Nhân rộng mô hình canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải

NHỮNG KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU

Tại tỉnh Đồng Tháp, thời gian qua, mô hình canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Nông dân tăng lợi nhuận, giảm chi phí và giảm đáng kể khí thải nhà kính. Đây là bước tiến quan trọng trong Đề án 1 triệu héc ta. 

Tham gia Đề án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao, giảm phát thải trong vụ thu đông năm 2025, Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp (DVNN) Bình Thành (xã Lấp Vò) thu hoạch được hơn 600 tấn lúa giống OM 18, Đài thơm 8. 

Ông Trần Văn Hai, thành viên HTX DVNN Bình Thành cho biết, vụ thu đông vừa qua, ông sản xuất 1 ha lúa theo mô hình chất lượng cao, phát thải thấp. Việc sản xuất có sự thay đổi rõ rệt trong phương pháp, kỹ thuật canh tác nhờ được tập huấn, hướng dẫn theo quy trình.

Ông Hai chia sẻ: “Việc áp dụng các kỹ thuật mới giúp tôi giảm chi phí đầu vào.

Đồng thời, nâng cao năng suất và chất lượng so với các vụ trước, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập. 

Vụ đông xuân 2025 - 2026, gia đình tôi tiếp tục tham gia đề án với diện tích 1 ha nhằm hướng đến việc sản xuất theo hướng an toàn, bền vững nâng cao thu nhập”. 

Ông Nguyễn Văn Đời, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX DVNN Bình Thành, cho biết, khi tham gia mô hình, nông dân không còn sản xuất manh mún, riêng lẻ mà tuân thủ quy trình chung, có cán bộ kỹ thuật theo sát từng giai đoạn và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. 

Lúa đạt chất lượng cao hơn, bán được giá tốt, đầu ra ổn định nên bà con rất phấn khởi và tin tưởng”. 

Trên nền tảng hỗ trợ của Nhà nước trước đây, đặc biệt là sự tự nguyện tham gia của nông dân, trong vụ thu đông vừa qua, HTX Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh (xã Long Bình) đã liên kết với các doanh nghiệp triển khai mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải, với diện tích 50ha. 

Gia đình ông Ngô Phước Sang (ấp Xóm Thủ, xã Long Bình), thành viên HTX Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh có 1,5 ha đất sản xuất lúa. Trước đây, việc tiêu thụ, giá cả lệ thuộc vào thương lái. 

Khi được chính quyền địa phương và HTX tuyên truyền, gia đình ông cũng như nhiều nông dân đã tự nguyện tham gia sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải. 

Ông Sang chia sẻ: “Khi tham gia mô hình, HTX sẽ đại diện cho nông dân để liên kết đầu vào, đầu ra. Cái lợi là chúng tôi bán lúa cho doanh nghiệp được giá và thu hoạch đúng thời điểm, không để quá chín. 

Mặt khác, lúa được gieo sạ đồng loạt nên dễ chăm sóc. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân hữu cơ, giảm phun thuốc bảo vệ thực vật nên chi phí giảm khoảng 30%. Vụ đông xuân này, tôi tiếp tục tham gia sản xuất lúa chất lượng cao với giống lúa ST25”.

Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc HTX Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh cho biết, để đảm bảo đầu ra cho nông dân, HTX đứng ra liên kết với doanh nghiệp bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Nhìn chung, giá thu mua cao hơn so với thị trường. 

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn cung cấp giống giảm từ 2.000 - 3.000 đồng/kg so với thị trường cho thành viên. Ông Quang cho biết thêm: “Nhờ sản xuất lúa ST25 nên giá bán cao hơn nhiều giống khác. Năng suất lúa trong mô hình cũng rất cao, ít bệnh, giảm sử dụng phân, thuốc hóa học nên nông dân rất phấn khởi. 

Trong mô hình, nông dân sử dụng phân hữu cơ, hạn chế tối đa việc phun xịt thuốc, qua đó góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Với những kết quả tích cực mang lại, vụ đông xuân này, HTX tiếp tục sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải với diện tích khoảng 50 ha”.

TẬP TRUNG NHÂN RỘNG

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Đồng Tháp, trong giai đoạn 2024 - 2025, tỉnh tập trung củng cố các diện tích hiện trạng thuộc Dự án chuyển đổi nông nghiệp bền vững tại Việt Nam (VnSAT), Dự án sinh kế mùa lũ (Dự án WB9) để thực hiện Đề án 1 triệu héc ta.

Tính đến tháng 11-2025, tổng diện tích tham gia Đề án 1 triệu héc ta trên địa bàn tỉnh đạt hơn 75.000 ha, tương đương 77% chỉ tiêu kế hoạch giai đoạn 2024 - 2025.

Từ nguồn vốn phát triển đất trồng lúa và các khoản thu chuyển đổi mục đích sử dụng đất chuyên trồng lúa, từ năm 2024 - 2025, tỉnh đã triển khai 21 mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh. 

Qua triển khai, các mô hình ghi nhận một số kết quả tích cực như: Giảm lượng giống 60 - 80 kg/ha so với sản xuất truyền thống; giảm lượng phân 50 - 53,5 kg/ha; giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật 2 - 3 lần/vụ; giảm phát thải khí nhà kính bình quân 3,13 - 4,92 tấn CO2e/ha/vụ; năng suất cao hơn 420 - 442 kg/ha và lúa ít đổ ngã hơn so với sản xuất truyền thống...

Bên cạnh đó, nông dân không đốt rơm sau thu hoạch mà bán cho thương lái để tăng thêm thu nhập.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Đồng Tháp tập trung phát triển vùng lúa chuyên canh chất lượng cao, giảm phát thải ngoài vùng Dự án VnSAT, Dự án WB9, với diện tích mở rộng thêm khoảng 190.500 ha.

Theo lãnh đạo Sở NN&MT, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn cho cán bộ, nông dân, HTX về kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ xử lý rơm rạ, chuyển đổi số và cơ giới hóa sản xuất. 

Một trong những giải pháp quan trọng là tiếp tục củng cố hệ thống khuyến nông cộng đồng nhằm tăng cường công tác vận động, hướng dẫn và triển khai các mô hình một cách hiệu quả. 

Đồng thời, rà soát, nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, kho sấy và cơ sở chế biến tại các vùng chuyên canh để bảo đảm điều kiện thuận lợi cho sản xuất, vận chuyển và liên kết tiêu thụ…

Thực tế cho thấy, trước xu hướng chuyển đổi xanh trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, việc nâng cao chất lượng gắn với bảo vệ môi trường là hướng đi tất yếu trong canh tác lúa hiện nay. 

Trong đó, việc triển khai Đề án 1 triệu héc ta đang là giải pháp mang tính then chốt để phát triển bền vững ngành hàng lúa - gạo.

NAM PHONG - T. ĐẠT