Đột phá chăm sóc sức khỏe nhân dân từ tuyến cơ sở

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản tư duy, phương thức hoạt động của hệ thống y tế, trong đó xác định y tế cơ sở, y tế dự phòng là nền tảng. Quán triệt tinh thần này, thành phố Quảng Ninh tập trung sắp xếp mạng lưới, bổ sung nguồn lực, mở rộng khám sàng lọc và ứng dụng công nghệ, từng bước đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc sắp xếp, kiện toàn hệ thống y tế theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn hệ thống giảm từ 208 đầu mối xuống còn 78 đơn vị; 13 trung tâm y tế cấp huyện được tổ chức lại thành 5 bệnh viện đa khoa khu vực. Đặc biệt, 171 trạm y tế trước đây được sắp xếp thành 55 trạm y tế và 92 điểm trạm, chuyển về UBND cấp xã quản lý.

Bác sĩ khám mắt cho người dân xã Quảng Hà trong chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí năm 2026.

Việc thay đổi mô hình hướng tới phân bổ lại nguồn lực, đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần cộng đồng. Y tế cơ sở đảm nhiệm khám, chữa bệnh ban đầu, phòng chống dịch, tiêm chủng, quản lý sức khỏe, chăm sóc bà mẹ, trẻ em và các nhóm đặc thù.

Sau sắp xếp, hệ thống trạm y tế có 253 bác sĩ, bình quân khoảng 4,6 bác sĩ/trạm. Cùng với bổ sung nhân lực, ngành Y tế tổ chức đào tạo, tập huấn, tăng cường hỗ trợ giữa bệnh viện và trạm y tế, hội chẩn từ xa, chuyển giao kỹ thuật để cán bộ cơ sở nâng cao khả năng phát hiện, xử trí bệnh thường gặp.

Cùng với củng cố mạng lưới, thành phố đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, cụ thể hóa quan điểm chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh, phát hiện sớm bất thường để can thiệp kịp thời. Ở miền núi, biên giới, hải đảo, địa bàn rộng, giao thông khó khăn, người dân bận sản xuất nên ít có điều kiện khám định kỳ. Các đơn vị vì thế tổ chức khám lưu động tại nhà văn hóa, trường học và đến nhà người cao tuổi, người khuyết tật, người bệnh nặng không thể đi lại.

Theo y sĩ Hoàng Thị Hợp, phụ trách điểm trạm 4, Trạm Y tế xã Đầm Hà, khó khăn lớn nhất là người dân thường bận đồng áng, đi biển nên ngại đến khám. Dù nhân lực, trang thiết bị còn khiêm tốn, sự hưởng ứng của người dân là động lực để đội ngũ y tế nỗ lực; cán bộ mong các trạm tiếp tục được quan tâm đầu tư.

Ngành Y tế huy động cơ sở khám, chữa bệnh công lập, tư nhân đủ điều kiện; phối hợp địa phương tổ chức khám phù hợp từng nhóm dân cư, địa bàn. Đến ngày 20/9/2026, toàn thành phố đã khám sức khỏe định kỳ cho 1.237.131/1.274.387 người, đạt 97,08% số đối tượng cần khám. 342.643 học sinh từ mầm non đến THPT được khám, đạt 100%.

Trạm Y tế xã Quảng Hà phối hợp cùng Trường THCS Quảng Hà, xã Quảng Hà, khám sức khỏe cho học sinh trước khi vào năm học mới 2026-2027.

Qua sàng lọc, nhiều trường hợp mắc mới tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận, tim mạch, ung bướu và bệnh về mắt được phát hiện; người có dấu hiệu bất thường được hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa. Năm 2026, các cơ sở y tế thực hiện 1.294.695 lượt khám sàng lọc, phát hiện bệnh tật và yếu tố nguy cơ trong cộng đồng.

Từ kết quả khám ban đầu, trạm y tế tiếp tục theo dõi, quản lý sức khỏe lâu dài; hướng dẫn người dân kiểm soát bệnh mạn tính, điều chỉnh dinh dưỡng, sinh hoạt và tái khám đúng lịch.

Anh Lý Văn Quang, bản Bắc Phong Sinh, xã Quảng Đức, cho biết: Trước đây, tôi từng mắc bệnh đường ruột, đau dạ dày, nhưng sau điều trị, do thấy sức khỏe bình thường và nhà xa bệnh viện nên không chú ý tái khám. Tham gia đợt khám miễn phí tháng 8/2026, tôi được bác sĩ tư vấn về ăn uống, sinh hoạt và những dấu hiệu cần lưu ý để phòng bệnh tái phát. Kết quả khám được lưu trên Sổ sức khỏe điện tử giúp tôi thuận tiện tra cứu trong những lần khám sau.

Để kết quả khám không dừng lại ở từng đợt triển khai, Quảng Ninh chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng dữ liệu phục vụ quản lý sức khỏe toàn dân. Hồ sơ sức khỏe điện tử có dữ liệu của 1.421.503 người, đạt 98,82% dân số; 1.329.502 người đã được làm sạch, làm giàu dữ liệu. Hơn 290.000 hồ sơ khám sức khỏe định kỳ được liên thông lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế và trên 480.000 hồ sơ Sổ sức khỏe điện tử được liên thông trên ứng dụng VNeID.

Cùng với đó, 100% cơ sở khám, chữa bệnh công lập đã triển khai bệnh án điện tử. Các đơn vị đẩy mạnh sử dụng đơn thuốc điện tử, tra cứu thông tin bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân và thanh toán không dùng tiền mặt. Số hóa giúp giảm giấy tờ, thời gian giao dịch, kết nối thông tin và hỗ trợ cán bộ y tế theo dõi bệnh tật, quản lý nguy cơ, tư vấn chăm sóc phù hợp.

Dữ liệu y tế giúp Trạm Y tế xã Đông Ngũ theo dõi, chăm sóc sức khỏe cho người dân và phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn xã.

Thành phố còn mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế qua chính sách bảo hiểm y tế, an sinh xã hội. Đến tháng 9/2026, toàn thành phố có 1.363.972 người tham gia bảo hiểm y tế, đạt 96,46% dân số. Thông qua Nghị quyết số 91/2025/NQ-HĐND, thành phố hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho 129.891 người thuộc nhóm đặc thù, như người dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, người thuộc hộ mới thoát nghèo, người cao tuổi chưa có thẻ bảo hiểm y tế.

Đáng chú ý, từ ngày 1/4/2026, các trạm y tế xã, phường, đặc khu trực tiếp ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế với cơ quan Bảo hiểm xã hội. Trong 6 tháng đầu năm, các trạm đã thực hiện 200.536 lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, góp phần giảm áp lực cho tuyến trên, đồng thời tạo thuận lợi để người dân được chăm sóc ngay tại địa bàn cư trú.

Để y tế cơ sở thực sự trở thành điểm tựa chăm sóc sức khỏe nhân dân, thành phố tiếp tục triển khai Kế hoạch số 194/KH-UBND ngày 4/5/2026 về nâng cao năng lực, chất lượng hoạt động của trạm y tế xã, phường, đặc khu giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Mục tiêu đến năm 2028, 100% trạm y tế được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực phù hợp; có ít nhất 5-6 bác sĩ, quản lý sức khỏe người dân trên nền tảng số và từng bước hoàn thiện mô hình trạm y tế thông minh. Tỷ lệ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại tuyến xã phấn đấu đạt trên 20%.

Đề án phát triển hệ thống y tế giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn 2045 xác định nhu cầu bổ sung 3.263 nhân lực giai đoạn 2026-2030, gồm 832 bác sĩ, 1.182 điều dưỡng, 166 dược sĩ. Thành phố dự kiến đầu tư gần 8.200 danh mục thiết bị y tế cho 19 đơn vị trực thuộc Sở Y tế. Nguồn lực này góp phần khắc phục thiếu hụt nhân lực, nâng cao chuyên môn và chất lượng phục vụ tuyến đầu.

Y tế cơ sở vẫn cần được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực và công nghệ; đồng thời bảo đảm phối hợp, phân cấp quản lý và chất lượng chuyên môn. Khi tuyến gần dân đủ mạnh, người dân được chăm sóc từ sớm, ngay tại nơi sinh sống, qua đó tạo nền tảng xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm.