Nâng cao kỹ năng số cho người cao tuổi

Tuổi già nhưng trí không già…

Ở tuổi xế chiều, khi nhiều người lựa chọn cuộc sống an nhàn bên con cháu, ông Vũ Văn Chung, hội viên Hội Người cao tuổi phường Tây Hoa Lư vẫn miệt mài với công việc quay phim, biên tập và đăng tải những video chia sẻ kinh nghiệm nuôi ong lên YouTube. Từ một người nông dân quen với công việc đồng áng, ông đã trở thành một nhà sáng tạo nội dung trên không gian mạng, thu hút đông đảo người quan tâm, học hỏi.

Ông Vũ Văn Chung cho biết: “Gắn bó nhiều năm với nghề nuôi ong, tôi cũng tích lũy được một số kinh nghiệm. Nhận thấy không ít người gặp khó khăn trong quá trình chăm sóc, phát triển đàn ong vì vậy tôi muốn sử dụng mạng xã hội để chia sẻ kiến thức, kỹ thuật nuôi ong. Bắt đầu từ những video quay bằng điện thoại, tôi tự tìm tòi cách cắt ghép, chỉnh sửa và đăng tải lên YouTube, Facebook hay Zalo đến nay tôi đã tương đối thuần thục các thao tác công nghệ”.

Đến nay, kênh YouTube “Ông Chung Chuyên Ong” đã có 13.400 người theo dõi với khoảng 1.900 video, chủ yếu hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, nhân đàn, khai thác mật và chia sẻ những kinh nghiệm xử lý các tình huống thường gặp trong quá trình nuôi ong. Không chỉ giúp nhiều người tiếp cận kiến thức sản xuất, kênh YouTube còn trở thành phương tiện để ông giao lưu, kết nối với những người có chung niềm đam mê.

Không riêng ông Chung, tại phường Tây Hoa Lư, nhiều hội viên người cao tuổi cũng đang từng bước tiếp cận công nghệ theo những cách riêng. Tiêu biểu như ông Nguyễn Văn Vị, Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi tổ dân phố Bắc, tìm thấy niềm vui từ việc sáng tác, chia sẻ thơ ca trên các nhóm Zalo, Facebook. Những bài thơ ông sáng tác được gửi đến bạn bè, những người cùng sở thích, tạo nên không gian giao lưu văn hóa gần gũi, bổ ích.

Từ những hội viên tích cực, phong trào học tập, ứng dụng công nghệ đang từng bước được lan tỏa trong tổ chức Hội. Theo bà Lê Thị Lý, Chủ tịch Hội Người cao tuổi phường Tây Hoa Lư, Hội hiện có khoảng 6.900 hội viên, trong đó tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh đạt khoảng 20%. Mặc dù, còn nhiều khó khăn do đặc điểm tuổi tác, khả năng tiếp cận thiết bị và tâm lý e ngại công nghệ, nhưng nhận thức của cán bộ, hội viên về chuyển đổi số đã có những chuyển biến tích cực.

Xác định muốn vận động hội viên thì cán bộ Hội phải gương mẫu đi đầu, Hội Người cao tuổi phường đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng sử dụng công nghệ trong sinh hoạt và công tác Hội. Đến nay, phần lớn cán bộ Hội đã có thể sử dụng điện thoại thông minh để gửi, nhận văn bản, hình ảnh, video; trao đổi công việc trên các nhóm Zalo, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thời gian và công sức trong việc truyền tải thông tin.

Đặc biệt, hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, năm 2025, Hội tổ chức lớp tập huấn kỹ năng số cho 30 cán bộ Hội. Điều thú vị là người trực tiếp hướng dẫn cũng là một hội viên người cao tuổi. Tại lớp học, các học viên được hướng dẫn từ những thao tác cơ bản như sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt Zalo, Facebook, quét mã QR đến sử dụng tài khoản ngân hàng. Phương pháp hướng dẫn gần gũi, dễ hiểu, thực hành trực tiếp đã giúp nhiều cán bộ Hội tự tin hơn khi tiếp cận công nghệ.

Bà Lê Thị Lý chia sẻ: “Chúng tôi khuyến khích cán bộ Hội học trước để hướng dẫn hội viên, người biết nhiều giúp người biết ít; đồng thời phát huy vai trò của con cháu và các tổ công nghệ số cộng đồng trong hỗ trợ người cao tuổi. Khi không còn tâm lý e ngại, các cụ sẽ chủ động học hỏi và sử dụng công nghệ hiệu quả hơn”.

Không chỉ sử dụng mạng xã hội để kết nối, nhiều hội viên người cao tuổi phường Tây Hoa Lư còn tích cực tham gia các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về Đại hội Đảng bộ tỉnh Ninh Bình nhiệm kỳ 2025-2030, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Qua đó, vừa nâng cao hiểu biết, vừa rèn luyện kỹ năng tiếp cận, khai thác thông tin trên môi trường số.

Lan tỏa phong trào “Bình dân học vụ số”

Có thể thấy, việc ứng dụng công nghệ số đang từng bước làm thay đổi thói quen sinh hoạt, cách thức tiếp cận thông tin và kết nối cộng đồng của người cao tuổi. Không chỉ phục vụ nhu cầu giao lưu, giải trí, công nghệ còn mang đến nhiều tiện ích thiết thực trong đời sống hằng ngày như thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng các ứng dụng định danh điện tử, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Đáng ghi nhận, ngày càng có nhiều người cao tuổi chủ động vượt qua tâm lý e ngại, tích cực tìm tòi, học hỏi để làm chủ các thiết bị, ứng dụng công nghệ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của con cháu.

Ông Ninh Đức Tĩnh, hội viên Chi hội Người cao tuổi thôn Phát Diệm Nam, xã Phát Diệm cũng tích cực tìm tòi, thích nghi công nghệ. Đến nay ông Tĩnh không chỉ sử dụng thành thạo các nền tảng mạng xã hội như: Zalo, Facebook, tham gia các nhóm thông tin của địa phương và Hội Người cao tuổi, ông Tĩnh còn chủ động cài đặt, sử dụng các ứng dụng phục vụ nhu cầu thiết yếu như VNeID, tài khoản ngân hàng. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, ông cũng tìm hiểu, cài đặt ứng dụng NinhBinh-S để cập nhật thông tin, tiếp cận các tiện ích và dịch vụ công trực tuyến.

Chia sẻ về việc học công nghệ khi tuổi đã cao, ông Tĩnh cho biết: “Lúc đầu, nhiều thao tác trên điện thoại còn mới nên tôi cũng gặp khó khăn. Nhưng tôi nghĩ xã hội ngày càng phát triển, mình phải cố gắng học để theo kịp. Cái gì chưa biết thì hỏi con cháu, học dần từng chút một. Khi sử dụng được rồi mới thấy rất tiện lợi. Quan trọng là người cao tuổi phải có tinh thần tự học, không ngại cái mới”.

Không chỉ trong tổ chức Hội Người cao tuổi, tinh thần học tập, ứng dụng công nghệ còn được phát huy tại các tổ chức đoàn thể có đông hội viên cao tuổi. Điển hình là Hội Cựu chiến binh xã Yên Đồng với hơn 1.600 hội viên, độ tuổi trung bình khoảng 65 tuổi. Phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, các hội viên luôn tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua, trong đó có chuyển đổi số và “Bình dân học vụ số”.

Để giúp hội viên tiếp cận công nghệ hiệu quả, Hội Cựu chiến binh xã đã phối hợp với Đoàn Thanh niên, các tổ công nghệ số cộng đồng tổ chức hướng dẫn theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, tập trung vào những kỹ năng thiết thực. Đến nay, Hội đã ra mắt 12/12 mô hình “Chi hội số” tại các chi hội và tổ chức tập huấn kỹ năng số cho hội viên.

Ông Đoàn Xuân Lợi, Chủ tịch Hội CCB xã Yên Đồng chia sẻ: “Hội viên cựu chiến binh phần lớn đã cao tuổi, khả năng tiếp cận công nghệ không đồng đều. Vì vậy, chúng tôi xác định phải hướng dẫn từ những việc đơn giản, thiết thực, để hội viên thấy học công nghệ không quá khó và có thể áp dụng ngay trong cuộc sống. Đặc biệt, cán bộ Hội phải đi đầu, tự học, tự sử dụng mới có thể vận động, hướng dẫn hội viên”.

Phát huy tinh thần gương mẫu, đi đầu đó, ông Đoàn Xuân Lợi cũng trực tiếp tham gia học tập, cài đặt ứng dụng NinhBinh-S, đã hoàn thành tất cả các chuyên đề của “Bộ học liệu đa phương tiện” phục vụ phong trào “Bình dân học vụ số”. Việc người đứng đầu tổ chức Hội chủ động học tập, thực hành đã góp phần tạo động lực, khích lệ hội viên tích cực hưởng ứng.

Hiện, toàn tỉnh có 129 Hội Người cao tuổi xã, phường với 4.527 chi hội, 642.955 hội viên, chiếm 83% tổng số người cao tuổi. Theo đánh giá của Hội Người cao tuổi tỉnh, những chuyển biến tích cực trong thời gian qua cho thấy người cao tuổi không đứng ngoài tiến trình chuyển đổi số mà đang từng bước thích ứng, chủ động khai thác các tiện ích công nghệ phục vụ cuộc sống.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm người cao tuổi vẫn còn chênh lệch do những hạn chế về sức khỏe, trình độ, điều kiện sử dụng thiết bị và tâm lý e ngại cái mới. Bên cạnh đó, những nguy cơ lừa đảo trực tuyến, thông tin sai lệch trên mạng xã hội cũng đặt ra yêu cầu nâng cao kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin cho người cao tuổi.

Thời gian tới, Hội Người cao tuổi tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên tích cực hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, gắn việc phổ cập kỹ năng số với các phong trào thi đua, hoạt động của Hội. Trong đó, chú trọng phát huy vai trò nêu gương của cán bộ Hội, nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả; tăng cường phối hợp với đoàn viên, thanh niên, các tổ công nghệ số cộng đồng để hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận những ứng dụng thiết yếu.

Hằng năm, Hội Người cao tuổi tỉnh phấn đấu có khoảng 95% cán bộ Hội cấp xã trở lên được tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ công tác Hội, trong đó chú trọng bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ Hội, từng bước lan tỏa phong trào học tập, ứng dụng công nghệ đến đông đảo hội viên.

Với sự chủ động của mỗi người cao tuổi cùng sự đồng hành của các cấp, các ngành và cộng đồng đang góp phần nâng cao kỹ năng số cho người cao tuổi, phát huy tinh thần học tập suốt đời, thu hẹp khoảng cách số giữa các thế hệ, để người cao tuổi không đứng ngoài mà thực sự trở thành một phần của tiến trình chuyển đổi số.