Di sản của các dân tộc Lâm Đồng lên bản đồ số

Khám phá di sản văn hóa qua bản đồ số

Hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng chính thức ra mắt, đưa vào vận hành Bản đồ Di sản Lâm Đồng, tích hợp trên trang thông tin điện tử của đơn vị.

Đây là một trong những hoạt động chuyển đổi số nhằm đổi mới phương thức quản lý, bảo tồn và quảng bá các giá trị di sản văn hóa, đồng thời tạo điều kiện để người dân, du khách tiếp cận thông tin về di sản một cách thuận tiện hơn.

Thông qua Bản đồ Di sản Lâm Đồng, người dùng có thể tra cứu vị trí, tìm hiểu thông tin về các bảo tàng, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và những không gian văn hóa đặc sắc trên địa bàn tỉnh.

Bản đồ được thiết kế với giao diện tương tác, hiển thị thông tin di sản gắn với tọa độ địa lý tại 124 đơn vị hành chính cấp xã. Người dùng có thể phóng to, thu nhỏ bản đồ, lựa chọn địa điểm và tra cứu thông tin theo từng nhóm di sản.

Đáng chú ý, bản đồ giới thiệu nhiều di tích gắn với lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của các cộng đồng dân tộc ở Lâm Đồng.

Trong đó có Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên; Di tích Tháp Pô Sah Inư, gắn với dấu ấn văn hóa Chăm; các địa điểm lịch sử về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’nông do N’Trang Lơng lãnh đạo.

Bên cạnh đó, hệ thống còn tích hợp thông tin về Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, Bảo tàng Bình Thuận, Bảo tàng Đắk Nông, Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm cùng nhiều bảo tàng, di tích và không gian văn hóa khác.

Theo Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, hệ thống dữ liệu di sản của tỉnh bao gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 61 di tích và danh thắng cấp quốc gia, cùng 87 di tích cấp tỉnh.

Không chỉ giới thiệu các địa điểm tham quan, bản đồ còn hướng tới kết nối kho dữ liệu hiện vật, tư liệu và các bộ sưu tập tiêu biểu phản ánh lịch sử, đời sống văn hóa của đồng bào Mạ, Cơ Ho, Chu Ru, Chăm, M’nông và các cộng đồng dân tộc khác.

Đây là nguồn tư liệu có ý nghĩa đối với công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Thông qua nền tảng số, những giá trị văn hóa vốn được lưu giữ tại các bảo tàng, di tích có thêm cơ hội đến gần với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Đưa di sản đến gần hơn với công chúng
Việc đưa Bản đồ Di sản Lâm Đồng vào hoạt động không chỉ góp phần đổi mới công tác quản lý, bảo tồn di sản mà còn mở ra thêm kênh quảng bá văn hóa, du lịch của địa phương.

Với du khách, bản đồ số giúp chủ động tìm kiếm địa điểm, xây dựng lịch trình tham quan, khám phá những câu chuyện lịch sử, văn hóa gắn với từng di tích và cộng đồng dân cư.

Đối với cơ quan quản lý, nền tảng này hỗ trợ tra cứu sự phân bố di sản, phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn.

Các địa phương, thiết chế văn hóa cũng có thêm kênh cung cấp thông tin, giới thiệu những nét đặc sắc về lịch sử, phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của cộng đồng.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang chịu tác động từ quá trình đô thị hóa và sự thay đổi của đời sống hiện đại, việc số hóa tư liệu, hiện vật và thông tin di sản được kỳ vọng góp phần lưu giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc.

Theo Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, sau khi đưa vào vận hành, hệ thống sẽ tiếp tục được cập nhật, bổ sung dữ liệu, tiếp nhận đóng góp từ các địa phương, nhà nghiên cứu và cộng đồng. Thông tin đưa lên bản đồ cần bảo đảm tính chính xác, có nguồn rõ ràng và được cập nhật thường xuyên.

Cùng với việc hoàn thiện Bản đồ Di sản Lâm Đồng, đơn vị đang triển khai Dự án Digital Exhibition CMS (Hệ thống quản lý và tổ chức trưng bày số), hướng tới xây dựng các không gian triển lãm trực tuyến.

Khi được đưa vào vận hành, hệ thống này sẽ giúp công chúng tham quan, khám phá các không gian trưng bày, tìm hiểu hiện vật, bộ sưu tập và những câu chuyện lịch sử, văn hóa mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.

Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cũng định hướng nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), công nghệ 3D và các giải pháp tương tác đa phương tiện trong hoạt động trưng bày, giới thiệu di sản.

Những ứng dụng này được kỳ vọng mang đến hình thức trải nghiệm mới, giúp các giá trị lịch sử, văn hóa trở nên trực quan, sinh động và hấp dẫn hơn đối với công chúng.

Việc ra mắt Bản đồ Di sản Lâm Đồng là bước đi trong quá trình xây dựng hệ sinh thái bảo tàng số, kết nối hoạt động bảo tồn với giáo dục, du lịch và phát triển văn hóa.

Qua đó, những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc không chỉ được lưu giữ trong bảo tàng hay tại các di tích, mà còn có cơ hội lan tỏa rộng rãi trên không gian số, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa trong đời sống hiện đại.

Trung Nguyễn (Bảo tàng Lâm Đồng)