Việt Nam đang chuyển mình thành “đối tác kiến tạo” của khu vực
Nhằm làm rõ những điểm mới cũng như ý nghĩa chiến lược của dự thảo văn kiện lần này đối với con đường phát triển của Việt Nam, phóng viên TTXVN tại Nhật Bản đã có cuộc trao đổi với Giáo sư Shimizu Masaki, Đại học Osaka.
Theo Giáo sư Masaki, nếu như Đại hội XIII mang tính chất “khởi tạo” với tầm nhìn dài hạn đến năm 2045, thì dự thảo Đại hội XIV thể hiện sự “bứt phá” và tính cấp bách cao hơn. Điểm mới nổi bật nhất là việc xác định Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên mới” - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tư duy tăng trưởng cũng có sự chuyển dịch rõ rệt, từ ưu tiên tốc độ sang chú trọng chất lượng, trong đó hoàn thiện thể chế để tháo gỡ các điểm nghẽn được coi là khâu đột phá then chốt nhằm giải phóng các nguồn lực phát triển.
Đề cập đến việc dự thảo văn kiện nhấn mạnh hơn tới các nội dung như đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và chuyển đổi số, Giáo sư Shimizu cho rằng điều này phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng của Việt Nam về nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình và quyết tâm thay đổi mô hình tăng trưởng. Theo ông, trong mô hình phát triển mới, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam không còn dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ hay tài nguyên thiên nhiên, mà chuyển sang dựa trên “chất xám” và “dữ liệu” như những nguồn lực chiến lược. Cách tiếp cận này, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ dừng ở khâu gia công. Tuy nhiên, thách thức lớn đặt ra là khả năng và tốc độ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng các yêu cầu mới của nền kinh tế.
Về đối ngoại, Giáo sư Shimizu nhận định sự kiên định với đường lối “Ngoại giao cây tre” trong dự thảo lần này phản ánh sự tự tin rất lớn của Việt Nam. Từ góc độ học thuật, ông cho rằng Việt Nam không còn chỉ đóng vai trò là một quốc gia “cân bằng” giữa các nước lớn, mà đang chuyển mình thành một “đối tác kiến tạo” và “trung tâm kết nối” của khu vực. Việc duy trì độc lập, tự chủ trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay cho thấy Việt Nam muốn khẳng định vai trò là một thành viên có trách nhiệm, là cầu nối tin cậy cho hòa bình và ổn định tại Đông Nam Á.
Đánh giá về triển vọng hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong thời gian tới, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng theo tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội XIV, Giáo sư Shimizu cho rằng quan hệ hai nước đang bước vào giai đoạn “hợp tác thực chất và cùng kiến tạo” trên nền tảng Đối tác Chiến lược Toàn diện. Ông nhận định Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ nguồn và kinh nghiệm quản lý, trong khi Việt Nam sở hữu một thị trường năng động, cùng khát vọng chuyển đổi mạnh mẽ. Trong các lĩnh vực như chuyển đổi số và công nghệ xanh, Nhật Bản có thể hỗ trợ Việt Nam về hạ tầng và quy chuẩn.
Đặc biệt, hợp tác phát triển nguồn nhân lực cần được nâng tầm, hướng tới đào tạo đội ngũ kỹ sư và chuyên gia chất lượng cao, thay vì chỉ tập trung vào mô hình thực tập sinh kỹ năng như trước đây. Theo Giáo sư, hai nước hoàn toàn có thể cùng nhau giải quyết những thách thức chung như an ninh năng lượng hay già hóa dân số, từ đó hình thành một mô hình hợp tác tiêu biểu trong khu vực.
Cuộc trao đổi với Giáo sư Shimizu Masaki đã mang lại những phân tích sâu sắc, khách quan từ góc nhìn học thuật quốc tế về các cập nhật chiến lược trong dự thảo văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV. Những đánh giá này không chỉ góp phần làm rõ hơn ý nghĩa của dự thảo, mà còn cho thấy sự quan tâm và kỳ vọng của cộng đồng học giả nước ngoài đối với tương lai phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.
