Tạo nền tảng để nghề truyền thống phát triển bền vững

Sáng 31/12, tại Hội trường Ngọc Linh (phường Kon Tum), Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Y Ngọc chủ trì Hội nghị tổng kết Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số (DTTS) tại chỗ giai đoạn 2022 - 2025”.

Tham dự có Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh U Huấn; Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nghe Minh Hồng; lãnh đạo các sở, ban, ngành; đại diện các xã, phường khu vực phía tây và một số địa phương phía đông của tỉnh có hoạt động bảo tồn nghề truyền thống; gần 70 nghệ nhân, cá nhân, hộ gia đình, cơ sở nghề truyền thống tiêu biểu.

Gìn giữ và "đánh thức" giá trị nghề truyền thống các dân tộc thiểu số

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Y Ngọc ghi nhận và đánh giá cao những kết quả tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số (DTTS) tại chỗ giai đoạn 2022-2025.

Theo đó, Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 16/2/2022 của Tỉnh ủy Kon Tum (cũ) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm khôi phục, gìn giữ và từng bước phát huy các nghề truyền thống gắn với phát triển kinh tế, xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, UBND tỉnh Kon Tum (cũ) đã phê duyệt Đề án bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các DTTS tại chỗ đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; giao Ban Dân tộc tỉnh (nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo) chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai thực hiện.

Từ đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được thực hiện xuyên suốt, gắn với lồng ghép các nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của nghề truyền thống.

Đến nay, nhiều nghề truyền thống được khôi phục, duy trì và từng bước nâng cao giá trị; đội ngũ nghệ nhân được quan tâm hỗ trợ. Các địa phương chủ động gắn bảo tồn nghề với du lịch, trưng bày, giới thiệu sản phẩm. Một số sản phẩm được định hướng phát triển thành quà lưu niệm phục vụ du lịch, lễ hội, hội nghị, đối ngoại như dệt thổ cẩm, nhạc cụ truyền thống, đan lát, rượu cần ghè nhỏ…

Toàn tỉnh hiện có hơn 13,8 nghìn người biết làm nghề truyền thống; thực hiện bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đối với 9 nghề truyền thống, trong đó chú trọng thương mại hóa 4 nghề gồm: Dệt thổ cẩm, đan lát, rượu cần và chế tác nhạc cụ truyền thống. Hai sản phẩm rượu cần truyền thống đạt tiêu chuẩn OCOP; nhãn hiệu chứng nhận “Rượu cần Măng Đen”, “Dệt thổ cẩm Kon Tum” được đăng ký, quản lý và sử dụng theo quy định.

Cùng với đó, tỉnh đã vinh danh, khen thưởng 81 nghệ nhân, cá nhân, hộ gia đình, cơ sở nghề truyền thống tiêu biểu; đẩy mạnh truyền dạy nghề trong cộng đồng và trường học, góp phần hình thành đội ngũ kế cận, khơi dậy niềm tự hào văn hóa trong thế hệ trẻ.

Cần cách làm mới để vượt qua nguy cơ mai một

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo tồn và phát huy nghề truyền thống vẫn đối mặt không ít khó khăn: Số người theo nghề có xu hướng giảm; một số nghề đứng trước nguy cơ mai một; sản xuất còn nhỏ lẻ, thị trường tiêu thụ chưa ổn định; việc gắn nghề truyền thống với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái chưa tương xứng với tiềm năng; nguồn lực đầu tư và xã hội hóa còn hạn chế.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh U Huấn yêu cầu các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về công tác dân tộc và bảo tồn văn hóa; coi bảo tồn nghề truyền thống là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Trong đó, trọng tâm là phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, gắn bảo tồn với sinh kế bền vững; đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, thương mại điện tử; gắn phát triển nghề truyền thống với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và các lễ hội văn hóa đặc sắc của địa phương.

Đồng chí U Huấn nhấn mạnh, các đơn vị, địa phương cần xác định cách tiếp cận mới, đồng bộ và bền vững hơn; trong đó tham mưu tỉnh ban hành chủ trương mới thay thế Nghị quyết số 08-NQ/TU, bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và gắn chặt với chính sách dân tộc, các chương trình mục tiêu quốc gia.

Sau hội nghị tổng kết, giao UBND tỉnh tổng hợp, rút kinh nghiệm, tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy chủ trương tiếp tục triển khai công tác bảo tồn và phát huy nghề truyền thống trong giai đoạn tiếp theo. Qua đó  kỳ vọng đội ngũ nghệ nhân tiếp tục giữ lửa, truyền nghề cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian tới.

Tại hội nghị, các tham luận của Sở VH-TT&DL cùng đại diện nghệ nhân tiêu biểu đã làm rõ nhiều mô hình hiệu quả trong bảo tồn nghề truyền thống, đồng thời chia sẻ những khó khăn trong truyền dạy nghề, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người làm nghề.

Hội nghị cũng diễn ra hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm nghề truyền thống và trình chiếu phóng sự nhìn lại hành trình giữ nghề. Qua đó góp phần phản ánh sinh động, làm nổi bật vai trò của nghệ nhân là những “người giữ lửa” cho nghề truyền thống.

Nhân dịp này, UBND tỉnh tặng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh và Giấy khen của Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo cho các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống giai đoạn 2022–2025.

Tin, ảnh: HOÀNG THANH