Không gian thử nghiệm công nghệ chiến lược 

Hai dự án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đầu tiên của Hà Nội tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đặt ra yêu cầu vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp kiểm chứng công nghệ trong thực tế, vừa kiểm soát an toàn và rủi ro. Quá trình triển khai cũng là cơ sở để hoàn thiện hạ tầng, cơ chế phối hợp và cách thức quản lý, ứng dụng công nghệ mới.

Hệ thống giao thông tự hành của Công ty Phenikaa-X được thử nghiệm có kiểm soát tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: ANH THƯ)

Đáp ứng yêu cầu đặc thù của thử nghiệm

Theo Luật Thủ đô năm 2026, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là khu vực nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, ứng dụng công nghệ cao và đổi mới sáng tạo trọng điểm của đất nước; là nơi thử nghiệm, thí điểm về cơ chế, chính sách quản lý, phát triển công nghệ cao. Trên cơ sở đó, cùng với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được quy định tại Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 26/2026/NQHĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được chọn là địa điểm cho hai dự án thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên của Hà Nội: Hệ thống giao thông tự hành thông minh của Công ty cổ phần Phenikaa-X và sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng hơn 95% quy mô bán công nghiệp của Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ Mỏ. Đây đều là những dự án thử nghiệm công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Theo kế hoạch, Dự án hệ thống giao thông tự hành thông minh của Phenikaa-X được phép thử nghiệm trong 24 tháng; Dự án sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% được phép thử nghiệm trong 18 tháng, kể từ thời điểm triển khai hai dự án vào ngày 10/9 vừa qua.

Theo lãnh đạo Công ty cổ phần Phenikaa-X, giao thông Việt Nam là một bài toán thuộc loại khó nhất thế giới đối với xe tự hành. Mật độ xe máy dày đặc, dòng phương tiện hỗn hợp và biến động liên tục, các hành vi tham gia giao thông linh hoạt và khó dự đoán hơn nhiều so những đô thị được phân làn chặt chẽ. Bài toán đó đặt ra ba yêu cầu đồng thời cho công nghệ: thuật toán phải đủ chính xác để nhận diện giữa một khung cảnh dày đặc vật thể chuyển động; đủ nhanh để hoàn tất tính toán trong khoảng thời gian tính bằng phần nghìn giây; đủ linh hoạt để ra quyết định an toàn trong những tình huống chưa từng có trong tập dữ liệu huấn luyện. Việc dung hòa ba yêu cầu này đòi hỏi nghiên cứu sâu về công nghệ lõi. Chính vì thế, dữ liệu giao thông Việt Nam trở thành tài sản quan trọng đối với đội ngũ kỹ sư nghiên cứu, phát triển xe tự hành.

Để từng bước kiểm chứng khả năng đáp ứng các yêu cầu này, hệ thống đường nội khu của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc có điều kiện thuận lợi cho thử nghiệm mô hình. Với mặt cắt rộng, mật độ giao thông ở mức phù hợp, ít điểm xung đột, hệ thống đường nội khu cho phép xác định tuyến thử nghiệm, kiểm soát tốc độ, khung giờ vận hành, số hành khách và đối tượng tham gia; đồng thời có thể kết nối với khuôn viên Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc để đa dạng hóa kịch bản thử nghiệm.

Với dự án đất hiếm, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ về điện, cấp nước, thu gom và xử lý nước thải tập trung, giao thông, phòng cháy chữa cháy, đáp ứng yêu cầu bố trí xưởng thực nghiệm quy mô bán công nghiệp với công suất và khối lượng nguyên liệu được giới hạn chặt chẽ theo Quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố.

Ông Lê Thanh Sơn, Phó Trưởng ban Quản lý các khu Công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội cho biết, Ban Quản lý đang triển khai Kế hoạch hoàn thiện hạ tầng số ưu tiên tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, trọng tâm là hạ tầng viễn thông thụ động, bảo đảm 5G toàn khu và thí điểm cột thông minh tích hợp IoT trên một số tuyến đường nội khu. Đây là nền tảng quan trọng cho việc truyền dữ liệu cảm biến, định vị độ chính xác cao và giám sát phương tiện tự hành theo thời gian thực.

Trong giai đoạn vận hành, Ban Quản lý tổ chức giám sát định kỳ và đột xuất đối với thử nghiệm giao thông tự hành; phối hợp các sở, ngành giám sát đối với dự án đất hiếm theo bộ chỉ tiêu về kỹ thuật, môi trường, an toàn bức xạ theo quy định. Đồng thời, tiếp nhận thông tin về những khó khăn, vướng mắc và kịp thời trao đổi với các cơ quan liên quan để có hướng xử lý phù hợp.

Hoàn thiện hạ tầng và cơ chế thử nghiệm

Thử nghiệm có kiểm soát tại Hòa Lạc là thí dụ cụ thể của mô hình liên kết “ba nhà” (Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp), mà chủ trương của Đảng và Nhà nước đang thúc đẩy trong giai đoạn phát triển mới. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được trong quá trình thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh, Công ty cổ phần Phenikaa-X có thể định lượng hiệu năng, xác định các giới hạn của hệ thống và tối ưu các thuật toán, mô hình điều khiển, qua đó nâng cao tính ổn định, an toàn của phương tiện và xác định các điều kiện cần thiết để mở rộng ứng dụng.

Công ty Phenikaa-X là một doanh nghiệp khởi nghiệp hình thành từ Đại học Phenikaa, và trong dự án này, Đại học cung cấp nền tảng học thuật, đội ngũ nghiên cứu và nguồn nhân lực kỹ thuật. Tập đoàn Phenikaa cung cấp năng lực công nghiệp, hạ tầng thử nghiệm và nguồn vốn dài hạn giúp công nghệ nhanh chóng ra thị trường.

Việc trao cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và cùng giám sát quá trình vận hành cho thấy thành phố Hà Nội chuyển từ cách tiếp cận quản lý công nghệ mới sang chủ động kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và đưa vào thực tiễn. Trên cơ sở đó, Thành phố có thêm căn cứ để đánh giá các mô hình, hoàn thiện cách thức quản lý và từng bước mở rộng không gian ứng dụng các công nghệ mới.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa, Nghị quyết 57-NQ/TW đã mở ra không gian để thử, để sai trong kiểm soát và để học. Khi Nhà nước mở ra không gian ấy, nhà khoa học mới thật sự dám đặt cược vào những bài toán khó, dám theo đuổi công nghệ lõi thay vì dừng ở tích hợp; dám đi đường dài để tạo ra công nghệ mới mang thương hiệu Việt Nam.

Với hai dự án đầu tiên đang được triển khai, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc từng bước trở thành không gian thử nghiệm, trình diễn và kiểm chứng công nghệ chiến lược của Thủ đô. Ông Lê Thanh Sơn cho biết, thời gian tới, Ban Quản lý ưu tiên thu hút và hỗ trợ các hoạt động thử nghiệm gắn với thế mạnh của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và các lĩnh vực công nghệ chiến lược như: giao thông tự hành, robot, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, vật liệu mới và đất hiếm, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, sản xuất thông minh và đô thị thông minh.

Để thực hiện mục tiêu này, Ban Quản lý tập trung hoàn thiện hạ tầng dùng chung phục vụ thử nghiệm và chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, hướng dẫn doanh nghiệp đề xuất thử nghiệm tại Khu. Cùng với đó, sẽ tổng kết thực tiễn các dự án đang triển khai để tham mưu, đề xuất thành phố hoàn thiện cơ chế và nhân rộng các mô hình phù hợp.

HÀ LINH (Báo Nhân dân)