Quản trị dữ liệu, tỉnh Tây Ninh kiến tạo chính quyền số

Khi dữ liệu không còn “ngủ yên”

Có những công việc không tạo nên tiếng động, không dễ nhìn thấy bằng mắt thường nhưng lại quyết định tốc độ vận hành của cả một nền hành chính. Trong nhiều tháng qua, tại các sở, ngành của tỉnh, những cán bộ công nghệ vẫn lặng lẽ rà soát từng trường thông tin, đối chiếu từng bản ghi dữ liệu, chuẩn hóa từng biểu mẫu điện tử. Có những dữ liệu phải kiểm tra nhiều lần mới đủ điều kiện kết nối; có những thông tin tưởng chừng chỉ sai một ký tự cũng buộc phải hiệu chỉnh lại từ đầu. Đó là công việc ít người biết đến nhưng chính từ những thao tác tưởng như rất nhỏ ấy, một nền hành chính số đang dần được hình thành.

Tỉnh Tây Ninh lựa chọn bắt đầu chuyển đổi số từ công việc thầm lặng nhưng quan trọng nhất: làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu. Không chỉ số hóa hồ sơ, không chỉ đưa thủ tục lên môi trường mạng mà xây dựng một nguồn dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”, đủ khả năng kết nối, chia sẻ và tái sử dụng trên phạm vi toàn tỉnh.

Đó là sự thay đổi không chỉ về công nghệ mà còn là thay đổi tư duy phục vụ. Phía sau những con số ấy là cả một cuộc tái cấu trúc dữ liệu quy mô lớn, nơi mỗi cơ sở dữ liệu chuyên ngành không còn tồn tại độc lập mà từng bước được kết nối thành một nền tảng dùng chung.

Tỉnh đã tập trung đưa các quy trình tác nghiệp lên các nền tảng số dùng chung, bảo đảm vận hành thống nhất, liên thông và có dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành. Trọng tâm gồm quy trình xử lý văn bản và điều hành trên Hệ thống Quản lý văn bản và điều hành; quy trình tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả thủ tục hành chính trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; quy trình tích hợp, chia sẻ dữ liệu qua LGSP; quy trình tiếp nhận phản ánh hiện trường qua Hệ thống 1022 và các thành phần phục vụ điều hành, giám sát trên IOC.

Toàn tỉnh hiện có nền tảng và cơ sở dữ liệu tương đối lớn với 183 nền tảng số, cơ sở dữ liệu, đồng thời duy trì kết nối, chia sẻ dữ liệu với 13 cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin của bộ, ngành. Tỉnh tiếp tục chỉ đạo rà soát, tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu và mở rộng số hóa theo hướng toàn trình, gắn với việc chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường tích hợp, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu.

Những chuyển động không chỉ diễn ra ở cấp tỉnh, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Dương Minh Châu, thay cho những tập hồ sơ giấy xếp chồng là các quy trình điện tử được vận hành đồng bộ trên hạ tầng hiện đại. Sự thay đổi cũng được ghi nhận qua chất lượng phục vụ. Nếu cuối năm 2025, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã xếp thứ 61/96 xã, phường thì chỉ sau một thời gian ngắn hoàn thiện quy trình, đầu năm 2026, đơn vị đã vươn lên thứ 26/96 xã, phường toàn tỉnh.

Sự thay đổi ấy được cảm nhận rõ nhất từ phía người dân. Ông Đặng Văn Thật (ngụ xã Lộc Ninh) cho biết, điều khiến ông hài lòng không chỉ là thời gian giải quyết hồ sơ được rút ngắn mà còn là tinh thần phục vụ của đội ngũ cán bộ. “Cán bộ ở đây rất nhiệt tình, hướng dẫn cụ thể, hẹn đúng giờ, không phải đi tới đi lui nhiều lần. Tôi xin gia hạn, đến khoảng 16 giờ 30 phút là đã có kết quả” - ông Thật nói.

Sau hợp nhất và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, dù khối lượng công việc tăng lên nhưng tập thể cán bộ, công chức xã Dương Minh Châu vẫn nỗ lực vượt qua những khó khăn ban đầu để duy trì chất lượng phục vụ, đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ với tinh thần lấy người dân làm trung tâm, hướng tới nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả.

Khi dữ liệu “biết nói” và trở thành lợi thế cạnh tranh

Nếu như trước đây, từ giấy chứng sinh đến khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế... là nhiều bộ hồ sơ khác nhau, nhiều lần kê khai và nhiều lần đi lại thì nay, khi dữ liệu được kết nối, quy trình ấy có thể được kích hoạt gần như ngay từ thời điểm phát sinh.

Một em bé vừa cất tiếng khóc đầu đời, trong khoảnh khắc ấy, không chỉ một sự sống mới bắt đầu mà một “dòng dữ liệu” cũng được hình thành. Cũng từ một dữ liệu phát sinh tại bệnh viện, nhiều thủ tục hành chính có thể được liên thông, giúp người dân giảm đáng kể thời gian chờ đợi, hạn chế việc kê khai lặp lại và từng bước hình thành mô hình dịch vụ công chủ động.

Hiện tỉnh triển khai kết nối dữ liệu liên thông giữa các lĩnh vực, trong đó có hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện (HIS) tại Bệnh viện Đa khoa Long An và Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh. Đây là 2 đơn vị phát sinh số lượng lớn các thủ tục như khai sinh, khai tử, bảo hiểm y tế...

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và chia sẻ đúng quy trình, mỗi thông tin không còn chỉ phục vụ một thủ tục riêng lẻ mà trở thành điểm khởi đầu của cả một chuỗi dịch vụ hành chính. Và khi đó, dữ liệu không còn “nằm yên” trong từng cơ sở dữ liệu chuyên ngành mà bắt đầu chuyển động. Từ dữ liệu dân cư sang dữ liệu hộ tịch. Từ dữ liệu y tế sang dữ liệu bảo hiểm. Từ một sự kiện phát sinh trong đời sống đến nhiều dịch vụ công được kích hoạt.

Nếu như liên thông dữ liệu giúp chính quyền phục vụ người dân nhanh hơn thì việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một bước tiến mới trong phương thức điều hành của bộ máy hành chính. Tỉnh Tây Ninh đang từng bước nghiên cứu, thử nghiệm trợ lý số ứng dụng AI nhằm hỗ trợ cán bộ xử lý công việc. Nhưng AI chỉ thật sự phát huy giá trị khi phía sau nó là một nền dữ liệu đủ tin cậy, được chuẩn hóa. Khi đó, dữ liệu không chỉ “biết nói” mà từng bước trở thành “bộ não” hỗ trợ điều hành một nền hành chính hiện đại, góp phần đưa chính quyền đến gần người dân hơn.

Theo ông Lưu Hiếu Trung - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, khi dữ liệu được đồng bộ, hệ thống có thể chủ động thông báo cho người dân ngay khi phát sinh nhu cầu thực hiện thủ tục hành chính, từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đến nay, dữ liệu từ các bộ, ngành đã từng bước hỗ trợ việc truy xuất, chia sẻ thông tin; trong khi địa phương đang khẩn trương rà soát, chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu còn lại để mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ hành chính công chủ động trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Mai Tuấn Khoa - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số tỉnh, nhấn mạnh: khi dữ liệu được chuẩn hóa, mô hình quản lý truyền thống sẽ từng bước chuyển sang mô hình quản trị hiện đại, giúp cơ quan nhà nước nâng cao năng lực phân tích, dự báo nhu cầu, hỗ trợ ra quyết định chính xác và chủ động cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp. Song song đó là các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân theo đúng quy định.

Tương lai không xa, thước đo phát triển giữa các địa phương không chỉ số lượng khu công nghiệp mới, chiều dài những tuyến đường hay quy mô dòng vốn đầu tư... mà còn là cuộc cạnh tranh về năng lực quản trị dữ liệu - nơi mỗi dòng dữ liệu được làm sạch hôm nay, góp phần tạo nên những quyết định chính xác hơn ngày mai. Đó cũng chính là con đường tỉnh Tây Ninh đang kiên trì lựa chọn: kiến tạo một nền hành chính phục vụ bằng dữ liệu, vận hành bằng công nghệ và phát triển trên nền tảng đổi mới sáng tạo, để dữ liệu không chỉ là tài sản số của chính quyền mà trở thành nguồn lực phát triển, lợi thế cạnh tranh và động lực bền vững trong hành trình hiện thực hóa khát vọng phát triển Tây Ninh trong kỷ nguyên số./.