Kỳ 1: “Cởi trói” tư duy sản xuất cho nông dân

Từ những mảnh vườn, thửa ruộng sản xuất manh mún, thuận theo tự nhiên và phụ thuộc vào thương lái, nông dân tỉnh Đồng Tháp đang chuyển mình mạnh mẽ. Nhờ vai trò “bà đỡ” của các HTX, tư duy của nông dân thay đổi từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, hướng đến nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân chuyên nghiệp.

TÌNH LÀNG, NGHĨA XÓM THÊM GẮN BÓ

HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới (phường Cao Lãnh) phát huy vai trò trung tâm kết nối cộng đồng, góp phần từng bước giúp nông dân chuyển dần tư duy sản xuất nông nghiệp. 

HTX được thành lập vào năm 2018. Sau khi thành lập, Hội đồng quản trị HTX nâng cao chất lượng hoạt động, sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là dịch vụ liên kết tiêu thụ xoài.

Trong các buổi sinh hoạt, Ban Giám đốc HTX kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện và hướng dẫn nông dân tham gia các mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản. 

Bên cạnh đó, các thành viên HTX còn tích cực tham gia liên kết, hợp tác sản xuất và tiêu thụ nông sản, nâng cao ý thức liên kết, áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, từ đó giảm giá thành sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu theo tiêu chuẩn VietGAP.

Nông dân Trần Hữu Trang, thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới, chia sẻ: “Tham gia vào HTX, tôi được hướng dẫn áp dụng khoa học - kỹ thuật vào canh tác xoài theo hướng an toàn để xuất khẩu sang thị trường nước ngoài. 

Ngoài ra, tôi còn được bao tiêu sản phẩm, mua phân hữu cơ với giá ổn định hơn so với mua ở bên ngoài; mối quan hệ giữa các nông dân thêm đoàn kết, tình làng, nghĩa xóm thêm thắt chặt và cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm làm ăn”.

HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới thường xuyên tổ chức tập huấn, hội thảo, hội nghị cho các thành viên và nông dân tham gia, định hướng nông dân chuyển dần từ tư duy sản xuất truyền thống sang sản xuất hiện đại theo hướng hữu cơ, an toàn với người tiêu dùng. 

HTX được phát triển theo chủ trương đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp sạch, nông sản an toàn và các dịch vụ đi kèm nhằm đem lại lợi ích tối đa cho xã hội.

Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới Võ Tấn Bảo cho biết: “Ban đầu thành lập, HTX có khoảng 40 người tham gia, sau đó tăng lên 144 thành viên. 

HTX là nơi giúp các thành viên giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, từ đó giúp nông dân biết chăm sóc cây xoài tốt hơn, bán với giá cao hơn”.

Hiện HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới kinh doanh ngành nghề: Thuốc bảo vệ thực vật và phân bón; nông ngư cụ; túi bao xoài; liên kết tiêu thụ xoài cho nông dân. 

Từ đầu vào đến đầu ra, HTX phối hợp Viện Cây ăn quả miền Nam thực hiện khoảng 40 ha sản xuất xoài theo tiêu chuẩn VietGAP để xuất sang thị trường nước ngoài như: Mỹ, Nga, Hà Lan, Malaysia, Hàn Quốc, Trung Quốc... 

HTX còn liên kết Đại học Cần Thơ thực hiện mô hình sản xuất xoài theo hướng bền vững thích ứng biến đổi khí hậu gắn với hợp đồng tiêu thụ khoảng 150 ha.

Tham gia vào HTX Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới, nông dân Thái Hùng Dũng canh tác 10 công xoài, chia sẻ: “Cái lợi của việc tham gia vào HTX là giúp nông dân được bao tiêu sản phẩm, không phải lo lắng đầu ra.

Trước đây, việc trồng xoài không được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất theo hướng hiện đại, trái xoài không đạt chất lượng nên bán với giá thấp”.

SẢN XUẤT AN TOÀN, NÂNG CAO THU NHẬP

Mô hình sản xuất xoài theo hướng hữu cơ gắn truy xuất nguồn gốc sản phẩm với nhiều thành viên tham gia do ông Đặng Văn Những, Chủ nhiệm Tâm Quê Hội quán (phường Cao Lãnh) làm Tổ trưởng Tổ hợp tác (THT) sản xuất. 

Hợp tác xã Nông nghiệp Mỹ Lợi A (xã Mỹ Lợi) định hướng nông dân trồng vú sữa chú trọng nâng cao chất lượng theo tiêu chuẩn VietGAP.

Khi tham gia vào THT sản xuất, nông dân được Nhà nước hỗ trợ 50% chi phí mua phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, máy móc phục vụ sản xuất.

Ông Những cho biết, ông canh tác 1,5 ha xoài theo hướng hữu cơ bằng cách dùng củ gừng, ớt ủ chung để phun xịt trừ sâu bệnh cho trái xoài. “Trái xoài sản xuất theo hướng hữu cơ, khi xuất bán trên thị trường có truy xuất nguồn gốc và bán được giá cao. 

Nông dân tham gia vào THT cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm trồng xoài theo hướng hữu cơ, tuyên truyền bài thuốc phun xịt cây xoài để giảm chi phí sản xuất; đồng thời, phối hợp với HTX Tân Thuận Tây (phường Cao Lãnh) liên kết bao tiêu trái xoài, ổn định đầu ra”, ông Những chia sẻ.

HTX Nông nghiệp Mỹ Lợi A (xã Mỹ Lợi) tiền thân là THT sản xuất cam sành. Đến năm 2017, THT phát triển thành HTX. Khi mới thành lập, HTX có 21 thành viên, đến nay, tăng lên hơn 76 thành viên, với diện tích sản xuất nông nghiệp khoảng 230 ha. 

Hiện HTX hoạt động trên lĩnh vực sản xuất và thu mua các loại trái cây. Trong đó, chủ lực là cây sầu riêng, còn lại là vú sữa, mít và ổi. 

Thời gian qua, HTX tích cực phối hợp với các cơ quan chuyên môn tập huấn, chuyển giao khoa học - kỹ thuật; hướng dẫn thành viên ghi chép nhật ký trong sản xuất nông nghiệp.  

Sản xuất và tiêu thụ trái vú sữa được HTX Nông nghiệp Mỹ Lợi A chú trọng nâng cao chất lượng trái vú sữa bằng việc sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Hiện HTX thành lập THT Sản xuất vú sữa VietGAP trên diện tích 11,5 ha, với các loại như: Lò Rèn, tím Bách Thảo, bơ hồng. 

HTX liên kết với các siêu thị, cửa hàng trái cây sạch để tiêu thụ trái vú sữa. Qua đó, giúp sản phẩm của thành viên bán với giá cao hơn giá thị trường, giúp nông dân nâng cao thu nhập. 

Điển hình, nông dân Nguyễn Văn Tòng trồng 4 công vú sữa tím Bách Thảo theo hướng hữu cơ. Trước đây, gia đình anh sản xuất theo kiểu truyền thống. 

Tuy nhiên, khi thấy việc sản xuất theo hướng hữu cơ đạt hiệu quả hơn, gia đình anh tham gia HTX Nông nghiệp Mỹ Lợi A và áp dụng vào sản xuất. “Khi trồng vú sữa theo hướng hữu cơ, nhà vườn chỉ sử dụng các phân bón hữu cơ, thuốc sinh học. 

Sản xuất theo hướng này giúp cây khỏe hơn so với việc sử dụng phân bón hóa học. 

Sản phẩm làm ra an toàn đối với người tiêu dùng, cũng như bản thân trong quá trình sản xuất. Trái vú sữa được bao tiêu đầu ra ổn định, không bấp bênh như trước đây”, anh Tòng phấn khởi chia sẻ.

Sự thay đổi tư duy sản xuất tại tỉnh Đồng Tháp thông qua các HTX là một hành trình dài và bền bỉ. 

Từ những khó khăn ban đầu trong việc vận động nông dân hạn chế sử dụng thuốc hóa học, đến việc thuyết phục ghi chép nhật ký sản xuất, mỗi bước đi đều ghi dấu ấn sự quyết tâm của HTX nông nghiệp. 

DƯƠNG ÚT - MINH THÀNH
(còn tiếp)