Chọn người đủ “Đức, Sức, Tài” vì lợi ích của Đảng, của quốc gia

TS. Nguyễn Văn Đáng - Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã có những chia sẻ về một trong những nội dung luôn thu hút sự quan tâm của người dân trong việc bầu chọn thành viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

TS. Nguyễn Văn Đáng

PV: Công tác nhân sự tham gia Ban chấp hành Trung ương luôn là một nội dung then chốt, được quan tâm đặc biệt, thưa ông?

TS. Nguyễn Văn Đáng: Ở Việt Nam, Đảng cộng sản Việt Nam là tổ chức chính trị duy nhất, đảm nhiệm cả hai vai trò: lãnh đạo và cầm quyền. Theo Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng, Hiến pháp và pháp luật, Ban chấp hành trung ương là thiết chế lãnh đạo cao nhất của Đảng trong khoảng thời gian giữa hai kỳ đại hội toàn quốc.

Sau đại hội, thành viên Ban Chấp hành Trung ương sẽ đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo trong hệ thống chính trị. Vì thế, chất lượng của các ủy viên Ban Chấp hành Trung ương sẽ ảnh hưởng quyết định đến năng lực lãnh đạo của Đảng, tiến trình hoạch định và thực thi chính sách của Nhà nước.

Với Đại hội lần thứ XIV của Đảng, ngày 14/1/2026, tại cuộc họp báo quốc tế, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Trưởng Tiểu ban Tổ chức phục vụ Đại hội cho biết công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã được thực hiện đúng các quy định của Đảng, nguyên tắc tập trung dân chủ và các quy định của pháp luật; đồng bộ, khoa học, bài bản, chặt chẽ, dân chủ, khách quan, minh bạch, phát huy dân chủ, trí tuệ; bảo đảm hài hòa, hợp lý giữa tiêu chuẩn và cơ cấu; giữa kế thừa, ổn định và đổi mới, phát triển; giữa chuyên môn đào tạo và sở trường, năng lực thực tiễn; giữa uy tín, kinh nghiệm công tác và chiều hướng phát triển; trong đó, đặc biệt đề cao phẩm chất, lấy chất lượng, hiệu quả, sản phẩm công tác, sự cống hiến của cán bộ để làm thước đo trong đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ.

PV: Theo ông, đâu là những quan điểm mới trong quá trình chuẩn bị nhân sự tham gia Ban chấp hành Trung ương khóa XIV?

TS. Nguyễn Văn Đáng: Tôi thấy nhiều điểm mới nhưng đáng chú ý nhất là nhấn mạnh hơn, nêu bật hơn với yêu cầu “xứng tầm” và "đặt lợi ích của Đảng, của quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết". Quan điểm này không hoàn toàn mới nhưng bức thiết hơn trong bối cảnh thế giới đầy biến động hiện nay.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII, chúng ta không chỉ đã chứng kiến những tập thể cán bộ lãnh đạo (cả ở địa phương và các cơ quan trung ương), mà một số cán bộ cấp cao có vi phạm đến mức phải xử lý nghiêm khắc. Việc gợi ra nguy cơ ngay cả cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược của quốc gia vẫn có thể bị chi phối bởi các lợi ích cá nhân hoặc nhóm, trái với kỳ vọng của Đảng và nhân dân.

Từ góc nhìn uy tín của tổ chức Đảng và lợi ích của nhân dân, của đất nước thì có thể khẳng định rằng những cán bộ cấp cao nhưng thoái hóa, biến chất nghiêm trọng như vậy đã xa rời tôn chỉ, mục đích của Đảng, quay lưng lại với lợi ích của nhân dân, của quốc gia và dân tộc.

Vì thế, chúng ta có thể coi việc lợi dụng chức vụ cùng vị thế chính trị để thỏa mãn các lợi ích cá nhân, nhóm, xâm phạm lợi ích chung chính là biểu hiện cơ hội chính trị trong bối cảnh mới hiện nay, từ đó sẽ làm xói mòn lòng tin của nhân dân, của bạn bè quốc tế đối với vị thế lãnh đạo và cầm quyền của Đảng, hệ thống chính sách của Nhà nước.

Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 13, ngày 6/10/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu quan điểm rất rõ ràng và đúng đắn: chúng ta cần “tuyệt đối không để lọt người chạy chức, chạy quyền, cơ hội, bè phái vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng”, nếu thực hiện như vậy mới có thể bảo đảm, kiên định sứ mệnh chính trị của Đảng, đó là trung thành với các lợi ích của quốc gia, của dân tộc.

Đặc biệt coi trọng và luôn đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc ở vị trí tối thượng trong mọi suy nghĩ và hành động không đơn giản chỉ là một tiêu chí chính trị, mà ẩn sau đó còn là hệ giá trị nền tảng, dẫn dắt sự nghiệp của mỗi thành viên Ban Chấp hành Trung ương, cũng như cả hệ thống chính trị. Khi luôn ý thức về sứ mệnh chính trị của Đảng, lợi ích của nhân dân, của quốc gia và của dân tộc thì mỗi cán bộ cấp chiến lược sẽ luôn tự định vị bản thân là một thành viên của đội ngũ lãnh đạo quốc gia, với trách nhiệm và bổn phận “cầm lái” con thuyền đất nước.

PV: Ông nhận định thế nào về yêu cầu cần chuyển hướng từ "chọn người phù hợp cơ cấu" sang "chọn người đủ phẩm chất và năng lực, có tư duy và tầm nhìn chiến lược, có khát vọng vì quốc gia - dân tộc"?

TS. Nguyễn Văn Đáng: “Cơ cấu” là một nguyên tắc được thực hiện từ lâu ở nước ta, giúp công tác cán bộ bảo đảm tính chủ động, cân đối, hài hòa và kế thừa giữa các thế hệ. “Cơ cấu hợp lý” không chỉ giúp bảo đảm năng lực lãnh đạo của Đảng gắn với từng thời kỳ, mà còn duy trì ổn định về nhân sự, vun đắp sự đoàn kết.

Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung bảo đảm cơ cấu một cách duy ý chí, cứng nhắc, máy móc thì cũng dễ dẫn đến tình huống cán bộ được quy hoạch chưa đáp ứng được yêu cầu kỳ vọng của nhân dân.

Tôi cho rằng bảo đảm cơ cấu vẫn nên là một nguyên tắc cần được coi trọng nhưng cần tư duy mở rộng và thực hiện linh hoạt hơn trong bối cảnh hiện nay. Tức là, chúng ta không chỉ xác định cơ cấu dựa vào những tiêu chí dễ định lượng, dễ quan sát (chẳng hạn như độ tuổi, giới tính, dân tộc, địa phương…), mà cần chú trọng cả những phương diện định tính, khó nắm bắt hơn (điển hình như bản lĩnh cá nhân, năng lực lãnh đạo, trải nghiệm thực tiễn, uy tín trong và ngoài tổ chức…).

PV: Với cán bộ cấp chiến lược, nên hiểu như thế nào về bộ ba tiêu chí “Đức, Sức, Tài” - một luận điểm gây chú ý trong các phát biểu gần đây của lãnh đạo Đảng, Nhà nước?

TS. Nguyễn Văn Đáng: "Đức - Sức - Tài" là cách nói ngắn gọn nhưng bao quát, hàm ý “Đạo đức - Sức khỏe - Tri thức và Năng lực” của mỗi cá nhân. Ở nước ta, “Đạo đức” luôn là phẩm chất cá nhân được đặt lên hàng đầu khi đánh giá cán bộ.

Việc yêu cầu về ý thức “công bộc” được nhấn mạnh và quán triệt với mọi cán bộ, đảng viên, tức là họ phải nhận thức rằng làm việc cho Nhà nước là để phục vụ nhân dân, phụng sự đất nước.

Trong xã hội, mỗi cá nhân thường suy nghĩ và hành động trước hết vì lợi ích của mình nhưng với người lãnh đạo trong hệ thống chính trị thì họ phải luôn ý thức làm việc vì lợi ích cho nhân dân, đất nước và dân tộc.

“Tài năng” thường gắn với tri thức và kỹ năng của mỗi cá nhân, đặc biệt với lãnh đạo cấp chiến lược, tài năng không chỉ bao gồm tri thức và kỹ năng, sự chăm chỉ, mà còn phải có bản lĩnh nổi trội, năng lực tư duy tổng thể và dài hạn, khả năng truyền cảm hứng và quy tụ sự ủng hộ cho tầm nhìn lãnh đạo, vun đắp sự đoàn kết, kiến tạo và duy trì nỗ lực hành động có tính tập thể vì mục tiêu chung.

Với người tài năng, dù hoàn cảnh khó khăn hay bất lợi đến thế nào thì họ vẫn có thể tìm được cách vượt qua, để hoàn thành các nhiệm vụ, đạt được các mục tiêu mà tổ chức đã đề ra.

Yêu cầu về “Sức”, ngoài việc đòi hỏi phải bảo đảm sức khỏe về thể chất mà còn đảm bảo “Sức” về chiều sâu tri thức, bề dày kinh nghiệm, khả năng sáng tạo và mức độ đóng góp của mỗi cá nhân. Thậm chí “Sức” ở đây phải có tầm nhìn dự báo được khả năng bứt phá, sức cống hiến của họ trong tương lai.

PV: Theo ông, đâu là những điểm then chốt cần quan tâm để có thể chọn đúng những cán bộ cấp chiến lược đủ “Đức, Sức, Tài”, vì lợi ích của Đảng, của quốc gia, dân tộc?

TS. Nguyễn Văn Đáng: Bên cạnh tuân thủ nghiêm túc các quy định về công tác cán bộ cũng như quy trình bầu cử tại đại hội Đảng toàn quốc, tôi cho rằng cần chú trọng ba vấn đề.

Thứ nhất, người có quyền bầu chọn phải phát hiện và đánh giá đúng những người tuyệt đối trung thành với nền tảng tư tưởng, chủ trương, đường lối lãnh đạo của Đảng; có khát vọng cống hiến và năng lực hành động phục vụ lợi ích của nhân dân, phụng sự quốc gia, dân tộc.

Thứ hai, người được bầu chọn phải cho thấy bản lĩnh, phẩm chất và năng lực cá nhân tương xứng, hay “xứng tầm” với vị thế và vai trò cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược.

Thứ ba, bản thân người bầu chọn cũng phải gạt bỏ mọi yếu tố cảm tính cá nhân hoặc cục bộ, thiển cận. Họ phải khách quan trong suy nghĩ và công tâm trong hành động chọn lựa vì lợi ích chung.

PV: Vâng, trân trọng cảm ơn những chia sẻ của TS. Nguyễn Văn Đáng!

Theo vov.vn