Tìm cách giữ tăng trưởng xuất khẩu

Các doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài tìm kiếm cơ hội giao thương tại một sự kiện do UBND tỉnh tổ chức. Ảnh: Vương Thế

Các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 được đặt trọng tâm vào đa dạng hóa thị trường, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), mở rộng thị trường mới. Đồng thời bám sát các diễn biến thị trường, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp (DN) và giảm chi phí logistics nhằm duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.

Ứng phó các biến động

Những tháng đầu năm 2026, thị trường thế giới biến động, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu của Việt Nam. Mặc dù vậy, 2 tháng đầu năm, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh, đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước.

Để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, tháo gỡ khó khăn cho DN, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có công điện gửi các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty nhà nước nhằm chủ động thích ứng linh hoạt với tình hình thế giới, khu vực, thúc đẩy hơn nữa hoạt động xuất khẩu.

Theo đó, yêu cầu quan trọng nhất là thực hiện nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của DN trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhằm đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng. Rà soát, thúc đẩy mạnh mẽ các dự án sản xuất, xuất khẩu; chủ động chuẩn bị các nội dung để trao đổi, làm việc với phía Hoa Kỳ thúc đẩy ký kết Hiệp định thuế đối ứng cân bằng, công bằng.

Riêng đối với ngành công thương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung hỗ trợ các địa phương, hiệp hội ngành hàng, DN khai thác có hiệu quả các FTA mà Việt Nam là thành viên, đặc biệt là các FTA với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và Bắc Ireland, Liên minh Kinh tế Á - Âu và Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đẩy nhanh tiến độ đàm phán, ký kết hiệp định tương tự với các quốc gia khác, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Tại Đồng Nai, trong cuộc họp giao ban đánh giá tình hình kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm 2026 và các giải pháp thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng quý I cũng như cả năm, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung giải quyết khó khăn cho DN. Trong đó, phân tích tình hình trong nước và quốc tế để có kịch bản điều hành, hỗ trợ DN, đồng thời đảm bảo an toàn về an ninh năng lượng, cung ứng đủ xăng dầu, năng lượng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út đặc biệt nhấn mạnh việc điều phối, đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng bám sát thực tiễn thị trường và nhu cầu DN, chú trọng các thị trường trọng điểm, thị trường mới, các thị trường ít bị áp lực bởi xung đột; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thị trường nhập khẩu...

Theo ông NGUYỄN DUY HƯNG, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu Ðồng Nai, trước tình hình biến động như hiện nay, để thích ứng, các DN cần xây dựng kế hoạch linh hoạt, chủ động về nguồn nguyên - vật liệu, nhiên liệu, tiết giảm chi phí logistics... Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, các DN cũng mong muốn cải cách, thuận lợi hơn trong thủ tục hải quan, đẩy mạnh áp dụng hải quan điện tử nhằm rút ngắn thời gian thông quan, qua đó góp phần giảm áp lực về chi phí cho DN.

Hướng tới sự phát triển bền vững

Đồng Nai là địa phương có giá trị lớn về xuất khẩu. Năm 2025, xuất khẩu trên địa bàn tỉnh đạt 34,6 tỷ USD. Những năm qua, các DN trên địa bàn tỉnh đã từng bước đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do song phương, đa phương.

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn. Bên cạnh những thị trường chính như: Hoa Kỳ (nhiều thay đổi chính sách), Đông Bắc Á, châu Âu (quy chuẩn về môi trường cao), các DN của Đồng Nai cũng đã và đang mở rộng ra các nước khác ở Đông Nam Á, châu Phi, Mỹ La tinh...

Trên bình diện cả nước, theo các chuyên gia, về lâu dài, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu cần phải được cân đối lại. Kim ngạch xuất khẩu hiện tập trung lớn vào một số nhóm hàng như: điện tử, điện thoại, máy móc dễ rủi ro trước các biến động chính sách, xung đột thương mại hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn tạo ra sự mất cân đối thương mại, gia tăng rủi ro khi các thị trường lớn có biến động chính sách hoặc nhu cầu. Việt Nam cũng cần phải xây dựng, tạo sức mạnh cho cộng đồng DN trong nước bởi lâu nay, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu là từ các DN vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), xuất khẩu chỉ bền vững khi dựa trên nền tảng sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đủ mạnh, có khả năng cung ứng ổn định và linh hoạt. Định hướng xây dựng các ngành công nghiệp nền tảng, đặc biệt là những ngành có khả năng hỗ trợ các lĩnh vực xuất khẩu chủ lực, được coi là tiên quyết để các mặt hàng, sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam có chỗ đứng vững chắc trên thị trường thế giới.

Vương Thế