Đào Xá gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa

Người dân tham gia Hội thi kéo lửa nấu cơm tại lễ hội truyền thống đình Hạ Bì Trung.

Xã Đào Xá hiện có 23 di tích được xếp hạng cùng hệ thống lễ hội truyền thống phong phú, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, trong đó có 3 di tích lịch sử cấp quốc gia. Tiêu biểu là đình Đào Xá với niên đại khoảng 350 năm, được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 1974. Lễ hội đình được tổ chức vào tháng Giêng hằng năm, gắn với hội rước voi, hội thi kéo lửa nấu cơm - hoạt động dân gian đặc sắc, tái hiện nét sinh hoạt truyền thống của người dân địa phương, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia.

Đình Hạ Bì Trung được xây dựng từ thời Hậu Lê, không chỉ là công trình kiến trúc cổ có giá trị, đình còn là minh chứng cho lịch sử lâu đời của vùng đất Đào Xá. Hiện di tích còn lưu giữ 5 đạo sắc phong thời Nguyễn, 3 cỗ long ngai, bài vị, 1 kiệu bát cống cùng nhiều đồ thờ tự, chấp kích, bát bửu có giá trị lịch sử, văn hóa. Năm 2010, đình Hạ Bì Trung được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Lễ hội đình Hạ Bì Trung được tổ chức vào ngày mùng 9, 10 tháng 8 âm lịch hằng năm. Đây là dịp để Nhân dân địa phương tưởng nhớ, tri ân công đức Tản Viên Sơn Thánh cùng các vị thần Cao Sơn, Quý Minh - những vị thần được tôn thờ gắn với truyền thuyết giúp vua Hùng Duệ Vương chống giặc Thục, bảo vệ bờ cõi.

Cùng với đình Đào Xá, đình Hạ Bì Trung, đền Tam Công - nơi thờ Tam vị Thủy thần - được xếp hạng di tích năm 2004. Nơi đây còn lưu giữ lễ hội bơi chải truyền thống, một nét văn hóa đặc sắc được người dân địa phương duy trì và tổ chức từ ngày 10 - 15/7 âm lịch hằng năm.

Bên cạnh các di tích cấp quốc gia, xã Đào Xá còn có 20 di tích đình, chùa được xếp hạng cấp tỉnh. Mỗi di tích gắn với những lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa, trở thành điểm tựa tinh thần của Nhân dân như chùa Thái Đông Sơn hiện còn lưu giữ 27 pho tượng Phật bằng gỗ quý. Đình La Hào, Võng La, Hạ Bì Hạ, Hạ Bì Thượng có giá trị về kiến trúc, nghệ thuật với hệ thống hoành phi, câu đối, ngai thờ được sơn son, thếp vàng. Đền Quốc Tế và đền Ngọc Sơn gắn với các lễ hội tế lễ, bơi chải vào tháng 2 âm lịch, đồng thời lưu giữ 11 bộ sắc phong và nhiều tượng thờ các vị thần sông nước.

Hội thi bơi chải tại lễ hội đền Tam Công, xã Đào Xá.

Từ nền tảng di sản văn hóa phong phú, xã Đào Xá đang từng bước cụ thể hóa chủ trương phát triển văn hóa của Đảng bằng những việc làm thiết thực. Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, địa phương đã ban hành Kế hoạch số 512/KH-UBND ngày 10/4/2026 về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Hát Xoan Phú Thọ trên địa bàn xã giai đoạn 2026-2030; đồng thời triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”... Đây là cơ sở để Đào Xá tiếp tục rà soát, tổ chức các lễ hội truyền thống, hoạt động văn hóa, văn nghệ, hội thi, qua đó bảo tồn và phát huy giá trị di sản ngay trong đời sống cộng đồng.

Theo Chủ tịch UBND xã Đào Xá Nguyễn Văn Kỳ, từ đầu năm đến nay, địa phương đã tổ chức thành công lễ hội đình Đào Xá với nhiều hoạt động phong phú như: Hội rước voi, hội kéo lửa, nấu cơm thi. Tại đền Tam Công, chương trình hát văn được tổ chức phục vụ Nhân dân và du khách đến tham quan, chiêm bái; chương trình Hát cửa đình được biểu diễn tại sân đình, tạo không khí vui tươi, đậm đà bản sắc văn hóa. Địa phương cũng tổ chức thành công lễ hội truyền thống đền Quốc Tế năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao. Trong đó, bơi chải truyền thống là điểm nhấn, tạo không khí sôi nổi, thu hút đông đảo người dân tham gia, tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Cùng với bảo tồn, phát huy các lễ hội văn hóa truyền thống, xã Đào Xá chú trọng công tác bảo quản, tu bổ, tôn tạo các di tích. Theo lãnh đạo xã, trước tình trạng một số di tích có dấu hiệu xuống cấp, trong đó có đình Đào Xá, địa phương đã chủ động khảo sát, đánh giá hiện trạng và đề xuất phương án hỗ trợ tu bổ, tôn tạo. Đình Đào Xá đã được đưa vào báo cáo đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét hỗ trợ nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa năm 2026; đồng thời nằm trong danh sách các di tích đang được lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư tu bổ, tôn tạo trên địa bàn tỉnh.

Với sự chung tay của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, Đào Xá đang từng bước bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, góp phần làm giàu đời sống tinh thần, tạo động lực phát triển du lịch, kinh tế - xã hội địa phương.