn giữ, thực hành và lan tỏa di sản. Cùng với đó, địa phương tăng cường tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao gắn với quảng bá hình ảnh quê hương, con người, sản phẩm và điểm du lịch như thắng cảnh Khe Rỗ; đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và Nhân dân”.

Tại xã Dương Hưu, cuối tháng 10 vừa qua, địa phương tổ chức khai mạc lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể hát then, đàn tính cho 35 học viên đến từ các thôn. Lớp học được tổ chức nhằm cụ thể hóa nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035, đồng thời, đáp ứng nhu cầu gìn giữ, thực hành văn hóa truyền thống của người dân. Trong thời gian học, các học viên được hướng dẫn kỹ thuật hát then, thực hành những làn điệu tiêu biểu, làm quen với đàn tính và kỹ thuật đệm đàn kết hợp hát then. Qua lớp học, người dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện tiếp cận, tìm hiểu và thực hành di sản; đồng thời, từng bước hình thành lực lượng có khả năng tiếp nối việc gìn giữ, truyền dạy.

Phát huy vai trò chủ thể của đồng bào

Đối với các xã miền núi, có đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc cụ thể hóa nghị quyết được gắn với đặc điểm văn hóa từng cộng đồng dân cư, trong đó, cấp ủy giữ vai trò định hướng, lãnh đạo; chính quyền tạo điều kiện về nguồn lực và môi trường thực hành; MTTQ, các đoàn thể vận động, tập hợp Nhân dân cùng tham gia.

Tại xã Tuấn Đạo, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 43% dân số toàn xã. Nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, địa phương tổ chức lớp truyền dạy nghề thêu trang phục truyền thống của đồng bào Dao cho thế hệ trẻ. Đây là nghề thủ công đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì, chứa đựng những giá trị văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bà Hoàng Thị Sinh ở thôn Đá Bờ chia sẻ: “Dân tộc Dao nhiều đời nay duy trì nghệ thuật thêu với những hoa văn, họa tiết cầu kỳ mang đậm bản sắc dân tộc. Mỗi bộ quần áo mất nhiều công sức, thời gian để hoàn thiện, thêu đúng với truyền thống nên có nguy cơ mai một. Khi xã tổ chức lớp truyền dạy nghề thêu, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ, tham gia dạy cho các cháu nhỏ với mong muốn có lớp kế cận sau này”.

Điểm đáng chú ý của lớp học là sự kết nối giữa những người am hiểu nghề truyền thống với thế hệ trẻ. Các kỹ thuật thêu được trao truyền trực tiếp, từ lựa chọn nguyên liệu, dụng cụ đến phối màu, tạo hình và ghép hoa văn trên trang phục. Tham gia lớp học, em Hoàng Bảo Ngọc hào hứng: “Chúng cháu được tìm hiểu về giá trị văn hóa, ý nghĩa của bộ trang phục dân tộc Dao. Các bà, các cô cầm tay chỉ bảo từng đường thêu; cháu còn được làm quen với nguyên liệu, dụng cụ thêu, cách lựa chọn màu chỉ, phối màu và bố cục hoa văn, thực hành các kỹ thuật thêu cơ bản, tạo hình họa tiết, ghép hoa văn trên từng bộ phận của trang phục. Cháu sẽ cố gắng học tốt để giữ nghề thêu của dân tộc”.

Hay như xã Đại Sơn tổ chức lớp truyền dạy tiếng dân tộc Tày, Nùng cho hơn 360 học sinh trên địa bàn. Những lớp học, câu lạc bộ, hoạt động truyền dạy không chỉ góp phần lưu giữ các giá trị văn hóa mà còn tạo sự gắn kết cộng đồng, bồi đắp niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc.

Đưa Nghị quyết số 77-NQ/TU vào đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ là cụ thể hóa các mục tiêu bằng những chương trình, hoạt động, mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động của mỗi cán bộ, đảng viên, người dân. Khi cấp ủy quan tâm lãnh đạo, người dân chủ động tham gia, những giá trị văn hóa truyền thống sẽ được gìn giữ và tiếp nối tự nhiên trong đời sống cộng đồng.