Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, phát huy sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ thị trường

Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới, có vị trí quan trọng trong giao thương với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), nhiều tiềm năng phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại và dịch vụ logistics. Sau hợp nhất, không gian phát triển được mở rộng, hoạt động lưu thông hàng hóa ngày càng đa dạng, gắn với sự phát triển của thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số. Phát huy những lợi thế đó đòi hỏi phải gắn chặt phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh, trật tự, giữ vững kỷ cương thị trường; coi bảo vệ sức khỏe, quyền lợi của Nhân dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính là yêu cầu xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo.

Trong điều kiện địa bàn rộng, hoạt động thương mại phân tán, phương thức buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, kinh doanh hàng giả ngày càng tinh vi, công tác đấu tranh phải được đặt dưới sự lãnh đạo thường xuyên, trực tiếp của cấp ủy, sự quản lý thống nhất của chính quyền và sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị. Trách nhiệm lãnh đạo phải gắn với từng địa bàn, lĩnh vực; chủ động nhận diện nguy cơ, phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vấn đề phức tạp, ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân và môi trường phát triển của tỉnh.

Bám sát chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Trung ương, trọng tâm là Chỉ thị số 13/CT-TTg, ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 397/NQ-CP, ngày 05/12/2025 của Chính phủ, tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phù hợp với thực tiễn địa phương; gắn với phân công trách nhiệm tổ chức thực hiện, tăng cường phối hợp giữa các ngành, lực lượng và chính quyền cơ sở, bảo đảm công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát được duy trì liên tục trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Trọng tâm lãnh đạo, chỉ đạo hướng vào những tuyến, địa bàn, mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ cao; kết hợp đấu tranh, xử lý nghiêm vi phạm với tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Vai trò điều phối của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh và sự phối hợp giữa Công an, Biên phòng, Hải quan, Quản lý thị trường, cơ quan Thuế cùng các ngành liên quan tiếp tục được phát huy, gắn kiểm soát tuyến biên giới, cửa khẩu với quản lý thị trường nội địa và hoạt động kinh doanh trên không gian mạng. Công tác nắm tình hình, trao đổi thông tin, phân tích dữ liệu được chú trọng để phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo sát thực tiễn, kịp thời phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được gắn với vận động Nhân dân không tham gia, tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; phát huy vai trò của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh trong bảo vệ uy tín sản phẩm và quyền lợi người tiêu dùng. Yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, đạo đức công vụ được đặt ra đồng thời với nâng cao năng lực thực thi của các lực lượng chức năng. Qua đó, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, củng cố trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương đối với nhiệm vụ bảo vệ thị trường, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và đời sống Nhân dân.

Chuyển biến trong tổ chức thực hiện, góp phần giữ vững kỷ cương thị trường

Sự tập trung lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh, sự phối hợp giữa các ngành, lực lượng và chính quyền cơ sở đã góp phần giữ ổn định thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa phục vụ sản xuất và đời sống Nhân dân. Công tác đấu tranh được triển khai trên cả tuyến biên giới, cửa khẩu và thị trường nội địa, kết hợp kiểm tra thường xuyên với kiểm tra đột xuất, tập trung vào những địa bàn, lĩnh vực có nguy cơ cao.

Trong quý III năm 2026, thị trường trên địa bàn tỉnh không xảy ra hiện tượng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý. Các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 1.916 vụ vi phạm, gồm 549 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 1.140 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế; 227 vụ hàng giả, hàng nhái, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 42,2 tỷ đồng. Việc xử lý vi phạm gắn với kiểm soát nguồn hàng, hoạt động vận chuyển, phân phối và thực hiện nghĩa vụ thuế, góp phần ngăn chặn thất thu ngân sách, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Riêng trong quý III, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 215 vụ, xử lý 181 vụ, phạt vi phạm hành chính hơn 1,397 tỷ đồng; trị giá hàng buộc tiêu hủy hơn 1,059 tỷ đồng. Trong đó, xử lý 77 hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, 53 hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và 15 hành vi vi phạm thương mại điện tử. Hoạt động kiểm tra, xử lý được kết hợp với tuyên truyền, hướng dẫn chấp hành pháp luật, nâng cao trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh đối với chất lượng, nguồn gốc hàng hóa và sức khỏe cộng đồng.

Công tác đấu tranh với hành vi giả mạo nguồn gốc nông sản được chú trọng, gắn bảo vệ người tiêu dùng với giữ gìn uy tín sản phẩm địa phương, lực lượng chức năng phát hiện tại hai cơ sở tổng cộng 22.150 kg gạo có nhãn hàng hóa, bao bì giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ gạo Séng Cù Mường Khương, tổng trị giá 642,85 triệu đồng; các vụ việc đã được chuyển cơ quan điều tra, khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Tại xã Nậm Có, 950 kg cá nục khô không rõ nguồn gốc, đã hư hỏng, có khả năng gây hại cho sức khỏe người sử dụng được phát hiện, buộc tiêu hủy. Việc kiểm tra, xử lý tại cả khu vực trung tâm và địa bàn vùng cao góp phần ngăn chặn hàng hóa vi phạm tiếp tục lưu thông, bảo vệ quyền lợi của Nhân dân và những cơ sở sản xuất, kinh doanh chân chính.

Những kết quả đạt được góp phần củng cố kỷ cương trong hoạt động thương mại, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đồng thời khẳng định yêu cầu gắn phát triển thị trường với kiểm soát chất lượng hàng hóa. Đối với Lào Cai, bảo vệ uy tín nông sản, sản phẩm đặc trưng còn gắn trực tiếp với sinh kế của người dân, hiệu quả sản xuất và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn còn những hạn chế cần tập trung khắc phục. Hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử chưa đáp ứng yêu cầu; việc cập nhật thông tin cơ sở kinh doanh và kết quả xử lý có lúc chưa kịp thời. Hoạt động thương mại phân tán, phương thức vi phạm liên tục thay đổi, trong khi lực lượng, phương tiện và trang thiết bị còn hạn chế. Điều kiện kiểm nghiệm, giám định, bảo quản tang vật và kết nối dữ liệu tại một số địa bàn còn khó khăn; trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ công chức chưa đồng đều.

Những hạn chế đó đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, nhất là trách nhiệm nắm tình hình, quản lý địa bàn, phối hợp xử lý và theo dõi kết quả. Công tác phòng ngừa phải được tiến hành thường xuyên, gắn với kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ; kịp thời nhận diện sơ hở trong quản lý, chấn chỉnh thiếu sót, giải quyết vướng mắc ngay từ cơ sở. Đồng thời, bảo đảm điều kiện để các lực lượng thực thi đúng chức trách, thẩm quyền, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Một số nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới

Phát huy kết quả đạt được, khắc phục những hạn chế, tiếp tục thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cần tập trung vào năm nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Xác định phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với bảo đảm an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và thực hiện mục tiêu phát triển của địa phương. Tiếp tục cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương, nhiệm vụ của tỉnh thành công việc rõ nội dung, sản phẩm, tiến độ, cơ quan chủ trì, phối hợp và trách nhiệm thực hiện. Phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, quản lý của chính quyền, điều phối của Ban Chỉ đạo 389 và trách nhiệm của từng ngành, lực lượng, nhất là ở cơ sở. Tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc thực hiện; kịp thời chấn chỉnh biểu hiện né tránh, đùn đẩy, buông lỏng quản lý; xử lý nghiêm hành vi bao che, tiếp tay cho vi phạm hoặc lợi dụng chức trách để gây phiền hà, trục lợi.

Thứ hai, lãnh đạo thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh có trọng tâm, xử lý nghiêm vi phạm và ngăn chặn tái phạm. Tập trung vào tuyến biên giới, cửa khẩu, kho hàng, điểm tập kết, cơ sở sản xuất, mạng lưới phân phối và các địa bàn tiềm ẩn nguy cơ cao; kiểm soát chặt những mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe, đời sống và sản xuất của Nhân dân. Tăng cường phối hợp giữa Công an, Biên phòng, Hải quan, Quản lý thị trường, cơ quan Thuế và các ngành chuyên môn; gắn kiểm tra nguồn gốc, chất lượng hàng hóa với phát hiện gian lận thuế, hóa đơn, chứng từ, hành vi hợp thức hóa hàng vi phạm. Chú trọng ngăn chặn thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; bảo vệ uy tín nông sản, sản phẩm đặc trưng của tỉnh. Qua từng vụ việc, làm rõ nguồn cung, đối tượng tổ chức và phạm vi phân phối; theo dõi việc chấp hành quyết định xử lý, khắc phục hậu quả, đồng thời chấn chỉnh những sơ hở trong quản lý. Bảo đảm kiểm tra đúng trọng tâm, đúng thẩm quyền, không gây cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Thứ ba, đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo gắn với ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và chủ động nhận diện nguy cơ. Nâng cao chất lượng nắm tình hình, phân tích, dự báo diễn biến thị trường để kịp thời xác định nhiệm vụ, điều chỉnh kế hoạch và bố trí lực lượng phù hợp. Chỉ đạo cập nhật đầy đủ thông tin cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho hàng, điểm tập kết và lịch sử vi phạm; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các lực lượng theo chức năng, thẩm quyền. Tập trung nâng cao năng lực phát hiện, xác minh, xử lý vi phạm trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và hoạt động bán hàng qua phát trực tiếp; phối hợp với các nền tảng, đơn vị bưu chính, chuyển phát để xác minh chủ thể kinh doanh, truy tìm nguồn hàng khi có dấu hiệu vi phạm. Gắn chuyển đổi số với giải quyết những hạn chế cụ thể trong quản lý địa bàn, kiểm soát hàng hóa và theo dõi kết quả xử lý, bảo đảm dữ liệu chính xác, thông tin kịp thời, an toàn, bảo mật.

Thứ tư, xây dựng đội ngũ thực thi liêm chính, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Gắn giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức công vụ với bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng số và trách nhiệm phục vụ Nhân dân. Quan tâm bố trí lực lượng phù hợp với đặc điểm địa bàn, khối lượng công việc; tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ cơ sở, bảo đảm thực hiện nhiệm vụ thông suốt trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thường xuyên rà soát, tháo gỡ vướng mắc về thẩm quyền, quy trình kiểm tra, chuyển giao hồ sơ và xử lý tang vật; kịp thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung những quy định bất cập. Ưu tiên điều kiện thiết yếu phục vụ kiểm tra, lấy mẫu, giám định, bảo quản tang vật và kết nối dữ liệu; tăng cường phối hợp với các cơ sở kiểm nghiệm, chủ thể quyền để nâng cao chất lượng xác minh, xử lý. Kiểm soát chặt việc thực thi quyền hạn, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong các lực lượng chức năng.

Thứ năm, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp trong bảo vệ thị trường. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động gắn với giám sát, phát hiện, phản ánh vi phạm; xây dựng ý thức không sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ, tiếp tay cho hàng lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Nội dung tuyên truyền phải thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng, địa bàn và ngôn ngữ, chú trọng đồng bào vùng cao, cư dân biên giới, học sinh và thanh thiếu niên. Duy trì đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh thuận tiện, kịp thời; công khai thông tin cảnh báo, kết quả xử lý theo quy định. Khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất chủ động bảo vệ nhãn hiệu, xác thực nguồn gốc, phối hợp nhận diện hàng giả; gắn vận động chấp hành pháp luật với hỗ trợ sinh kế, phát triển thương mại hợp pháp và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và sự tham gia của Nhân dân là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Với tinh thần chủ động phòng ngừa, kiên quyết xử lý, phối hợp chặt chẽ và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện, Lào Cai tiếp tục giữ vững kỷ cương thị trường, bảo vệ sức khỏe, quyền lợi của Nhân dân, tạo môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.