Hành trình xây dựng cà phê đặc sản Quảng Trị

Thứ sáu, 27/05/2022 15:17
(ĐCSVN) - Pun Coffee không chỉ là cà phê, mà ở đó còn kể câu chuyện giữa đêm Trường Sơn huyền thoại, với văn hóa con người đồng bào Vân Kiều trong làn khói lam quanh bếp lửa hồng, kể lại những nỗ lực của con người nhà Pun và câu chuyện cà phê xanh, thế giới xanh trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp bền vững, chống biến đổi khí hậu từ cà phê.

Pun Coffee chính là truyện kể về việc xây dựng hành trình cà phê đặc sản gắn liền phát triển sinh kế bền vững cùng bà con dân tộc thiểu số Vân Kiều thông qua mô hình đa dạng sinh học tạo rừng từ vườn cà phê.

leftcenterrightdel
 Vợ chồng chị Lương Ngọc Trâm bên hạt cà phê Pun coffee (Ảnh: Thu Hà)

Nỗ lực của cả tập thể vì đặc sản cà phê Quảng Trị

Tin vui đến với Công ty TNHH Pun coffee (gọi tắt là Pun coffee) vào những ngày đầu tháng 5/2021 khi sản phẩm cà phê Arabica của đơn vị được xướng tên ở ngôi vị cao nhất tại cuộc thi “Cà phê đặc sản Việt Nam 2021”. Năm nay là năm thứ ba, dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột tổ chức cuộc thi “Cà phê đặc sản Việt Nam 2021” và lần đầu tiên, Quảng Trị có sản phẩm cà phê dự thi. Đằng sau thành công của Pun coffee là sự nỗ lực của cả một tập thể trên con đường xây dựng cà phê đặc sản Quảng Trị vươn ra thị trường thế giới.

Chị Lương Ngọc Trâm, Giám đốc điều hành Pun coffee, từng làm ở bộ phận chiến lược của Tập đoàn TTC, Thành phố Hồ Chí Minh đã theo chồng về Quảng Trị và dần thích nghi với mảnh đất này, đặc biệt là làm quen với một ngành nghề mới, trồng và chế biến cà phê bởi gia đình chồng có truyền thống hơn 25 năm trồng và chế biến cà phê trên mảnh đất Hướng Hóa.

Tuy vậy, khi tiếp cận với ngành nghề mới này, chị nhận thấy dấu ấn cà phê Khe Sanh - Quảng Trị tại thị trường cà phê Việt Nam và đặc biệt là đối với người tiêu dùng rất mờ nhạt. Với quyết tâm gây dựng thương hiệu cho cà phê Khe Sanh, năm 2019, chị Trâm cùng chồng thành lập Công ty TNHH Pun coffee.

Mục tiêu thành lập công ty là hướng đến sản xuất cà phê đặc sản theo hướng “Farm to cup”, thay đổi khái niệm dùng cà phê của người dùng với phương châm “cà phê là nước trái cây”. “Farm to cup” được hiểu là mô hình quản lý chất lượng đầu cuối, kết nối các nguồn lực để đảm bảo chất lượng nguyên liệu tươi ngon “từ nông trại đến ly cà phê”.

Ý tưởng là vậy nhưng khi bắt tay vào xây dựng, vợ chồng chị đối diện với rất nhiều khó khăn. Vùng cà phê nguyên liệu ở địa phương bị xuống cấp, nguyên nhân do nhiều năm liên tiếp cà phê rớt giá nên người trồng bỏ bê, không chăm sóc, chất lượng cà phê so với các vùng cà phê khác rất kém. Một trong những lý do khiến chất lượng cà phê nguyên liệu chưa cao vì người trồng cà phê thu hoạch không đúng thời điểm (khi quả còn xanh hoặc chín quá), lẫn nhiều tạp chất, phơi cà phê trên sàn ẩm, máy móc còn lạc hậu nên không lọc được các hạt kém chất lượng… Doanh nghiệp mới thành lập nên gặp khó khăn về nhân công, kinh phí đầu tư thiết bị máy móc phục vụ cho việc sản xuất đơn hàng lớn như máy tách màu cà phê, hệ thống phòng lab để phân tích mẫu cà phê theo từng giai đoạn sản xuất nhằm kiểm soát chất lượng cà phê.

Với chiến lược hướng tới sản phẩm chất lượng cao, vợ chồng chị bắt đầu từ việc vận động người dân hái cà phê chín đỏ 100%, mua giá cao gấp đôi thị trường để làm nguyên liệu chế biến. Riêng chị thường dành thời gian đi nhiều nơi nghiên cứu cách làm cà phê để đúc rút kinh nghiệm cho mình. Chị tìm cách tiếp cận với người trồng cà phê ở địa phương, đến tận từng vườn động viên, hướng dẫn người dân cách chăm sóc cà phê nhằm từng bước thay đổi thói quen trồng cà phê truyền thống cũng như đề xuất không phun thuốc hóa học, cam kết mua sản phẩm để họ yên tâm sản xuất. Khi đã tạo dựng niềm tin với người trồng cà phê, có được nguồn sản phẩm đảm bảo chất lượng, Công ty Pun coffee đầu tư hệ thống phơi nhà màng, hệ thống máy tách quả tươi, máy xát quả phục vụ sản xuất cà phê sạch.

leftcenterrightdel
 Bà con Vân Kiều sơ chế hạt cà phê (Ảnh: Thu Hà)

Để có sản phẩm cà phê đặc sản đạt chuẩn, chị Trâm cho biết: “Quy trình chế biến cà phê đặc sản rất kỳ công, hạt cà phê sau khi đưa về xưởng phải rửa vớt hạt nổi trên mặt nước, loại bỏ những trái nẫu chín quá, đen khô, rồi ủ mát trước khi đưa phơi trên sàn lưới, phải căn nhiệt độ ngoài trời phù hợp. Bởi nếu để phơi ở nhiệt độ nóng quá thì cà phê nhanh khô, không phơi qua đêm tránh bị ẩm do sương, ngoài ra phải có thiết bị hỗ trợ như máy đo lượng đường, máy đo độ ẩm, máy đo nhiệt độ để kiểm tra chất lượng cà phê đạt chuẩn về phần quả thóc, sau công đoạn xay nhân lại nhặt lỗi theo tiêu chuẩn SCAA. Tất cả đòi hỏi phải tỉ mẩn, cẩn thận chăm chút từ khâu sản xuất nhỏ nhất cho đến cả quá trình chế biến ra thành phẩm”.

Chiến thắng của niềm tin, đam mê và nỗ lực bền bỉ

Chia sẻ về kết quả mà Pun coffee đạt được tại cuộc thi “Cà phê đặc sản Việt Nam 2021”, Lương Ngọc Trâm vẫn chưa hết hứng khởi. Chị cho biết, cuộc thi “Cà phê đặc sản Việt Nam 2021” được tổ chức theo mô hình của các cuộc thi cà phê đặc sản uy tín trên thế giới, việc đánh giá chất lượng cà phê tuân theo các tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục của Hiệp hội Cà phê đặc sản và Viện Chất lượng cà phê thế giới ban hành được cộng đồng cà phê đặc sản thế giới áp dụng. Các mẫu dự thi được mã hóa sau các công đoạn kiểm tra nhân xanh, rang xay, thử nếm. Và sau cùng là ráp điểm, ráp mã dự thi lại với nhau để tra ra đơn vị ban đầu.

Cơ duyên để Pun coffee lần đầu tiên tham gia cuộc thi cũng rất tình cờ. Vợ chồng chị Trâm may mắn kết nối với chuyên gia Lê Trung Hưng - Trưởng đại điện Công ty Inter-Kom S.p.A tại Thành phố Hồ Chí Minh, chuyên gia Nguyễn Tấn Vinh - Giám đốc Công ty Kpan, hai người đặc biệt tâm huyết trong việc xây dựng cà phê đặc sản Việt Nam. Các chuyên gia đã tổ chức buổi tọa đàm về cà phê Khe Sanh, Hướng Phùng, đồng thời thu xếp thời gian 7 ngày về đào tạo chế biến cà phê chất lượng cao cho bà con nông dân làm cà phê tại Công ty Pun coffee. Trên nền tảng kiến thức đã có, chị Trâm mạnh dạn đăng ký 2 mẫu tham gia cuộc thi là cà phê Arabica chế biến Natural và chế biến Honey. Chị chia sẻ, ngay từ ban đầu Pun coffee khẳng định không làm cà phê cho riêng mỗi doanh nghiệp mà muốn xây dựng cộng đồng cà phê đặc sản Quảng Trị tại Hướng Phùng. Vì vậy, chồng chị Trâm cùng với 3 người khác thành lập nên Nhóm cà phê đặc sản Quảng Trị, mang đến cuộc thi sản phẩm cà phê Arabica chế biến Natural.

leftcenterrightdel
Pun coffe ghi dấu ấn cho cà phê Quảng Trị  (Ảnh: Thu Hà)

Điều thú vị ở cuộc thi năm nay là các đơn vị mới tham gia đều đạt giải cao, thay đổi được cái nhìn của các nhà rang xay cà phê chuyên nghiệp về khái niệm cà phê ngon phải xuất xứ vùng miền nào. Sản phẩm cà phê đặc sản của Pun coffee được trao ngôi vị quán quân tại cuộc thi đã mở ra cơ hội để cà phê đặc sản Quảng Trị vươn ra thị trường lớn.

“Toàn bộ các thiết bị phục vụ chế biến cà phê đặc sản của Pun coffee, nhóm cà phê Quảng Trị do ông Lê Trung Hưng kêu gọi đóng góp. Chiến thắng của cà phê đặc sản Quảng Trị tại cuộc thi là chiến thắng của niềm tin, đam mê và sự tri ân đối với những người không chỉ hỗ trợ chúng tôi điều kiện vật chất để làm ra cà phê đạt chất lượng đặc sản mà còn đặt niềm tin về một vùng cà phê đủ điều kiện hướng đến tiêu chuẩn đặc sản thế giới. Đồng thời, một lần nữa khẳng định cà phê Quảng Trị rất đặc biệt và để hiện thực điều đặc biệt này cần phải cẩn trọng, tỉ mỉ trong từng chi tiết sản xuất dù là công đoạn nhỏ nhất”, anh Phong cho biết.

Trong chiến lược phát triển thời gian tới, Pun coffee tập trung vào việc chuyển đổi số trong quy hoạch và xây dựng vùng nguyên liệu mới cà phê Khe Sanh, Quảng Trị để phục vụ nguyên liệu chế biến cà phê đặc sản lâu dài. Trong năm 2021, Pun coffee đang xúc tiến các giai đoạn cuối để tiến hành xuất khẩu cà phê rang xay Quảng Trị sang thị trường Hoa Kỳ. “Mục tiêu của chúng tôi là tiến tới kinh doanh theo tiêu chuẩn chứng nhận Fair trade (Thương mại công bằng) trên cà phê nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân đang cùng làm với Pun coffee yên tâm sản xuất, trong đó có người dân tộc thiểu số Vân Kiều. Đồng thời Pun coffee tiến hành xây dựng điểm trải nghiệm cà phê đặc sản Quảng Trị nằm trên cung đường Hồ Chí Minh nhánh tây, kết hợp cùng các đơn vị lữ hành xây dựng chương trình coffee tour để quảng bá cà phê Quảng Trị”, Giám đốc Pun coffee Lương Ngọc Trâm khẳng định.

Pun Coffee – Cà phê đặc sản Việt Nam từ Khe Sanh Quảng Trị

Với nhiều người khi nghe Quảng Trị có cà phê đã là điều rất ngạc nhiên và ngạc nhiên hơn vùng cà phê Khe Sanh Quảng Trị có lịch sử gần 100 năm, kể từ năm 1926 nhà sinh vật học người Pháp mở đồn điền trồng cà phê tại xứ này.

Hiện nay, tại Quảng Trị, cà phê Khe Sanh đang dần định vị lại vị thế vùng cà phê đặc sản Việt Nam với nỗ lực không ngừng nghỉ từ những bà con nông cà, các nhà chế biến nhỏ lẻ…đã cùng chung tay viết lại cà phê Khe Sanh trên bản đồ cà phê Việt Nam.

Nằm ở độ cao 650 m so với mực nước biển, khu vực giao thoa Đông và Tây Trường Sơn, tiểu vùng khí hậu Hướng Phùng với biên độ ngày đêm chênh lệch khá cao lại sở hữu cho mình loại cà phê arabica catimor rõ nét những nótes hương hoa phong phú trong từng tách cà phê khiến mỗi ngụm cà phê khách hàng thưởng thức là thảng thốt, là bất ngờ, là thú vị.

Pun Coffee với hơn 3 mùa cà phê thành lập, 2 mùa nâng cao chiếc Cúp vinh danh Top cà phê đặc sản Việt Nam đã và đang dần khẳng định giá trị chất lượng hạt cà phê nơi này bằng chất lượng và cả sứ mệnh của người đi đầu.

Với Pun Coffee ngoài nông trại cà phê cảnh quan đang có, doanh nghiệp này còn thực hiện liên kết bền vững cùng các nông trang của nhóm hộ đồng bào dân tộc thiểu số, nông dân làm cà phê tại địa phương theo phương thức canh tác thu hái mà Pun coffee đưa ra để mỗi nông trang liên kết mang đến những hạt cà phê tiềm năng tiêu chuẩn để rồi từ bàn tay những công nhân, kỹ thuật làm việc tại Pun biến chúng trở thành loại cà phê đặc sản theo tiêu chuẩn Hiệp hội cà phê đặc sản thế giới SCA.

leftcenterrightdel
Người sáng lập Pun coffee cùng các em bé Vân Kiều (Ảnh: Thu Hà) 

“Giá trị cốt lõi của Pun coffee là mang đến khách hàng trải nghiệm loại cà phê đặc sản từ núi rừng Trường Sơn, do chính những người đồng bào Vân Kiều chăm sóc thu hái và tham gia chế biến. Cà phê đặc sản còn mang lại một giá trị sinh kế bền vững cho những người đồng bào Vân Kiều nơi đây, cho những người đang cùng làm và hợp tác với Pun coffee. Và thông qua con đường kinh doanh cà phê đặc sản này, chị muốn đóng góp một phần nào công sức của mình vào công cuộc chống biến đổi khí hậu, nhất là khi trong kinh doanh thường không có chữ “bền vững”. Bên cạnh đó, Lương Ngọc Trâm cũng muốn thay đổi thực trạng lạm dụng hóa chất trong chăm sóc cây cà phê trước đây ở nơi này, điều này không chỉ ảnh hưởng tới sản lượng và chất lượng đầu ra mà còn gây hậu quả dài lâu tới đất canh tác. Dù sức con người tuy còn hữu hạn, nhưng với chị, mỗi người một ít sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng cho Trái đất.”

Mục tiêu đến năm 2025 của Pun coffee là gửi sản phẩm cà phê được canh tác hướng hữu cơ đến Viện cà phê quốc tế CQI để đánh giá chất lượng. Và không chỉ thế, hiện nay Pun coffee cũng đang cố gắng mở rộng kinh doanh, với định hướng sau mỗi năm sẽ tăng từ 5-10 hộ đồng bào Vân Kiều tại địa phương liên kết để cung cấp cà phê cho Pun coffee. Điều này không chỉ những giúp cho Pun coffee mà còn để nhằm giúp bà con bán được cà phê với mức giá cao hơn, ổn định thu nhập hơn và có một doanh thu chủ động từ vườn cà phê tại chính vùng đất quê hương của mình.

Một bước ngoặt có tính thay đổi là Pun coffee được lựa chọn vào Dự án hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh tạo tác động trong chuỗi giá trị nông nghiệp (EFD 2020-2021). Từ việc nhận biết những khó khăn của doanh nghiệp trong quản trị nhân sự, tiếp cận thị trường và bán hàng, đo lường tác động xã hội, dự án EFD đã cung cấp các gói tư vấn chuyên sâu và các khóa đào tạo theo chủ đề, góp phần nâng cao kiến thức và kỹ năng của đội ngũ lãnh đạo và cán bộ chủ chốt về quản trị chiến lược, truyền thông thương hiệu, quản trị nhân sự, tài chính, bán hàng và marketing, cũng như giúp doanh nghiệp hiểu và đánh giá tác động xã hội theo chuỗi giá trị, lồng ghép vấn đề nhạy cảm giới trong quản trị kinh doanh. Bên cạnh đó, công ty còn có nhiều cơ hội tham gia các hoạt động kết nối, tham quan mô hình các doanh nghiệp khác để tăng cường sự gắn kết, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, kinh doanh, phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ. “Những lớp học của dự án EFD đã giúp doanh nghiệp nhìn rõ hơn con đường phát triển bền vững đồng hành cùng với người nông dân, nâng cao kiến thức kinh doanh, học cách ghi nhận và đánh giá tác động do doanh nghiệp tạo ra” – Lương Ngọc Trâm chia sẻ.

Đây cũng là kì vọng của dự án EFD khi những giá trị ban đầu trên sẽ là hạt giống tư duy tích cực, giúp các doanh nghiệp phát huy đúng thế mạnh “nhỏ và vừa” của mình để gắn kết chuỗi giá trị, phát triển sản phẩm chất lượng,... để vững bước vươn tầm ra thị trường lớn và truyền thêm cho đông đảo mọi người tinh thần phát triển kinh doanh gắn kết với phát triển con người, cộng đồng và môi trường bền vững.

Cuộc thi “Cà phê đặc sản Việt Nam 2021” có 41 đơn vị đăng ký tham dự với 74 mẫu dự thi, trong đó có 45 mẫu cà phê Robusta và 29 mẫu cà phê Arabica. Kết quả, đoàn Quảng Trị giành thắng lợi lớn với hai sản phẩm của Công ty TNHH Pun coffee là cà phê Arabica chế biến Natural đoạt giải nhất với 84,50 điểm, cà phê Arabica chế biến Honey đạt tiêu chuẩn cà phê đặc sản với 81,68 điểm. Sản phẩm của Nhóm cà phê đặc sản Quảng Trị đoạt giải nhì với 84 điểm. 

Lê Anh
  Ý kiến bình luận
Họ và tên
Email
Lời bình
Xác thực