Con người là yếu tố quyết định của một mô hình Chủ nghĩa xã hội

Mô hình chủ nghĩa xã hội ở một tỉnh, thành phố hay xã, phường không phải là “bản sao thu nhỏ” của chủ nghĩa xã hội ở tầm quốc gia, mà phải là một mô hình phát triển địa phương mang bản chất xã hội chủ nghĩa gắn liền với những điều kiện đặc thù, riêng có của địa phương đó. Trên cơ sở những yếu tố trụ cột, điều kiện cần, đủ cho một mô hình chủ nghĩa xã hội nói chung, Hải Phòng cần phát huy thế mạnh, tiềm năng, nội lực để xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội của thành phố.

Những yếu tố then chốt của mô hình Chủ nghĩa xã hội

Từ bản chất của chủ nghĩa xã hội nói chung có thể chỉ ra 3 yếu tố then chốt của một hình chủ nghĩa xã hội ở một địa phương:

Yếu tố then chốt đầu tiên thể hiện bản chất và quan trọng nhất của mọi mô hình chủ nghĩa xã hội ở mỗi địa phương là mục tiêu phát triển vì con người, vì Nhân dân. Mục tiêu đó chính là điểm khác biệt giữa chủ nghĩa xã hội với các mô hình phát triển thuần túy dựa trên mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy tăng trưởng nhằm làm giầu cho một nhóm người. Mô hình chủ nghĩa xã hội đòi hỏi mọi chính sách phát triển ở địa phương phải hướng tới mục tiêu tối thượng là nâng cao chất lượng cuộc sống toàn diện của người dân, tất cả vì hạnh phúc của Nhân dân.

Để thực hiện được những yêu cầu thể hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội không thể không thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng sự tăng trưởng kinh tế phải được đặt trong mối quan hệ hài hòa với hạnh phúc của người dân. Nếu tăng trưởng kinh tế không đi đôi với nâng cao đời sống toàn diện cả vật chất và tinh thần cho nhân dân thì không thể coi đó là mô hình phát triển mang bản chất xã hội chủ nghĩa.

Yếu tố then chốt thứ hai thể hiện bản chất của mô hình chủ nghĩa xã hội là sự kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Cốt lõi của yếu tố này chính là: Khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, nhưng có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, trong đó kinh tế Nhà nước vẫn giữ vai trò dẫn dắt và bảo đảm các cân đối lớn, chủ yếu của đất nước; gắn tăng trưởng kinh tế với phân phối hợp lý, giảm bất bình đẳng, hạn chế phân hóa xã hội. Mỗi một nấc thang tăng trưởng, một bước phát triển, phải gắn liền với khai thác tài nguyên một cách hợp lý, bảo vệ môi trường bền vững.

Yếu tố then chốt thứ ba thể hiện bản chất của mô hình chủ nghĩa xã hội là thực hành dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Yếu tố này càng quan trọng đối với cấp địa phương, nơi tính chất dân chủ và quyền làm chủ của Nhân dân có ý nghĩa trực tiếp, cụ thể. Cơ chế để bảo đảm yếu tố này là dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng. Nếu dân chủ không được thực hiện nghiêm chỉnh, Nhân dân không thực sự làm chủ ở cơ sở, thì mô hình chủ nghĩa xã hội đều chỉ mang tính hình thức. Hơn thế nữa, mô hình đó không có sức sống do không có sức mạnh từ nguồn lực tổng thể to lớn từ Nhân dân. Đây chính là tiêu chí phân biệt căn bản giữa mô hình chủ nghĩa xã hội với các mô hình quản trị địa phương thuần túy hành chính.

Những yếu tố bảo đảm cho mô hình Chủ nghĩa xã hội

Để bảo đảm cho một mô hình chủ nghĩa xã hội ở địa phương vận hành bền vững, mang lại hiệu quả tích cực cần phải có 3 yếu tố cơ bản là:

Thứ nhất, vai trò lãnh đạo của Đảng bộ địa phương: Một mô hình chủ nghĩa xã hội ở địa phương chỉ có thể vận hành đúng hướng nếu có Đảng bộ địa phương trong sạch, vững mạnh toàn diện, được Nhân dân tin cậy và ủng hộ. Ở cấp cơ sở, vai trò của Đảng không chỉ là định hướng chính trị, mà còn là hạt nhân tổ chức và dẫn dắt quá trình phát triển. Thực tiễn cho thấy, một địa phương có thể hạn chế về nguồn lực vật chất, nhưng nếu đội ngũ cán bộ có năng lực và uy tín, thì vẫn có thể tạo ra những bước phát triển đột phá.

Thứ hai, vai trò quản lý, kiến tạo phát triển của chính quyền: Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân và vì dân. Vì thế, chính quyền ở địa phương phải quản lý xã hội dựa trên pháp luật, kỷ cương, tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình, phải trở thành chính quyền kiến tạo, mở đường, nuôi dưỡng và tạo ra môi trường, điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, văn hóa, con người và môi trường sống: Đây là yếu tố tổng hợp, bao gồm nhiều vấn đề, nội dung, có ý nghĩa lâu dài, quan trọng, bảo đảm nền tảng cho xã hội, nguồn lực nội sinh và cơ sở điều tiết phát triển bền vững. Một địa phương xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội không chỉ hướng tới giàu mạnh, phồn vinh, mà còn phải hướng tới văn minh, hạnh phúc và đáng sống. Đặc biệt, mọi yếu tố, mọi điều kiện, tất cả phải hướng tới xây dựng con người phát triển toàn diện, có lối sống văn minh, tôn trọng và phát huy các giá trị đạo đức, có cuộc sống hài hòa với xã hội và thân thiện với môi trường thiên nhiên.

Con người, yếu tố quyết định trong xây dựng mô hình Chủ nghĩa xã hội ở Hải Phòng

Hải Phòng hiện nay đang hội đủ điều kiện phát triển với diện tích gần 3.200 km2 và dân số hơn 4,6 triệu người. Thành phố chiếm một vị trí địa lý rất quan trọng, có ý nghĩa chiến lược của cả nước, một vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi có truyền thống vẻ vang lâu đời. Hạ tầng giao thông của thành phố đã được phát triển tương đối tốt và đồng bộ cả đường không, đường bộ và đường biển; là cửa ngõ ra biển thuận lợi nhất cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và có điều kiện kết nối với cả khu vực Tây - Nam của Trung Quốc.

Nhìn một cách tổng thể, những điều kiện tiên quyết cho xây dựng, phát triển nói chung, cũng là điều kiện tổng thể bảo đảm cho hiện thực hóa mô hình chủ nghĩa xã hội là thiên thời, địa lợi, nhân hòa, Hải Phòng đã có hai điều kiện ổn định là thiên thời, địa lợi. Còn lại, nhân hòa hay là yếu tố con người xét về cả hai tư cách - mục tiêu và động lực phát triển, như một điều kiện mở, tùy thuộc vào chủ trương, chính sách và điều kiện phát triển của thành phố trong kỷ nguyên mới.

Với tư cách là mục tiêu của phát triển, con người luôn là tiêu điểm trung tâm của mọi chủ trương, chiến lược, chính sách kinh tế - xã hội của địa phương. Những chính sách, điều kiện tốt đẹp về chăm sóc con người, cải thiện thu nhập, chăm lo phát triển giáo dục, đảm bảo sức khỏe, chính là một tiêu chí quyết định hàng đầu của một mô hình phát triển. Hơn thế nữa, sự phát triển về con người cũng là nền tảng cho một môi trường xã hội tốt đẹp, mở đường cho việc phát huy mọi nguồn lực phục vụ cho các mục tiêu kinh tế - xã hội.

Với tư cách là động lực của phát triển, không thể có thành công của mô hình chủ nghĩa xã hội nếu không có một nguồn nhân lực đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng, nhất là chất lượng cao. Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ phục vụ cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mà còn là đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý đủ đức, đủ tài, đủ sức cho hệ thống chính trị của thành phố.

Tóm lại, xây dựng một hình chủ nghĩa xã hội của Hải Phòng cũng chính là một cách thức, con đường để thực hiện mục tiêu phát triển vì con người. Nhưng việc phát huy mạnh mẽ, toàn diện nhân tố con người chính là yếu tố quyết định cho thành công của mô hình chủ nghĩa xã hội. Đó là hai mặt của một vấn đề, là logic mang tính quy luật, là một cách biểu đạt từ tư tưởng của Bác Hồ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa”.