Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai góp ý hoàn thiện các quy định về định danh điện tử và an ninh dữ liệu

Đại biểu Sí Thị Mai Anh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai phát biểu thảo luận

Tham gia thảo luận về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Sí Thị Mai Anh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai cơ bản nhất trí với nội dung dự thảo Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về phương thức xác thực điện tử, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công, dịch vụ thiết yếu của người dân, nhất là tại địa bàn miền núi, biên giới.

Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 26 trách nhiệm bảo đảm phương thức xác thực thay thế, gắn với chính sách ưu tiên tại Điều 5, phương thức đăng ký tại Điều 10 và trách nhiệm tổ chức thực hiện tại Điều 40.

Theo đại biểu, đối với địa bàn miền núi, biên giới, cần dự liệu trường hợp người dân không có thiết bị phù hợp, không thể xác thực bằng sinh trắc học hoặc kết nối mạng bị gián đoạn. Những khó khăn này có thể khiến người dân phải đi lại nhiều lần, chậm giải quyết thủ tục hành chính dù vẫn có giấy tờ hợp pháp để xác minh danh tính.

Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ công, dịch vụ thiết yếu trong việc duy trì phương thức xác thực trực tiếp hoặc phương thức thay thế bảo đảm độ tin cậy, an toàn. Khi hệ thống gặp sự cố, phải có quy trình tiếp nhận, xác minh, tiếp tục xử lý và hướng dẫn cụ thể cho người dân.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong hướng dẫn, hỗ trợ người dân tại cơ sở; xây dựng cơ chế đăng ký lưu động cho người khó đi lại, bảo đảm an toàn dữ liệu. Việc triển khai phải gắn với đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật, bố trí kinh phí và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ từ ngân sách trung ương đối với các địa phương khó khăn.

Góp ý về kế thừa dữ liệu và mã định danh, đại biểu Sí Thị Mai Anh đề nghị hoàn thiện các quy định tại Điều 11, Điều 12 và Điều 34 nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các hệ thống thông tin.

Theo đại biểu, nếu dữ liệu đã có nhưng người dân vẫn phải kê khai lại hoặc được cấp thêm mã định danh mà không liên kết với mã cũ thì mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ khó đạt được.

Đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc công nhận, sử dụng các mã chuyên ngành hoặc mã theo tiêu chuẩn quốc tế đáp ứng yêu cầu; trường hợp cần cấp mã định danh quốc gia mới phải liên kết với mã đã có, không yêu cầu đăng ký, thu thập lại thông tin đủ điều kiện sử dụng.

Đối với khu vực miền núi, biên giới, cần đánh giá khả năng liên thông mã vùng trồng, mã hàng hóa, mã thửa đất để tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, giao dịch và phát triển kinh tế.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính trong việc chủ động khai thác dữ liệu đã được xác thực, không yêu cầu người dân xuất trình lại giấy tờ, thông tin khi đã đáp ứng điều kiện sử dụng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Trường hợp dữ liệu giữa các hệ thống không thống nhất, cần xác định rõ đầu mối, trách nhiệm phối hợp và thời hạn xử lý; không để người dân phải tự đi đến nhiều cơ quan để giải quyết những sai lệch dữ liệu thuộc trách nhiệm quản lý của cơ quan, tổ chức.

Đại biểu Sí Thị Mai Anh khẳng định, chuyển đổi số phải được thể hiện bằng khả năng tiếp cận dịch vụ và hiệu quả cắt giảm thủ tục hành chính trên thực tế. Việc hoàn thiện Luật cần bảo đảm người dân có phương thức xác thực phù hợp, cơ quan quản lý chủ động khai thác, liên thông và chỉnh sửa dữ liệu, qua đó đưa định danh điện tử thực sự trở thành công cụ phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu Sùng A Lềnh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai phát biểu thảo luận

Tham gia thảo luận về dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Sùng A Lềnh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai cơ bản nhất trí với dự thảo Luật, Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra; đồng thời đề nghị hoàn thiện các quy định về phân loại rủi ro, xác định nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu và bảo đảm điều kiện triển khai tại cấp cơ sở.

Về tiêu chí phân loại rủi ro, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị hoàn thiện các quy định tại Điều 8 theo hướng tiêu chí phân cấp phải rõ ràng, có thể kiểm chứng và áp dụng thống nhất. Việc phân cấp dữ liệu quyết định trách nhiệm đánh giá tác động, kiểm toán, thẩm định và chi phí tuân thủ. Nếu tiêu chí còn mang tính định tính sẽ dẫn đến tình trạng cùng một loại dữ liệu nhưng được xác định cấp độ khác nhau, nơi bảo vệ chưa đầy đủ, nơi lại phải thực hiện yêu cầu vượt mức cần thiết.

Theo đại biểu, việc phân loại cần đánh giá toàn diện hậu quả khi dữ liệu bị lộ, bị làm sai lệch hoặc không thể truy cập đúng thời điểm. Chẳng hạn, thông tin cảnh báo thiên tai được công khai nhưng nếu bị sửa đổi trái phép vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng; ngược lại, dữ liệu có dung lượng lớn chưa đủ cơ sở để xác định mức độ rủi ro cao.

Đối với các địa phương miền núi, biên giới, cần phân biệt rõ dữ liệu phục vụ cung cấp thông tin cho người dân với dữ liệu điều khiển công trình hoặc dữ liệu liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh.

Đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị Luật quy định các tiêu chí nền tảng về tính chất, độ nhạy cảm, phạm vi ảnh hưởng và hậu quả khi dữ liệu bị xâm phạm; giao Chính phủ cụ thể hóa ngưỡng định lượng, phương pháp đánh giá và hướng dẫn thực hiện.

Về bảo đảm điều kiện triển khai tại cơ sở, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị bổ sung quy định tại Điều 10 và Điều 12 theo hướng đối với dữ liệu cấp độ 2 được xử lý trên hệ thống dùng chung đã đáp ứng yêu cầu, đơn vị sử dụng được kế thừa phương án bảo vệ chung tương ứng, chỉ bổ sung những nội dung liên quan đến dữ liệu, thiết bị hoặc rủi ro riêng.

Theo đại biểu, nếu mỗi xã, trường học, trạm y tế vẫn phải xây dựng lại toàn bộ hồ sơ kỹ thuật đã được bảo đảm ở cấp hệ thống thì sẽ làm gia tăng thủ tục, trong khi hiệu quả bảo vệ dữ liệu chưa chắc được nâng cao.

Do đó, cần phân định rõ trách nhiệm giữa đơn vị vận hành hệ thống và đơn vị sử dụng. Trong đó, đơn vị vận hành chịu trách nhiệm bảo đảm an ninh hạ tầng, giám sát, sao lưu và hỗ trợ ứng cứu sự cố; đơn vị sử dụng chịu trách nhiệm quản lý tài khoản, phân quyền và xử lý dữ liệu đúng mục đích.

Từ thực tiễn tỉnh miền núi, biên giới như Lào Cai, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nhân lực đầu mối và cung cấp dịch vụ bảo vệ dữ liệu dùng chung cho cấp cơ sở; đồng thời xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện, kinh phí theo phân cấp và đầu mối hỗ trợ khi xảy ra sự cố.

Đại biểu nhấn mạnh, cần đánh giá đầy đủ năng lực thực hiện trước khi xác định lộ trình triển khai, tránh tình trạng giao trách nhiệm nhưng thiếu hướng dẫn, nhân lực và điều kiện bảo đảm.

Liên quan đến quy định chuyển tiếp tại Điều 29, đại biểu đề nghị rà soát, phân định rõ các mốc thời gian xác định cấp độ, kiểm toán và hoàn thành khắc phục.

Theo dự thảo, hệ thống đang vận hành được hoàn thành việc xác định cấp độ và khắc phục trong 24 tháng, doanh nghiệp nhỏ và vừa là 36 tháng; trong khi việc kiểm toán lần đầu đối với hệ thống cấp độ 4 và cấp độ 5 phải thực hiện trong 12 tháng. Vì vậy, cần làm rõ việc xác định đối tượng kiểm toán trước thời hạn này, kế thừa kết quả hợp pháp đã có và sớm ban hành hướng dẫn để các địa phương chủ động chuẩn bị.

Đại biểu Sùng A Lềnh nhấn mạnh, việc bảo vệ dữ liệu cần được thực hiện tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời phải bảo đảm các điều kiện thực hiện. Khi tiêu chí phân loại rõ ràng, trách nhiệm được phân định cụ thể và cấp cơ sở được hỗ trợ đầy đủ, các quy định về an ninh dữ liệu mới thực sự đi vào cuộc sống, góp phần duy trì hoạt động cung cấp dịch vụ thông suốt cho người dân và doanh nghiệp.