Hiệu quả mô hình phát triển sản phẩm OCOP yến sào gắn với du lịch trải nghiệm

Nuôi yến theo hướng bài bản, tạo nền tảng cho sản phẩm OCOP chất lượng

Năm 2015, anh Đinh Văn Thuận quyết định từ bỏ công việc kỹ sư công nghệ thông tin với mức thu nhập ổn định để trở về quê hương, khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp. Xuất phát từ mong muốn tận dụng lợi thế đất đai, khí hậu địa phương, đồng thời tìm hướng đi lâu dài, anh lựa chọn phát triển mô hình kinh tế trang trại tổng hợp, trong đó nuôi chim yến kết hợp sản xuất, chế biến tổ yến được xác định là hướng trọng tâm, gắn với mục tiêu bảo tồn sinh thái và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Việc lựa chọn mô hình nuôi yến không chỉ dựa trên tiềm năng tự nhiên, mà còn xuất phát từ định hướng nâng cao giá trị nông sản thông qua chế biến sâu, xây dựng sản phẩm hàng hóa chất lượng, từng bước tham gia Chương trình OCOP.

Ngay từ giai đoạn đầu, gia đình anh Thuận tập trung tìm hiểu kỹ thuật nuôi chim yến, chủ động tiếp cận các tài liệu chuyên môn, đồng thời liên hệ với các chuyên gia trong lĩnh vực nuôi yến, chế biến và bảo quản tổ yến để học hỏi kinh nghiệm thực tiễn. Song song với đó, việc khảo sát thị trường tiêu thụ được chú trọng nhằm nắm bắt nhu cầu, thị hiếu người tiêu dùng và định hướng phát triển sản phẩm phù hợp.

Quá trình khởi nghiệp anh Thuận đã gặp không ít khó khăn, đặc biệt là vốn đầu tư lớn, kinh nghiệm ban đầu còn hạn chế, thị trường chưa ổn định. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ về thủ tục từ chính quyền địa phương, sự đồng lòng của các thành viên trong gia đình và sự tư vấn của chuyên gia, mô hình từng bước được triển khai theo hướng thận trọng, chắc chắn. Anh Đinh Văn Thuận chia sẻ: “Ngay từ khi bắt đầu, tôi xác định nuôi yến không chỉ để bán tổ thô mà phải gắn với chế biến, kiểm soát chất lượng và xây dựng sản phẩm bài bản, đủ điều kiện tham gia OCOP, từ đó tạo chỗ đứng lâu dài trên thị trường.”

Thời gian đầu, gia đình anh Thuận bắt đầu với một nhà yến, kết hợp phát triển các hoạt động sản xuất khác trong mô hình trang trại tổng hợp. Trong quá trình xây dựng nhà yến, anh chú trọng áp dụng kỹ thuật thu hút chim yến, từng bước nghiên cứu và lắp đặt hệ thống điều khiển độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng bằng cảm biến tự động, nhằm mô phỏng môi trường tự nhiên, tạo điều kiện cho đàn yến sinh trưởng ổn định và cho tổ chất lượng. Sau đó, cùng với việc mở rộng số lượng nhà yến, gia đình đầu tư xưởng sơ chế, chế biến tổ yến, thực hiện các khâu làm sạch, phân loại và đóng gói, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc áp dụng tem nhãn QR truy xuất nguồn gốc cũng đồng thời được triển khai nhằm nâng cao tính minh bạch và uy tín của sản phẩm trên thị trường.

Song song với sản xuất, anh Thuận chủ động liên hệ với các cơ quan chức năng để hoàn thiện hồ sơ, từng bước đưa sản phẩm yến sào tham gia Chương trình OCOP, coi đây là bước đi quan trọng trong xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa quy trình và mở rộng thị trường tiêu thụ. Năm 2023, sản phẩm “Yến sào Đinh Thuận” đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Trung bình mỗi năm, gia đình anh có doanh thu hàng tỷ đồng từ kinh doanh yến sào; duy trì giải quyết việc làm ổn định cho khoảng 6 - 8 lao động thường xuyên và 10 - 15 lao động thời vụ, với mức thu nhập bình quân 10 - 15 triệu đồng/người/tháng.

Cùng đó, anh Thuận còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho các hộ dân có nhu cầu, tập trung vào các lĩnh vực nuôi chim yến, trồng cây dược liệu và nuôi trồng thủy sản theo hướng sạch, an toàn. Trong giai đoạn 2020-2025, đã có hơn 30 hộ dân được anh trực tiếp tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật; trong đó 5 hộ nghèo được hỗ trợ miễn phí con giống, cây giống và vật tư ban đầu, với tổng giá trị khoảng 250 triệu đồng.

Gắn sản xuất với du lịch sinh thái

Ngay từ khi bắt đầu phát triển mô hình nuôi chim yến, anh Đinh Văn Thuận đã hình thành ý tưởng kết hợp nuôi yến với du lịch sinh thái, trải nghiệm. Đây được xem là hướng đi nhằm lan tỏa giá trị sản phẩm, đồng thời tạo không gian để người dân, du khách tiếp cận trực tiếp với mô hình sản xuất nông nghiệp gắn bảo tồn sinh thái. Đến năm 2020, mô hình chính thức đón khách tham quan hoàn toàn miễn phí và từng bước được mở rộng cho đến nay.

Theo đó, khách tham quan không chỉ tìm hiểu tập tính sinh học của loài yến, tham quan hệ thống nhà nuôi yến, mà còn được nghe giới thiệu về quy trình kỹ thuật nuôi, thu hoạch và sơ chế yến sào, trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn và thưởng thức sản phẩm ngay tại cơ sở. Việc mở cửa đón khách giúp quá trình sản xuất yến sào trở nên minh bạch, dễ tiếp cận, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với chất lượng sản phẩm OCOP địa phương, đồng thời mở rộng kênh giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm.

Chị Phạm Kim Hằng (phường Nam Định), cho biết: “Gia đình tôi biết đến mô hình này qua mạng xã hội. Không gian ở đây trong lành, các con được tìm hiểu, trải nghiệm thực tế. Được trực tiếp tham quan quy trình nuôi và thu hoạch yến sào, gia đình chúng tôi rất tin tưởng vào chất lượng và cũng mua yến sào mang về. Sau khi tham quan xong, chúng tôi dự định kết hợp di chuyển ra khu Nhà thờ đổ để ăn trưa, ngắm biển. Tour du lịch trong ngày như thế này là khá hợp lý.”

Cùng với hoạt động nuôi yến, gia đình anh Thuận xây dựng khu sinh thái khoảng 4,5 ha, được ví như “miền Tây thu nhỏ” với hơn 1.300 cây dừa các loại, vườn cây ăn quả, mô hình nuôi ong, nuôi gà, đà điểu, hồ cá…, kết hợp các hoạt động cắm trại, picnic. Không gian sinh thái này góp phần đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách, đồng thời giúp quảng bá mô hình sản xuất yến sào OCOP gắn với bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.

Không chỉ mang giá trị kinh tế, mô hình nuôi yến gắn với du lịch sinh thái còn cho thấy ý nghĩa giáo dục rõ nét, đặc biệt đối với học sinh. Thông qua các chuyến tham quan thực tế, các em được trực tiếp quan sát tập tính của loài yến, tìm hiểu quy trình sản xuất, chế biến yến sào và tiếp cận môi trường sinh thái tự nhiên một cách sinh động. Qua đó, mô hình không chỉ góp phần bổ trợ kiến thức trong nhà trường mà còn hình thành cho các em ý thức trân trọng thiên nhiên, hiểu hơn về giá trị của lao động sản xuất ngay từ sớm.

Cô giáo Phạm Thị Duyên, Quản lý Cơ sở mầm non Chân Trời Mới - Hải Phương (xã Hải Hậu) cho biết: Chúng tôi thường xuyên đưa các em học sinh đến đây để các con được trực tiếp quan sát, trải nghiệm môi trường tự nhiên. Các giáo viên cũng lồng ghép giảng dạy một số nội dung STEM liên quan đến sinh thái, môi trường và sản xuất nông nghiệp. Các con rất hào hứng, tiếp thu tốt và có thêm nhiều trải nghiệm bổ ích.

Thực tế cho thấy, việc gắn nuôi yến với du lịch sinh thái, trải nghiệm đã thu hút lượng khách ngày càng đa dạng, từ học sinh, gia đình đến các nhóm du lịch ngắn ngày, góp phần mở rộng không gian tiêu thụ sản phẩm OCOP yến sào. Không chỉ mang lại doanh thu từ yến sào, mô hình còn tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho lao động địa phương, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan sinh thái xanh - sạch - đẹp.