Hải Phòng đề nghị điều chỉnh ranh giới quy hoạch khoáng sản, bảo vệ di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc
(Haiphong.gov.vn) - Chiều 27/10, tại Hội nghị trực tuyến của Hội đồng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản nhóm I thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố Hải Phòng đề nghị rà soát, điều chỉnh ranh giới các khu vực quy hoạch than, bảo đảm không ảnh hưởng đến Di sản văn hóa thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc, khu dân cư, công trình hạ tầng và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Hội nghị do đồng chí Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng thẩm định chủ trì. Dự tại điểm cầu Hải Phòng có đồng chí Lê Anh Quân, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố, cùng lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân cho biết, Hải Phòng cơ bản thống nhất với sự cần thiết điều chỉnh quy hoạch khoáng sản nhóm I, tích hợp phân ngành than nhằm tăng cường quản lý, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên. Tuy nhiên, qua rà soát hồ sơ, thành phố nhận thấy ranh giới các khu vực than Chí Linh I, Chí Linh II và Cổ Kênh còn chồng lấn với di sản văn hóa, rừng, đô thị, khu dân cư và nhiều công trình hạ tầng quan trọng. Vì vậy, việc điều chỉnh quy hoạch cần được xem xét thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa khai thác tài nguyên với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và an toàn dân sinh.
Một trong những kiến nghị trọng tâm của Hải Phòng là loại trừ vùng lõi, vùng đệm di sản, khu vực bảo vệ di tích, rừng đặc dụng và các khu vực cấm hoạt động khoáng sản khỏi ranh giới thăm dò, khai thác.
Theo rà soát của thành phố, chùa Côn Sơn nằm trong ranh giới mỏ Chí Linh I, đền Kiếp Bạc nằm trong ranh giới mỏ Chí Linh II; diện tích chồng lấn với vùng di sản khoảng 160 ha tại Côn Sơn và 126 ha tại Kiếp Bạc. Đây là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới ngày 12/7/2025.
Thành phố đề nghị xác định lại tọa độ, ranh giới các khu vực quy hoạch trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; đồng thời bổ sung quy định bảo vệ di sản theo Luật Di sản văn hóa năm 2024 vào dự thảo quyết định. Quy hoạch cần bảo đảm không ảnh hưởng đến khu vực bảo vệ của các di tích, trong đó có chùa Thanh Mai, 8 di tích cấp quốc gia, 32 di tích cấp thành phố và 278 di tích thuộc danh mục kiểm kê trên địa bàn các phường có quy hoạch than.
Cùng với đó, Hải Phòng kiến nghị khoanh định lại các khu vực than theo phạm vi thân, vỉa than có triển vọng, không quy hoạch bao trùm các khu đô thị, khu dân cư, rừng và công trình hạ tầng quan trọng.
Theo số liệu rà soát, hai mỏ Chí Linh I và Chí Linh II có tổng diện tích khoảng 13.423 ha, bao trùm phần lớn khu vực đô thị Chí Linh trước đây, trong đó có trung tâm Sao Đỏ, Phả Lại, Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại, các tuyến quốc lộ 18, quốc lộ 37, khu, cụm công nghiệp và khu dân cư. Ba khu vực Chí Linh I, Chí Linh II và Cổ Kênh còn chồng lấn khoảng 1.525 ha đất quy hoạch lâm nghiệp, gồm rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất.
Từ thực tế trên, thành phố đề nghị loại trừ các khu vực đô thị hiện hữu, khu dân cư, di tích, rừng và công trình hạ tầng quan trọng khỏi phạm vi quy hoạch khai thác. Đối với diện tích không có thân quặng được khoanh định, cần tạo điều kiện để địa phương triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công và xây dựng hạ tầng theo quy định.
Thành phố đề nghị không khai thác dưới và trong phạm vi ảnh hưởng dịch động của khu di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc, Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại, hệ thống đê điều, sông, hồ, quốc lộ và các khu dân cư tập trung; đồng thời xác định các khu vực này là trụ bảo vệ vĩnh viễn.
Đối với diện tích còn lại, việc khai thác chỉ được xem xét khi có đánh giá đầy đủ về địa chất công trình, địa chất thủy văn, nguy cơ sụt lún và giải pháp công nghệ phù hợp. Thành phố đề nghị áp dụng công nghệ hạn chế dịch động, sụt lún, thiết lập hệ thống quan trắc, cảnh báo và chỉ xem xét khai thác ở quy mô công nghiệp sau khi thử nghiệm thành công, chứng minh được mức độ an toàn. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm khắc phục thiệt hại, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân bị ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, thành phố đề nghị làm rõ phương án xử lý các khu vực chồng lấn giữa quy hoạch than với hoạt động khai thác đất sét trắng, đất sét chịu lửa Trúc Thôn và các mỏ vật liệu san lấp đã được cấp phép hoặc trúng đấu giá; xác định rõ thứ tự khai thác, bảo đảm không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các tổ chức liên quan.
Đối với quy hoạch chế biến khoáng sản, thành phố đề nghị rà soát, thống nhất số liệu về diện tích, trữ lượng, công suất và bổ sung đầy đủ thông tin các dự án liên quan.
UBND thành phố cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và cơ quan lập quy hoạch trong rà soát dữ liệu, xác định ranh giới, xử lý các khu vực chồng lấn; bảo đảm quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản gắn với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường, an toàn công trình và quyền lợi chính đáng của người dân.
