Đà Nẵng hoàn thành lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ, tiếp tục hành trình tìm đồng đội
(Dangbodanang.vn) - Chủ động tham mưu thay đổi cách làm và huy động toàn bộ hệ thống chính trị, triển khai đồng loạt trên nhiều địa bàn, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành chiến dịch lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ sớm hơn dự kiến.
Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ CHQS thành phố kiểm tra công tác lấy mẫu ADN.
Đà Nẵng có gần 26.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang - khối lượng lớn nhất cả nước và chiếm hơn nửa tổng số mộ cần lấy mẫu của Quân khu 5. Vượt qua áp lực tiến độ cùng mùa mưa đang đến gần, việc hoàn thành lấy mẫu mở thêm hy vọng xác định danh tính các liệt sĩ, tạo động lực để thành phố tiếp tục đẩy nhanh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong chặng đường tiếp theo.
Linh hoạt cách làm
Trong không gian tĩnh lặng của những nghĩa trang liệt sĩ, từng hàng bia mộ nối dài như nhắc nhớ về sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Gần 26.000 ngôi mộ chưa xác định danh tính cũng là gần 26.000 liệt sĩ chưa được gọi đúng tên, chưa xác định được quê quán. Phía sau mỗi tấm bia khuyết danh là một cuộc đời đã hiến dâng cho Tổ quốc và một gia đình vẫn đau đáu chờ đợi tin tức người thân.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Đà Nẵng có khối lượng mộ liệt sĩ cần lấy mẫu ADN đặc biệt lớn, vượt xa các tỉnh, thành phố trong cả nước. Các phần mộ phân bố tại 144 nghĩa trang, trải rộng từ khu vực đồng bằng, đô thị đến miền núi, vùng sâu, vùng xa. Điều kiện địa hình, thời tiết, khoảng cách giữa các địa bàn cùng yêu cầu nghiêm ngặt về chuyên môn đặt ra nhiều khó khăn đối với lực lượng thực hiện nhiệm vụ.
Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng trong một lần kiểm tra hiện trường lấy mẫu.
Trong giai đoạn đầu, việc khai quật, lấy mẫu được tổ chức theo phương pháp cuốn chiếu, hoàn thành từng nghĩa trang rồi mới chuyển sang địa bàn tiếp theo. Lực lượng quân sự đảm nhận phần lớn các khâu, từ khảo sát, lập danh sách, chuẩn bị hiện trường đến khai quật, lấy mẫu và hoàn trả phần mộ. Cách làm này bảo đảm chặt chẽ nhưng tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là khi mùa mưa ở miền Trung đang đến gần.
Nếu tiếp tục triển khai tuần tự, nhiệm vụ có thể kéo dài nhiều tháng. Khi mưa lớn xuất hiện, nhiều nghĩa trang ở miền núi có nguy cơ bị chia cắt; nền đất ngấm nước, sạt lở hoặc ngập úng sẽ gây khó khăn cho việc khai quật, lấy mẫu và hoàn trả phần mộ. Thời gian không chỉ tạo áp lực đối với tiến độ mà còn có thể làm các dấu vết, thông tin liên quan tiếp tục mai một.
Từ thực tế đó, Đảng ủy, Bộ CHQS thành phố xác định phải thay đổi phương pháp tổ chức, không để nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt này chỉ đặt lên vai lực lượng quân sự. Bộ CHQS thành phố tham mưu Thường trực Thành ủy, UBND thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương cùng vào cuộc; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang.
Đại tá Đinh Văn Hưng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quân sự, Chính ủy Bộ CHQS thành phố cho biết, mục tiêu cao nhất là xác định danh tính những liệt sĩ đã được đưa vào nghĩa trang nhưng chưa rõ tên tuổi, quê quán, để các liệt sĩ được trở về với gia đình.
Vì vậy, Bộ CHQS thành phố tham mưu huy động trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương, không khoán trắng nhiệm vụ cho lực lượng quân sự. Mỗi lực lượng đảm nhận một phần việc, cả hệ thống chính trị cùng triển khai, trong đó lực lượng vũ trang làm nòng cốt.
Triển khai đồng loạt, chặt chẽ
Từ chủ trương đó, một đợt cao điểm được triển khai đồng loạt trên toàn thành phố. Thay vì hoàn thành nghĩa trang này mới chuyển sang nghĩa trang khác, các tổ công tác được thành lập, bố trí đến nhiều địa bàn cùng lúc. Không nơi nào chờ nơi nào; địa phương nào hoàn thành công tác chuẩn bị thì triển khai ngay.
Cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS thành phố, đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cùng lực lượng y tế và cấp ủy, chính quyền địa phương bám sát từng nghĩa trang. Lực lượng, phương tiện, vật tư y tế, trang bị bảo hộ và các điều kiện phục vụ nhiệm vụ được điều phối kịp thời. Những khó khăn phát sinh tại cơ sở được tổng hợp, báo cáo và xử lý ngay, không để làm gián đoạn tiến độ chung.
Để phục vụ mỗi đợt lấy mẫu, nhiều phần việc được chuẩn bị từ trước. Các cơ quan, đơn vị phối hợp kiểm tra, đối chiếu sơ đồ nghĩa trang, xác định chính xác vị trí từng phần mộ, lập danh sách và thống nhất phương án tổ chức. Chính quyền địa phương thông báo, phối hợp ban quản lý nghĩa trang và thân nhân liệt sĩ; lực lượng y tế chuẩn bị dụng cụ, hướng dẫn kỹ thuật lấy, bảo quản và bàn giao mẫu sinh phẩm.
Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Duy Xuyên.
Dù áp lực thời gian luôn hiện hữu, mọi quy trình được thực hiện thận trọng, tỉ mỉ. Sau khi tiến hành nghi lễ theo phong tục, từng phần mộ được mở theo đúng vị trí, danh sách. Quá trình tìm mẫu bảo đảm khoa học, hạn chế thấp nhất các tác động có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định. Sau khi hoàn thành, phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, vệ sinh sạch sẽ và tổ chức dâng hương chu đáo.
Đây là nhiệm vụ đặc thù, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm mẫu sinh phẩm bị nhiễm chéo, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phân tích ADN. Vì vậy, lực lượng trực tiếp thực hiện tuân thủ nghiêm các quy định về bảo hộ, khoảng cách và thao tác chuyên môn; dụng cụ sử dụng cho từng phần mộ được quản lý riêng, xử lý đúng quy trình.
Trung tá Nguyễn Hữu Dũng, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS thành phố cho biết, yêu cầu quan trọng nhất là tuyệt đối không để xảy ra nhiễm chéo giữa các mẫu. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, mồ hôi, sợi tóc của người thực hiện hoặc giọt bắn từ người đứng gần đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng mẫu. Do đó, từng thành viên phải tập trung cao độ, thao tác chính xác và chấp hành nghiêm quy trình trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Giữa nắng nóng, khói bụi và cường độ công việc lớn, cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng vẫn kiên trì làm việc. Có những ngày, nhiệm vụ bắt đầu từ sáng sớm và chỉ kết thúc khi trời tối. Đối với họ, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy đúng quy trình không đơn thuần là hoàn thành thêm một phần việc, mà còn gửi vào đó niềm hy vọng giúp một liệt sĩ được xác định danh tính, một gia đình có thể tìm thấy người thân sau nhiều năm chờ đợi.
Bà Nguyễn Thúy Hiền, kỹ thuật viên xét nghiệm của Trung tâm Y tế phường Ngũ Hành Sơn chia sẻ, dù khối lượng công việc lớn, các thành viên đều nỗ lực bởi đây là nhiệm vụ có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Mong muốn lớn nhất là các mẫu sinh phẩm đạt yêu cầu, góp phần xác định danh tính để các liệt sĩ được trở về với người thân, gia đình và quê hương.
Với cách làm quyết liệt, linh hoạt, chỉ trong hơn một tháng cao điểm, thành phố đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu ADN gần 26.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang. Khối lượng công việc dự kiến kéo dài nhiều tháng được hoàn thành trước mùa mưa, bảo đảm an toàn, chặt chẽ và đúng quy trình.
Kết quả này thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND thành phố; vai trò tham mưu, tổ chức thực hiện của Bộ CHQS thành phố; sự phối hợp trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương cùng tinh thần tận tụy của những người trực tiếp làm nhiệm vụ. Quan trọng hơn, đây là bước chuẩn bị nền tảng để tiến hành phân tích, đối sánh ADN, từng bước trả lại tên cho các liệt sĩ.
Nối dài hành trình tri ân
Hoàn thành lấy mẫu ADN không có nghĩa hành trình đã kết thúc. Từ những mẫu sinh phẩm được thu thập, các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục phân tích, xây dựng dữ liệu và đối sánh với mẫu thân nhân liệt sĩ. Đây là công việc phức tạp, cần thời gian, sự chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan, đơn vị.
Cùng với việc xác định danh tính các liệt sĩ an nghỉ tại nghĩa trang, Bộ CHQS thành phố tiếp tục tham mưu đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn nằm lại trên các chiến trường xưa. Trên địa bàn thành phố hiện vẫn còn nhiều nguồn tin cần xác minh, nhiều vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ cần khảo sát, tìm kiếm. Địa hình đã thay đổi, nhân chứng ngày càng cao tuổi, ký ức và dấu tích chiến tranh dần phai mờ khiến nhiệm vụ càng trở nên cấp thiết.
Đưa hài cốt liệt sĩ khỏi hang Đá Sập (xã Hà Nha).
Đến nay, hơn 60 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy. Phía trước là mục tiêu tìm kiếm, quy tập 390 hài cốt trước ngày 15/3/2027. Để đạt mục tiêu này, các lực lượng đang tranh thủ từng ngày thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh xác minh nguồn tin, khảo sát thực địa và mở rộng tìm kiếm tại những khu vực có cơ sở.
Mỗi thông tin từ người dân, mỗi lời kể của nhân chứng, mỗi di vật được phát hiện đều có thể trở thành đầu mối quan trọng. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của lực lượng chuyên trách, rất cần sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, cá nhân và nhân dân trong việc cung cấp, kiểm chứng thông tin liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ.
Từ gần 26.000 mẫu sinh phẩm đã được lấy đến những cuộc tìm kiếm đang tiếp tục trên từng cánh rừng, sườn núi, khu dân cư, hành trình tìm đồng đội là cuộc chạy đua với thời gian. Mỗi ngày thời tiết thuận lợi còn lại là thêm một cơ hội tìm thấy dấu tích; mỗi nguồn tin được xác minh là thêm một hy vọng đưa các anh trở về với gia đình, quê hương.
Chiến dịch lấy mẫu ADN đã hoàn thành, nhưng trách nhiệm tri ân vẫn còn tiếp nối. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, Đà Nẵng đang từng bước thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: tìm lại tên cho những người đã hy sinh, đưa những liệt sĩ còn nằm lại trở về - để không ai bị lãng quên trước khi thời gian xóa nhòa những dấu vết cuối cùng.
QUANG CƯỜNG
