Điện Biên (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc) - Luang Prabang (Lào): Liên kết địa phương, kiến tạo thịnh vượng

Toàn cảnh Hội nghị Xúc tiến Đầu tư Quốc tế 2026 giữa Điện Biên - Luang Prabang - Vân Nam. (Ảnh: Trung Đỗ)

Tham dự Hội nghị có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên Trần Tiến Dũng; Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ; Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh; Đại biện lâm thời Đại sứ quán Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa tại Việt Nam Vương Quần cùng hơn 300 đại biểu đến từ các bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp của ba địa phương và các đại biểu khách mời.

Sự kiện đã mở ra một chương mới trong hợp tác kinh tế tiểu vùng, khẳng định quyết tâm biến vùng biên giới từ ranh giới địa lý thành không gian kết nối phát triển, lấy đột phá hạ tầng giao thông, kinh tế cửa khẩu và liên kết chuỗi giá trị làm động lực cốt lõi.

Biên giới là không gian kết nối và tăng trưởng

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Trần Tiến Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên khẳng định: Điện Biên không chỉ là vùng đất giàu truyền thống lịch sử gắn liền với Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy, mà còn sở hữu vị trí địa - kinh tế đặc biệt khi là tỉnh duy nhất của Việt Nam có chung đường biên giới với cả Lào và Trung Quốc.

Lợi thế “một tiếng gà gáy, ba nước cùng nghe” mang lại cho Điện Biên tiềm năng to lớn để trở thành trung tâm trung chuyển, kết nối thương mại, đầu tư và dịch vụ giữa khu vực Tây Bắc Việt Nam với các tỉnh Bắc Lào và Tây Nam Trung Quốc.

“Chúng tôi tin rằng biên giới không chỉ là nơi tiếp giáp lãnh thổ mà còn có thể trở thành không gian kết nối, nơi những lợi thế riêng được chuyển hóa thành cơ hội phát triển chung”, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên Trần Tiến Dũng nhấn mạnh.

Bí thư Tỉnh ủy Trần Tiến Dũng điểm lại những tín hiệu tăng trưởng ấn tượng của địa phương: Trong 9 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) của Điện Biên đạt tới 9,81%, riêng Quý III/2026 nằm trong Top 10 tỉnh, thành phố có mức tăng trưởng hai con số cao nhất cả nước. Tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư cho 31 dự án với tổng vốn đăng ký vượt 54.000 tỷ đồng, trong đó có nhiều dự án FDI quy mô lớn.

Để chuyển hóa tiềm năng thành động lực bứt phá, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên đề xuất 3 lĩnh vực trọng tâm nhằm thu hút đầu tư quốc tế. Một là, hạ tầng kết nối, logistics, thương mại biên giới và công nghiệp chế biến: Hình thành các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ giữa ba địa phương. Hai là, nông nghiệp hàng hóa gắn với kinh tế xanh: Nâng cao giá trị nông sản thông qua công nghệ chế biến sâu, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế bền vững. Ba là, du lịch lịch sử, văn hóa và sinh thái: Kết nối di sản, cảnh quan giữa Điện Biên, Luang Prabang và Vân Nam để phát triển các tuyến du lịch liên quốc gia.

Ông Trần Tiến Dũng cam kết chính quyền tỉnh Điện Biên sẽ luôn đồng hành, lấy sự hài lòng và thành công của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả điều hành, tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, công khai thông tin quy hoạch và bảo đảm môi trường đầu tư công bằng, minh bạch.

Ông Trần Tiến Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên, phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: ĐBP Online)

Thước đo hợp tác thực chất: Từ “có công trình” sang “khai thác công trình hiệu quả”

Phát biểu tại Hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao sáng kiến chủ động thúc đẩy hợp tác của tỉnh Điện Biên, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và tỉnh Luang Prabang (Lào). Thứ trưởng nhấn mạnh hợp tác giữa ba địa phương có điểm tựa vững chắc là quan hệ hữu nghị truyền thống vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào và quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam -Trung Quốc.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ cũng chỉ rõ thước đo thành công cao nhất của các cam kết đối ngoại chính là hiệu quả thực tế mà chúng mang lại cho người dân và doanh nghiệp. Đó là khi sản phẩm của nông dân bán được giá cao hơn, hàng hóa của doanh nghiệp lưu thông nhanh hơn với chi phí thấp hơn và cư dân vùng biên có công việc ổn định ngay tại địa phương.

Phân tích về những chuyển động hạ tầng quy mô lớn trong khu vực như việc Cảng hàng không Điện Biên hoàn thành nâng cấp, các tuyến cao tốc kết nối Hà Nội - Điện Biên được quy hoạch, tuyến đường sắt quốc tế Lào - Trung Quốc đi vào vận hành cùng hệ thống cao tốc Vân Nam kết nối Côn Minh (Trung Quốc), Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhận định yêu cầu then chốt là phải chuyển từ tư duy “có công trình” sang “khai thác công trình hiệu quả”.

Theo đó, Thứ trưởng đề xuất 3 trọng tâm hợp tác chiến lược. Thứ nhất, đột phá kết nối giao thông và thủ tục cửa khẩu: Phối hợp rà soát, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn trong hoạt động logistics. Trên tuyến biên giới Việt - Lào, đẩy nhanh thủ tục nâng cấp cặp cửa khẩu Huổi Puốc - Na Son lên cấp độ cửa khẩu quốc tế. Trên tuyến Việt - Trung, khẩn trương hoàn thiện hạ tầng để đưa cặp cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú vào vận hành chính thức, kết nối đồng bộ với Cảng hàng không Điện Biên và tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc.

Thứ hai, gắn kết vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến sâu và thị trường, cụ thể là phát triển các sản phẩm lợi thế như cà phê Arabica, mắc ca, gạo đặc sản, dược liệu thành các chuỗi giá trị hoàn chỉnh, bên cạnh đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tạo điều kiện để các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

Thứ ba, kiến tạo các tuyến du lịch di sản xuyên biên giới: Kết nối di sản văn hóa – lịch sử Điện Biên Phủ với đô thị di sản thế giới Luang Prabang và cảnh quan sinh thái, văn hóa trà Phổ Nhĩ (Vân Nam).

Để hiện thực hóa các trọng tâm này, Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Minh Vũ đề nghị ba địa phương thành lập đầu mối liên lạc thường xuyên, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên có tính khả thi cao và thiết lập cơ chế rà soát tiến độ định kỳ. Bộ Ngoại giao cam kết sẽ luôn sát cánh cùng Điện Biên trong công tác xúc tiến đầu tư, quảng bá quốc tế và tháo gỡ khó khăn về cơ chế cửa khẩu.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: ĐBP Online)

Đột phá hạ tầng xuyên biên giới: Động lực mở đường cho dòng vốn đầu tư

Một trong những điểm nhấn thu hút sự quan tâm đặc biệt tại Hội nghị là những bước tiến mang tính bước ngoặt trong kết nối hạ tầng cửa khẩu giữa tỉnh Điện Biên và thành phố Phổ Nhĩ (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc).

Ông Dương Trung Hưng, Phó Thị trưởng Chính quyền nhân dân thành phố Phổ Nhĩ, cho biết: Ngày 7/2 vừa qua đã ghi dấu mốc lịch sử khi 22 tấn cà phê Robusta đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu thuận lợi qua lối mở Long Phú - A Pa Chải. Ngay sau đó, vào ngày 23/3, Quốc vụ viện Trung Quốc đã chính thức phê duyệt việc mở cửa đối ngoại đối với cửa khẩu đường bộ Long Phú. Nhờ sự thông suốt này, kim ngạch thương mại 8 tháng đầu năm 2026 giữa Phổ Nhĩ và các đối tác Việt Nam đã bứt phá đạt 40,74 triệu Nhân dân tệ, tăng trưởng tới 529,7% so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, ông Chindavong Phosikham, Ủy viên dự khuyết BCHTW Đảng NDCM Lào, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền tỉnh Luang Prabang (Lào), chia sẻ: Luang Prabang đang phát huy tối đa lợi thế địa lý, tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc và các hành lang vận tải đường bộ kết nối với Điện Biên. Trong năm qua, giá trị thương mại hai chiều Luang Prabang - Điện Biên đạt hơn 3,42 triệu USD (tăng 7,56%), dòng vốn đầu tư từ Việt Nam đạt 5,66 triệu USD (tăng 17,53%), trong khi thu hút vốn đầu tư từ Trung Quốc tăng mạnh 75,02%. Tỉnh Luang Prabang cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính tại cửa khẩu nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho luồng hàng hóa và du khách.

Ông Chindavong Phosikham, Ủy viên dự khuyết BCHTW Đảng NDCM Lào, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền tỉnh Luang Prabang (Lào), phát biểu tại hội nghị.

Góp ý đa chiều từ cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác quốc tế

Hội nghị Xúc tiến Đầu tư Quốc tế năm 2026 ghi nhận sự đồng thuận và quyết tâm cao từ các tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định rằng cấu trúc thương mại toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ. Doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm chi phí thấp mà còn ưu tiên sự ổn định, tính minh bạch và khả năng kết nối chuỗi giá trị. VCCI đề xuất 4 hướng hợp tác trọng tâm gồm: Phát triển logistics biên giới; hợp tác nông nghiệp hàng hóa và chế biến sâu; phát triển du lịch 3 nước và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới. VCCI cam kết làm cầu nối đưa các nhà đầu tư chất lượng đến với Điện Biên.

Ông Tôn Phong Lôi, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam (CBAV), đại diện cho gần 5.000 doanh nghiệp hội viên, khẳng định: Điện Biên, Vân Nam và Luang Prabang có núi sông liền kề, với thế mạnh bổ trợ sâu sắc. CBAV sẽ tập trung thực hiện 3 cam kết: kết nối chính xác cung – cầu, huy động nguồn lực từ các ngành sản xuất chất lượng cao, công nghệ tiên tiến và đồng hành tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai các dự án tại Điện Biên.

Ông Steve Bùi, Lãnh đạo Hội đồng Doanh nghiệp Việt - Trung (VCBC) đưa ra 3 chương trình hành động thiết thực: Trực tiếp đưa các tập đoàn hạ tầng Trung Quốc khảo sát thực địa Điện Biên; hỗ trợ quảng bá, xúc tiến xuất khẩu chính ngạch sản phẩm cà phê, mắc ca sang thị trường Trung Quốc và đặc biệt là phối hợp với đối tác Douyin xây dựng kênh truyền thông chuyên biệt quảng bá du lịch, văn hóa Điện Biên tới hàng trăm triệu người dùng Trung Quốc.

Ông Võ Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp KCN TP. Hồ Chí Minh (HBA) nhấn mạnh rằng xu hướng thu hút đầu tư hiện nay đang chuyển sang các tiêu chuẩn xanh và ESG. HBA mong muốn xây dựng chuỗi liên kết hai chiều giữa doanh nghiệp và TP. Hồ Chí Minh đầu tư nhà máy chế biến tại Điện Biên, đồng thời đưa nông sản Điện Biên vào hệ thống phân phối miền Nam; kết hợp tổ chức Chương trình Du lịch MICE thường niên dành cho người lao động các KCN TP. Hồ Chí Minh đến với Điện Biên.

Trong khuôn khổ Hội nghị, Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa chính quyền địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp và các tập đoàn đầu tư trong và ngoài nước đã diễn ra thành công.

Trong khuôn khổ Hội nghị, với chứng kiến của Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ và lãnh đạo các tỉnh Điện Biên, Vân Nam, Luang Prabang, Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa chính quyền địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp và các tập đoàn đầu tư trong và ngoài nước đã diễn ra thành công.

Các bản MOU tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp, phát triển logistics cảng cạn, xây dựng vùng nguyên liệu chế biến nông sản xuất khẩu, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến du lịch liên quốc gia. Đây là bằng chứng sinh động khẳng định Hội nghị không dừng lại ở những cam kết trên giấy, mà đã lập tức chuyển hóa thành các dự án cụ thể.