Định hình tăng trưởng bằng tri thức và công nghệ

Các dự án FDI, sự gắn kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo cùng cơ hội nghề nghiệp ngày càng mở rộng đã tạo chuyển biến rõ nét, đưa Thái Nguyên trở thành điểm sáng về đổi mới sáng tạo ở khu vực miền núi phía Bắc. Ảnh: T.L

Từ nền tảng công nghiệp đến động lực tri thức

Kinh tế thế giới còn nhiều biến động, xu hướng dịch chuyển sang kinh tế tri thức và công nghệ ngày càng rõ rệt. Trên nền tảng công nghiệp sẵn có, Thái Nguyên từng bước định hình các trụ cột tăng trưởng mới dựa vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng đến giá trị gia tăng cao hơn và tính bền vững dài hạn.

Toàn tỉnh hiện có 244 dự án FDI với tổng vốn đăng ký trên 11,3 tỷ USD. Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên giữ vai trò chủ lực, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động và đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu.

Cùng với đó, các doanh nghiệp FDI khác cũng tiếp tục mở rộng sản xuất, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao với sự tham gia của nhiều nhà cung ứng, dịch vụ hỗ trợ.

Không dừng lại ở thu hút đầu tư, Thái Nguyên từng bước nâng yêu cầu về chất lượng dự án, ưu tiên lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất thông minh. Đây là hướng đi nhằm gia tăng hàm lượng tri thức trong sản phẩm, giảm phụ thuộc vào gia công, lắp ráp đơn thuần.

Lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh ngày càng được đào tạo bài bản, đáp ứng nhu cầu sản xuất hiện đại. Ảnh: T.L

Nhiều chuyên gia cho rằng, để duy trì đà tăng trưởng, Thái Nguyên cần chuyển mạnh sang mô hình dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo, phù hợp với xu thế kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.

PGS.TS Đỗ Thị Thúy Phương, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (Đại học Thái Nguyên), nhận định: Các cơ sở đào tạo giữ vai trò trung tâm tạo tri thức, tham gia tư vấn chính sách và đồng hành cùng doanh nghiệp trong nghiên cứu ứng dụng, nhất là ở các lĩnh vực số, robot và tự động hóa.

Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong đó tri thức giữ vai trò nền tảng, dẫn dắt các hoạt động phát triển.

Lan tỏa từ sản xuất đến nguồn nhân lực

Thái Nguyên phối hợp với Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên triển khai nhiều chương trình đào tạo nghề, gắn kỹ năng với yêu cầu thực tế của dây chuyền công nghệ cao, giúp người lao động tiếp cận nhanh với môi trường sản xuất hiện đại.

Cùng với khối doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp trong nước cũng chú trọng đẩy mạnh đổi mới công nghệ để phát triển, nâng cao hiệu quả sản xuất. Ảnh: T.L

Sau đào tạo, nhiều lao động nâng cao tay nghề, thích ứng với quy trình sản xuất tiên tiến, từng bước cải thiện thu nhập và điều kiện sống. Trường hợp chị Hoàng Thị Loan, người dân xã Phú Lương, là minh chứng rõ nét. Từ vị trí công nhân vận hành máy, chị tham gia chương trình đào tạo nội bộ, hoàn thành chuyên ngành tiếng Hàn Quốc và chuyển sang làm việc tại bộ phận văn phòng với điều kiện làm việc và thu nhập tốt hơn.

Năm 2026, các chương trình đào tạo tiếp tục mở rộng thông qua Samsung Innovation Campus và phòng SIC Lab tại Đại học Thái Nguyên, tập trung vào AI, Big Data, Internet of Things và công nghệ bán dẫn. Đây là những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế số, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới.

Mô hình lớp học tại nhà máy cũng được duy trì, cho phép người lao động vừa làm vừa học, nâng cao kỹ năng trong các lĩnh vực điện tử, tự động hóa, kế toán và ngoại ngữ. Nhờ đó, nhiều công nhân có cơ hội chuyển sang vị trí kỹ thuật hoặc quản lý kỹ thuật, mở rộng lộ trình nghề nghiệp.

Song song với khối FDI, doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh đổi mới công nghệ. Công ty CP Aluminum Hàn Việt tại Khu công nghiệp Điềm Thụy đầu tư dây chuyền hiện đại, ứng dụng tự động hóa và quản lý năng lượng hiệu quả, qua đó nâng cao năng suất và giảm chi phí. Doanh nghiệp còn phối hợp với các trường đại học đào tạo kỹ thuật viên, bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Thái Nguyên vừa khai trương Trung tâm dữ liệu tỉnh, tạo nền tảng hạ tầng số phục vụ quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp. Ảnh: T.L

Thực tiễn này cho thấy mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ đang lan tỏa rộng hơn, từ khu vực FDI sang doanh nghiệp nội địa, tạo nền tảng phát triển đồng đều và bền vững.

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Thái Nguyên tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, logistics và dịch vụ chất lượng cao nhằm thu hút các dự án công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 11%, GRDP dự kiến đạt trên 220 nghìn tỷ đồng. Cùng với đó là định hướng nâng tỷ lệ doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tiêu chuẩn quản lý quốc tế.

Một yêu cầu quan trọng là chuyển hóa lợi thế thu hút FDI thành năng lực nội sinh. Điều này đòi hỏi tăng cường liên kết sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Mối liên kết giữa Đại học Thái Nguyên, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước ngày càng chặt chẽ theo hướng thực chất. Hoạt động chuyển giao công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và hợp tác đào tạo trở thành điểm nhấn trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Các trường thuộc Đại học Thái Nguyên chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Ảnh: T.L

Khi các động lực truyền thống dần bão hòa, chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ là lựa chọn mang tính chiến lược. Các dự án FDI quy mô lớn, sự đổi mới trong doanh nghiệp nội địa cùng hệ thống giáo dục đại học phát triển đã hình thành nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao.

Liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, đưa nghiên cứu vào sản xuất, góp phần nâng cao sức cạnh tranh. Từ nền tảng đã có, Thái Nguyên đang từng bước định hình mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hướng đi này tạo dư địa cho tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng phát triển, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò điểm sáng của khu vực miền núi phía Bắc trong những năm tới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ và khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo cần được triển khai đồng bộ hơn. Khi các nguồn lực về con người, công nghệ và thể chế được kết nối hiệu quả, mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức sẽ phát huy rõ nét, tạo nền tảng vững chắc cho Thái Nguyên bứt phá trong giai đoạn tiếp theo.