Công bố quyết định thành lập Khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài - Sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng”

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy: Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Đinh Văn Tiên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, Chi cục Kiểm lâm vùng II; lãnh đạo các sở, ban, ngành của tỉnh; đại diện các tổ chức bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ động vật quý, hiếm trong nước, quốc tế; lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban quản lý Vườn Quốc gia một số tỉnh, thành phố; lãnh đạo các trường đại học, nhà khoa học, chuyên gia bảo tồn, bảo vệ đa dạng sinh học; Thường trực Đảng ủy, UBND các phường, xã và đại diện cộng đồng dân cư tiêu biểu có đóng góp trong quá trình bảo vệ, bảo tồn loài Voọc mông trắng.

Voọc mông trắng (tên khoa học Trachypithecus delacouri) là loài linh trưởng đặc hữu, chỉ phân bố tại Việt Nam, được phát hiện lần đầu vào năm 1930; hiện được xếp ở mức cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), thuộc nhóm 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới. Những năm 1990, loài này còn khoảng 16 quần thể biệt lập với tổng số khoảng 300 cá thể. Đến nay, nhiều quần thể đã biến mất, chỉ còn 5 quần thể sống hoang dã với tổng số ước tính khoảng 500 cá thể. Tỉnh Ninh Bình hiện là nơi sinh sống trên 90% số cá thể Voọc mông trắng còn lại ngoài tự nhiên.

“Khu bảo tồn loài - Sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng” được thành lập theo Quyết định số 3343/QĐ-UBND ngày 10/9/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình. Tổng diện tích quy hoạch của Khu bảo tồn là 3.182ha nằm trên địa bàn các phường: Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy. Khu vực này ôm trọn dải núi đá vôi hùng vĩ, là vùng sinh cảnh tự nhiên độc nhất vô nhị của loài Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri).

Mục tiêu của việc thành lập “Khu bảo tồn loài - Sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng” là nhằm bảo tồn và phát triển hệ sinh thái rừng núi đá vôi; bảo tồn và phát triển các loài động vật, thực vật đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm, đặc biệt là quần thể Voọc mông trắng; góp phần bảo vệ môi trường, duy trì chức năng sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực. Việc ra đời Khu bảo tồn không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt sinh thái mà còn là câu trả lời quyết liệt của tỉnh Ninh Bình trong chiến lược bảo vệ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm.

Theo quy hoạch, toàn bộ diện tích Khu bảo tồn được bố trí thành 3 phân khu chức năng: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có quy mô 1.807,4 ha là nơi bảo tồn nguyên trạng các sinh cảnh cốt lõi, hạn chế tối đa sự can thiệp của con người. Phân khu phục hồi sinh thái với diện tích 1.358,8 ha tập trung các giải pháp tái sinh rừng, mở rộng không gian sống cho đàn Voọc. Phân khu dịch vụ - hành chính có quy mô 15,8 ha, phục vụ công tác quản lý, điều hành và nghiên cứu khoa học.

Những năm gần đây đã ghi nhận những tín hiệu tích cực về quần thể Voọc mông trắng tại khu vực Kim Bảng với khả năng sinh sản và duy trì nòi giống nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm và các tổ chức bảo tồn quốc tế. Tuy nhiên, áp lực từ hoạt động khai thác đá, phát triển hạ tầng và tác động sinh kế vùng đệm vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức.

Việc công bố quyết định thành lập Khu bảo tồn và giao cho Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình trực tiếp quản lý được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng quản lý manh mún, tạo ra một "tấm khiên" pháp lý vững chắc bảo vệ các loài động vật, thực vật đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm, nhất là quần thể Voọc mông trắng.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Anh Dũng chúc mừng, ghi nhận nỗ lực của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Kiểm lâm và Lâm nghiệp tỉnh, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng và giá trị sinh thái đặc biệt của quần thể Voọc mông trắng tại Kim Bảng trong vai trò duy trì giống loài. Việc thành lập Khu bảo tồn là bước đi hiện thực hóa Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia và chủ trương phát triển bền vững, kết hợp hài hòa giữa bảo vệ môi trường và tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Để quản lý, phát huy tốt giá trị bảo tồn của Khu bảo tồn, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị khẩn trương thực hiện phương án quản lý rừng đã được phê duyệt, ứng dụng khoa học công nghệ để giám sát chặt chẽ từng đàn Voọc và diễn biến rừng. UBND các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc, Nguyễn Úy phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm tăng cường tuần tra, bảo vệ rừng, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, gắn công tác bảo tồn với phát triển sinh kế bền vững cho người dân.

Các sở, ban, ngành kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, khai thác khoáng sản vùng giáp ranh, không để chia cắt sinh cảnh; lồng ghép các nguồn lực để bảo vệ và phát triển rừng. Khu bảo tồn Kim Bảng là hợp phần cốt lõi của không gian di sản Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc - hồ sơ đang được UNESCO xem xét, đánh giá. Vì vậy, các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam chuẩn bị bài bản, khoa học.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh kêu gọi các cấp, các ngành, các nhà khoa học, tổ chức bảo tồn, doanh nghiệp và nhân dân tiếp tục chung tay, đồng hành cùng tỉnh trong công tác giữ gìn và phát triển Khu bảo tồn.