Đại biểu Quốc hội tỉnh góp ý dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi)

Tại phiên thảo luận Tổ 11, các ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện quy định về kết nối vận tải đường thủy, hàng hải và phát triển cảng biển.

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Tổ ĐBQH 11 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Khánh Hòa, Thái Nguyên, Quảng Ngãi) đã thảo luận về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh chủ trì phiên thảo luận. Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi tham gia nhiều ý kiến góp ý vào dự án luật.

Tham gia thảo luận, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh cơ bản tán thành sự cần thiết xây dựng Bộ luật, bởi việc hợp nhất pháp luật hàng hải và đường thủy nội địa có ý nghĩa khắc phục tình trạng quản lý chia cắt, thúc đẩy vận tải liên thông và phát triển kinh tế biển.

Từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi với KKT Dung Quất, cảng biển phục vụ sản xuất công nghiệp và tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn gắn với đời sống người dân, du lịch biển đảo, đại biểu Đinh Thị Hồng Minh cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có thêm nhu cầu kết nối hàng hóa từ miền núi, Tây Nguyên ra biển.

Bộ luật cần tạo hành lang pháp lý để cảng, luồng tuyến, phương tiện và dịch vụ vận tải vận hành đồng bộ, tránh tình trạng từng khâu thuận lợi nhưng toàn hành trình vẫn tốn kém.

Về phân cấp, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh đồng tình với hướng tăng thẩm quyền cho cấp tỉnh trong quản lý đường thủy nội địa, song lưu ý một tuyến vận tải đi qua nhiều địa phương không thể được quản lý như những đoạn sông độc lập; chỉ một điểm nghẽn chưa được bảo trì, nạo vét cũng có thể ảnh hưởng đến toàn tuyến.

Đại biểu Đinh Thị Hồng Minh đề nghị Bộ luật quy định đầu mối điều phối liên tỉnh, nguyên tắc bảo đảm kinh phí, trách nhiệm xử lý sự cố; việc bàn giao nhiệm vụ phải đi cùng tài sản, dữ liệu và nguồn lực.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh cũng đề nghị đặt đúng vị trí yêu cầu bảo đảm an toàn và quyền lợi của người dân.

Đối với tuyến vận tải từ bờ ra đảo, nơi thời tiết xấu tác động trực tiếp đến việc đi lại, Bộ luật cần quy định rõ trách nhiệm bảo đảm an toàn khai thác, thông tin cho hành khách, phối hợp cứu hộ, cứu nạn và ứng phó sự cố.

Đối với đội tàu sông hoạt động ven biển, lộ trình chuyển đổi tiêu chuẩn kỹ thuật phải bảo đảm an toàn, đồng thời đánh giá chi phí hoán cải, khả năng thay thế phương tiện và tác động đến người lao động, doanh nghiệp nhỏ.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Đinh Thị Phương Lan, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các tuyến sông từ biên giới vào Việt Nam đi qua nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có cả vùng đặc biệt khó khăn.

Qua tham gia thẩm tra, Hội đồng Dân tộc đã kiến nghị các chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và nhân lực cho giao thông đường thủy nội địa tại các vùng này; tuy nhiên, dự thảo Bộ luật hiện không còn thể hiện nội dung này.

Theo đại biểu Đinh Thị Phương Lan, luật là chính sách và chính sách cần có mục tiêu rõ ràng để điều chỉnh, hỗ trợ, định hướng nguồn lực, bảo đảm người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, vùng đặc biệt khó khăn được tiếp cận bình đẳng các điều kiện về giao thông đường thủy nội địa.

Đại biểu Đinh Thị Phương Lan đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ở mức độ phù hợp để quy định trong dự thảo Bộ luật; đồng thời rà soát, chuẩn hóa tên gọi một số điều khoản, bởi việc hợp nhất hai đạo luật làm phát sinh nhiều điều khoản cần chỉnh lý cho chính xác.

Đánh giá cao dự thảo, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Hoàng Văn Nghĩa, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam thực hiện cam kết đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050, các quy định về chuyển đổi xanh trong lĩnh vực hàng hải có ý nghĩa rất quan trọng.

Bộ luật đã nhắc đến "công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải" tại Điều 2, Điều 7, Điều 12 và Điều 92, nhưng Điều 3 về giải thích từ ngữ mới giải thích "nhiên liệu thay thế".

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa đề nghị bổ sung định nghĩa mang tính nguyên tắc về công nghệ này tại Điều 3, làm cơ sở cho các quy định chi tiết tại dự thảo Nghị định; rà soát thống nhất câu chữ giữa Điều 2 và Khoản 3, Điều 12; đồng thời chỉnh sửa lỗi kỹ thuật soạn thảo tại Điểm e, Khoản 3, Điều 7.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa cũng đề nghị thiết kế cơ chế chứng nhận mức giảm phát thải kết nối giữa Bộ luật và dự thảo Nghị định. Khoản 5, Điều 12 quy định miễn lệ phí trước bạ trong 5 năm, nhưng chưa rõ cơ quan nào xác nhận tàu đạt chuẩn giảm phát thải để doanh nghiệp hưởng ưu đãi.

Do đó, cần bổ sung ngay trong Bộ luật (Điều 44, Điều 93, Điều 94) chức năng thẩm định, kiểm tra, cấp giấy chứng nhận hiệu quả năng lượng và mức giảm phát thải khí nhà kính, bảo đảm thủ tục hưởng ưu đãi minh bạch, thông suốt.

Bên cạnh đó, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa đề nghị mở rộng phạm vi hỗ trợ cho hạ tầng cảng, bến xanh theo nguyên tắc xanh hóa toàn bộ quy trình. Hiện các chính sách tại Điều 12 Bộ luật và dự thảo Nghị định đang tập trung vào phương tiện, chưa hỗ trợ tín dụng xanh, tiền thuê đất cho hạ tầng cảng.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ chế ưu đãi tài chính xanh cho hạ tầng cung ứng năng lượng sạch tại cảng, tạo thành hệ sinh thái chuyển đổi xanh khép kín.

Góp ý Khoản 3, Điều 17 về cảng lưỡng dụng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Trần Thị Hồng An, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh, việc chuyển quy định này về Điều 17 cơ bản bảo đảm tính logic và thống nhất với Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Tuy nhiên, việc quản lý, khai thác cảng lưỡng dụng liên quan đến nhiều vấn đề phức tạp chưa được làm rõ, như phạm vi công trình, hạng mục được sử dụng lưỡng dụng; phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa cơ quan quốc phòng, cơ quan quản lý hàng hải và chủ thể khai thác; cơ chế, điều kiện và thẩm quyền chuyển đổi giữa sử dụng dân sự và quân sự khi có yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Theo đại biểu Trần Thị Hồng An, đây là những nội dung có ý nghĩa quyết định đối với việc vừa khai thác hiệu quả hạ tầng cảng, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khả năng huy động khi cần thiết.

Đại biểu Trần Thị Hồng An đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về nguyên tắc và cơ chế quản lý, khai thác cảng lưỡng dụng, đồng thời rà soát bảo đảm thống nhất với Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Góp ý Điều 12 về ưu đãi thuế, phí, lệ phí và tín dụng, đại biểu Cao Tuấn Sĩ - Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, quy định tại Khoản 3 về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng đối với tổ chức, cá nhân đầu tư đóng mới, hoán cải tàu sử dụng nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, tàu thuyền không người lái còn chung chung.

Do đó, văn bản quy định chi tiết phải nêu rõ hình thức, tỷ lệ và thời hạn ưu đãi, chẳng hạn 5 năm, 10 năm hay trong suốt thời gian hoạt động của phương tiện.

Đại biểu Cao Tuấn Sĩ cũng chỉ ra quy định về ưu đãi đối với tổ chức đào tạo, huấn luyện, sát hạch, phát triển nguồn nhân lực hàng hải tại Khoản 6, Điều 12 đang trùng với Khoản 2, Điều 13; đề nghị chỉ giữ quy định tại Khoản 6, Điều 12 vì cụ thể và đầy đủ hơn về thời hạn, mức ưu đãi.

Theo đại biểu Cao Tuấn Sĩ, các công trình hàng hải, đường thủy muốn phát huy hiệu quả phải có đường bộ kết nối để hàng hoá được vận chuyển đến cảng.

Dự thảo mới đề cập việc bảo trì, xây dựng vùng nước, luồng tàu trong cảng, chưa có cơ chế bảo đảm bảo trì đường bộ kết nối giữa cầu cảng với hệ thống lưu thông hàng hóa.

Dẫn thực tế tại Quảng Ngãi, tuyến đường hơn 10km kết nối từ cảng ra quốc lộ nhiều năm gần như không được bảo trì, hư hỏng nặng, gây nguy hiểm cho người dân và chậm trễ lưu chuyển hàng hóa, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế áp dụng đối với hệ thống đường bộ kết nối cảng.

Kết luận phiên thảo luận, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đinh Thị Hồng Minh cảm ơn các đại biểu đã tập trung tham gia ý kiến vào dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Các ý kiến đã được thư ký Tổ tổng hợp đầy đủ để báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, tiếp thu.