Tiên phong trong chuyển đổi trồng na thụ phấn chủ động
Trước đây, do địa hình đồi núi, đá sỏi nhiều nên cũng như nhiều người dân nơi đây, gia đình chị Duyên dù đã trồng nhiều loại cây khác nhau nhưng hiệu quả kinh tế không cao.
Từ năm 2013, tận dụng lợi thế diện tích đất rộng, chị Duyên và gia đình mạnh dạn thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây na về trồng thử nghiệm. Ban đầu, việc trồng na của gia đình chị Duyên được thực hiện theo phương thức truyền thống, thiếu các biện pháp kỹ thuật chăm sóc tiên tiến, việc thụ phấn chủ yếu tự nhiên... nên năng suất quả thấp, sản lượng không ổn định, hiệu quả kinh tế chưa cao.
Xuất phát từ mục tiêu sản xuất và cung cấp ra thị trường những sản phẩm trái cây sạch, chất lượng cao, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng, chị Duyên dành khá nhiều thời gian, công sức nghiên cứu, học hỏi và quyết định chuyển đổi toàn bộ 2ha trồng na theo phương pháp truyền thống sang trồng na thụ phấn theo hướng bài bản, khoa học.
Sau 2 năm được chăm sóc kỹ càng với các kỹ thuật đốn cành, tạo tán, thụ phấn bổ sung... đúng quy trình khoa học nên diện tích na của chị Duyên cho năng suất khá cao. Hơn thế, vườn na với quy mô hàng nghìn cây không chỉ cho quả chính vụ mà còn cho thu hoạch trái vụ.
Chị Duyên nhớ lại, trong một lần giao hàng cho thương lái trên Hà Nội, chị được chia sẻ câu chuyện về việc có những vườn na ở Quảng Ninh chỉ có khoảng mấy trăm cây nhưng cho doanh thu tới vài trăm triệu đồng/năm do làm được 2 vụ.
Từ câu chuyện đó và trong điều kiện thực tế gia đình lúc bấy giờ còn rất nghèo, nên chị Duyên đã nung nấu khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương. Chị bàn bạc với chồng và một số hộ dân xung quanh góp tiền thuê xe, đi ra Đông Triều, Quảng Ninh tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm trồng na cho hiệu quả kinh tế cao. Chuyến đi này đã giúp chị học được nhiều kiến thức có giá trị, trong đó có kỹ thuật thụ phấn nhân tạo, tỉa cành làm trẻ hóa cây na.
Trở về, chị và các hộ dân cùng đi đã áp dụng kiến thức học hỏi được vào thực tế, tiến hành đốn tỉa bớt cành, áp dụng phương pháp tự thụ phấn đối với toàn bộ diện tích na. Sau một thời gian, các phương pháp này đã cho thấy rõ tính hiệu quả. Theo đó, từ năm thứ 2, thứ 3, cây na đã cho năng suất cao vượt trội, gấp 7-8 lần, thậm chí 10 lần so với trước kia.
Chị Duyên cho biết: Trước đây, khi cây na phát triển theo hướng tự nhiên, từ tháng 6-8 âm lịch hằng năm là mùa thu hoạch. Nhưng hiện nay, chúng tôi đang áp dụng phương pháp thụ phấn cho na trong tháng 3 và từ tháng 6 đến hết tháng 7 đã thu hoạch vụ thứ nhất. Trước khi hái quả vụ tháng 6 thì tiếp tục chấm phấn cho hoa để thu hoạch vụ thứ 2 vào dịp cuối năm, cho giá bán gấp đôi lúc chính vụ.
Trong quá trình thực hiện mô hình trồng na thụ phấn, mặc dù đã trải qua không ít khó khăn nhưng với sự hỗ trợ vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội để cải tạo vườn na, cùng với sự quan tâm động viên của chính quyền địa phương và các cấp Hội Phụ nữ đã giúp chị duy trì sản xuất 2 vụ ổn định mỗi năm, cho thu nhập từ 700-800 triệu đồng/năm, có năm đạt xấp xỉ 1 tỷ đồng...
Từ thành công này, mô hình đã được tuyên truyền, nhân rộng cho nhiều hộ dân có diện tích đất rộng ở địa phương cùng làm. Có những hộ thu nhập trên dưới 1 tỷ đồng mỗi năm nhờ trồng na thụ phấn hai vụ. Cây na trồng ở vùng núi đồi không chỉ sai quả mà còn cho quả to đều, mẫu mã đẹp, cùi dày, ít hạt, vị ngon ngọt, thanh mát, có mùi thơm đặc trưng, nên đã chinh phục được cả những khách hàng khó tính.
Tuy nhiên, đây là loại quả có thời gian bảo quản ngắn nên dễ bị thương lái ép giá. Để không bị phụ thuộc và thương lái, chị Duyên cùng một số hộ dân chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội như: Facebook, Zalo, TikTok quảng cáo bán hàng trực tiếp tới tận tay người tiêu dùng. Nhờ đó, có thời điểm giá bán na cao gấp đôi so với giá bán tại vườn, giúp ổn định đầu ra cho cây na...
Với sự linh hoạt áp dụng công nghệ và phương pháp mới trong trồng trọt và ý chí quyết tâm làm giàu, chị Duyên đã vượt qua mọi khó khăn để trở thành một tấm gương điển hình về phát triển kinh tế gia đình. Thành công với cây na, chị Duyên còn trồng thêm khoảng 1,2ha đào cảnh và 200 cây bưởi Diễn. Từ một hộ nghèo, có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, đến nay, gia đình chị Duyên có cuộc sống ngày càng khá giả, đủ đầy...
Hiện nay, mô hình trồng na của chị Duyên còn tạo việc làm cho 7 lao động thời vụ vào hai vụ thụ phấn và hai vụ thu hoạch với thu nhập 400 nghìn đồng/người/ngày công. Không dừng lại ở đó, chị Duyên còn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm cho chị em phụ nữ trong chi hội, tích cực vận động các hộ dân xung quanh cùng phát triển vùng trồng na tập trung, góp phần xây dựng thương hiệu na của địa phương.
Phường Tam Chúc giờ đây không chỉ nổi tiếng với nhiều nông sản đặc trưng như rau sắng, đào phai mà còn được biết đến với đặc sản na dai. Toàn phường hiện có khoảng gần 100ha trồng na, trong đó nhiều hộ lựa chọn là cây trồng chủ lực để sản xuất theo hướng an toàn. Kinh tế phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao.
Kết quả đó có sự đóng góp không nhỏ của những người như chị Duyên - những phụ nữ thời hiện đại luôn năng động, sáng tạo, không ngừng học hỏi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu.
