ĐBQH thành phố Quảng Ninh chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 12/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của các đại biểu là mức độ làm chủ công nghệ lõi, công nghệ vật liệu và định hướng phát triển các công nghệ chiến lược của Việt Nam trong thời gian tới.

Tham gia chất vấn, đại biểu Chu Lương Trí, ĐBQH thành phố Quảng Ninh, đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ định hướng phát triển các công nghệ chiến lược, trong đó cần có sự cân đối giữa việc đầu tư làm chủ những công nghệ cao, công nghệ mũi nhọn với phát triển các công nghệ cơ bản, có tính ứng dụng thiết thực và khả năng đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu cho rằng, danh mục 10 công nghệ chiến lược được Bộ trưởng báo cáo trước Quốc hội tập trung chủ yếu vào những lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, vật liệu tiên tiến... Đây đều là những lĩnh vực có hàm lượng khoa học công nghệ cao, đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, thời gian nghiên cứu dài và phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt giữa các quốc gia.

Trong khi đó, nền tảng phát triển khoa học, công nghệ và năng lực ứng dụng công nghệ của Việt Nam vẫn còn những hạn chế. Theo số liệu đại biểu dẫn từ Cục Thống kê, trong quý III/2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không tham gia học tập, đào tạo và không có việc làm. Trong 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp mới đăng ký hoạt động chủ yếu tập trung ở lĩnh vực dịch vụ, chiếm khoảng 75%; các lĩnh vực xây dựng, công nghiệp, nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm khoảng 1/4.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ bên cạnh ưu tiên phát triển các nhóm công nghệ cao, công nghệ chiến lược, cần xây dựng định hướng để chuẩn bị nguồn nhân lực, tài lực, từng bước làm chủ những công nghệ cơ bản nhưng thiết yếu đối với đời sống và sản xuất. Đây là những lĩnh vực có khả năng ứng dụng nhanh, tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu gợi mở một số lĩnh vực cần quan tâm như công nghệ thu hoạch, chế biến, bảo quản nông sản; công nghệ thực phẩm; công nghệ nuôi biển; công nghệ dược phẩm, thực phẩm chức năng và các công nghệ sản xuất, chế biến, chế tạo khác. Theo đại biểu, việc phát triển đồng bộ các lĩnh vực này sẽ góp phần nâng cao năng lực sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, vật liệu và công nghệ từ bên ngoài.

Trả lời ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn là hai định hướng cần được triển khai song song.

Theo Bộ trưởng, việc làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược có ý nghĩa nền tảng, lâu dài nhưng đòi hỏi thời gian và sự đầu tư bền bỉ. Bên cạnh đó, cần chú trọng những lĩnh vực có thể triển khai ứng dụng ngay, tạo ra hiệu quả thiết thực, trong đó có nông nghiệp và công nghiệp sản xuất.

Dẫn chứng từ ngành dệt may, Bộ trưởng cho biết, sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi sản xuất hiện vẫn chủ yếu tập trung ở khâu gia công; khả năng làm chủ nguồn nguyên liệu, vật liệu, sản xuất vải và các công đoạn có hàm lượng công nghệ cao còn hạn chế. Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và giá trị gia tăng của sản phẩm trong nước.

Bộ trưởng đánh giá ý kiến của đại biểu Chu Lương Trí là đóng góp thiết thực, đồng thời khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp thu và đây cũng là định hướng Bộ đang triển khai trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.