Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ cương, kỷ luật, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh
Trải qua 78 năm xây dựng và trưởng thành, đội ngũ cán bộ kiểm tra, trong đó có ngành Kiểm tra Đảng tỉnh Cao Bằng giữ trọn phẩm chất “tuyệt đối trung thành với Đảng, tận tụy với nhiệm vụ, trung thực, khách quan, đoàn kết, liêm khiết”.
Từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã coi kiểm tra là một chức năng lãnh đạo, một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng. Trước năm 1948, khi chưa có cơ quan chuyên trách, việc kiểm tra do cấp ủy trực tiếp thực hiện. Để đáp ứng yêu cầu xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo kháng chiến, vào ngày 16/10/1948, Ban Thường vụ Trung ương ký Quyết định số 29-QĐ/TW, thành lập Ban Kiểm tra Trung ương, đây là cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng, là dấu mốc khai sinh ngành Kiểm tra Đảng.
Trước năm 1948, việc kiểm tra tại Đảng bộ tỉnh do Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh trực tiếp tổ chức thực hiện, có phân công một Tỉnh ủy viên phụ trách kiểm tra. Đến tháng 8/1948, Ban Tổ chức - Kiểm tra Tỉnh ủy được thành lập, gồm Tiểu ban Tổ chức và Tiểu ban Kiểm tra, Tiểu ban Kiểm tra là tiền thân của ngành Kiểm tra Đảng tỉnh.
Thực hiện chủ trương của Trung ương, sau đó Ban Tổ chức - Kiểm tra được tách thành 2 ban độc lập. Sau Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ III (tháng 9/1951), Ban Kiểm tra Tỉnh ủy chính thức được thành lập gồm 3 đồng chí do Đại hội bầu. Đến nay, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy có 9 đồng chí thành viên, toàn tỉnh có hơn 270 cán bộ chuyên trách từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở; sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (ngày 1/7/2025), thực hiện chủ trương chung, lần đầu tiên tỉnh bố trí 100% ủy viên UBKT cấp xã là cán bộ chuyên trách, 100% Chủ nhiệm UBKT cấp ủy không phải người địa phương.
Nhìn lại lịch sử, trải qua mỗi thời kỳ, ngành Kiểm tra Đảng tỉnh đều bám sát và phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của địa phương. Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, 100% chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa và hằng năm được hoàn thành. Các cấp ủy tỉnh đến cơ sở kiểm tra 4.746 lượt tổ chức Đảng, 8.864 đảng viên; giám sát 2.264 lượt tổ chức Đảng, 5.472 đảng viên. UBKT các cấp giám sát 1.481 lượt tổ chức Đảng, 2.719 đảng viên; kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm 8 tổ chức Đảng, 115 đảng viên; kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, việc thi hành kỷ luật trong Đảng và kiểm tra tài chính Đảng đối với 4.044 lượt tổ chức Đảng. Công tác thi hành kỷ luật được thực hiện nghiêm minh, chính xác, kịp thời, trong nhiệm kỳ có 988 đảng viên bị thi hành kỷ luật; việc tiếp nhận, xử lý đơn thư được thực hiện đúng quy định, không có đơn thư phức tạp, kéo dài. Thực hiện đúng quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập, UBKT các cấp tiến hành xác minh tài sản, thu nhập đối với 555 cán bộ, công chức.
Năm 2026, mô hình tổ chức Đảng có nhiều thay đổi, chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành thông suốt. Cùng với đó, Trung ương ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng. Công tác kiểm tra, giám sát trong toàn Đảng bộ tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, được triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm. Các cấp ủy, UBKT các cấp tăng cường kiểm tra tổ chức Đảng, đảng viên; kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, giải quyết đơn thư và xác minh tài sản, thu nhập theo quy định. Đáng chú ý, trọng tâm công tác từng bước chuyển sang giám sát thường xuyên, tập trung vào việc thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương, chương trình trọng tâm, nội dung đột phá theo Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030, góp phần nâng cao trách nhiệm của tổ chức Đảng, đảng viên và thúc đẩy thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Công tác kiểm tra, giám sát trong suốt giai đoạn qua đến nay đã góp phần làm cho tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, đảng viên gương mẫu, giữ vững ổn định chính trị, tạo tiền đề cho phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh. Bước vào giai đoạn hiện nay, với quan điểm kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng, đặt ra yêu cầu đổi mới về tư duy, phương pháp và cách thức tiến hành, trọng tâm chuyển sang phòng ngừa, cảnh báo vi phạm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn khuyết điểm, vi phạm ngay từ khi mới manh nha, đồng thời phát hiện các nhân tố mới tích cực, mang tính đột phá, hiệu quả để nhân rộng.
Trước bối cảnh mới, đòi hỏi mỗi cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức Đảng và UBKT các cấp cần quan tâm thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, quan tâm chỉ đạo quán triệt đầy đủ, kịp thời các chỉ thị, nghị quyết, quy định, kết luận của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát để tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát.
Thứ hai, xây dựng, sửa đổi, bổ sung, ban hành cụ thể hóa các văn bản chỉ đạo của Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát để phù hợp với thực tiễn địa phương.
Thứ ba, chủ động xây dựng chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa và hằng năm, trong đó lựa chọn các nội dung trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các vấn đề cấp bách, các lĩnh vực trọng yếu, nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ, thẩm quyền, góp phần đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Thứ tư, đổi mới tư duy, phương pháp, cách thức tiến hành kiểm tra, giám sát theo hướng chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên để phòng ngừa, cảnh báo vi phạm từ xa, từ sớm; phát huy vai trò của chi bộ và đảng viên, coi kiểm tra, giám sát và tự kiểm tra, giám sát là việc làm thường xuyên của mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên.
Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong ngành Kiểm tra Đảng để phù hợp với chủ trương chung của Đảng và hướng đến kiểm tra, giám sát trên dữ liệu bảo đảm minh bạch, công khai, hiệu quả.
Thứ sáu, quan tâm củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.
