Giữ nghề dệt thổ cẩm

Ông Mohamad truyền nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Ảnh: NGUYỄN KHÁI HƯNG

Là thế hệ thứ ba, ông Mohamad - một nghệ nhân lành nghề có tâm huyết đã cùng vợ hình thành cơ sở dệt, hướng dẫn, truyền dạy cho đồng bào Chăm, gắn kết du lịch cộng đồng, tìm đầu ra cho sản phẩm. Điều này đã giúp nghề dệt thổ cẩm Chăm được duy trì và có hướng phát triển mới, tạo việc làm cho người dân địa phương.

Bà Zaymah cho biết, từ năm 15 tuổi bà được gia đình truyền nghề dệt thổ cẩm. Tính đến nay, bà có 50 năm gắn bó với từng sợi chỉ, đường tơ bên khung dệt, thành thạo các công đoạn làm ra thổ cẩm: Từ việc chọn sợi, nhuộm màu, phơi khô, đến đánh sợi vào ống chỉ, mắc sợi dọc cho phù hợp và đưa lên khung dệt, tạo dáng sản phẩm.

Ông Mohamad vốn xuất thân trong gia đình làm nghề dệt truyền thống, nên từ nhỏ ông đã nắm vững các nguyên lý làm nghề. Cùng với nghiệp vụ sư phạm của mình, ông đã hệ thống lại những kỹ thuật trong nghề dệt một cách bài bản để truyền dạy, hướng dẫn cho những người dân trong xóm mong muốn theo nghề, dệt nên nhiều loại sản phẩm khác nhau, từ khăn, xà rông cho đến thổ cẩm tinh xảo.

Em Rophiah - một bạn trẻ ở xã Châu Phong cho biết: “Em được bà chỉ dẫn nghề dệt truyền thống nhưng chưa thành thạo. Khi đến cơ sở của ông Mohamad làm em được chỉ dẫn thêm để thành thạo hơn về nghề. Em mong muốn có thể làm ra nhiều sản phẩm đẹp và khó hơn”. Còn với chị Sarydah - nghệ nhân có hơn 10 năm làm nghề dệt cho biết, hiện mỗi ngày chị làm được từ 10 - 15m vải, tiền công 15.000 đồng/m. Được làm gần nhà lại được thường xuyên tiếp xúc với du khách từ các nơi nên chị rất vui.

Hiện, cơ sở dệt Mohamad có trên 10 khung dệt, với khoảng 20 nhân công làm các công đoạn từ dễ đến khó. Người làm nghề có thu nhập hơn 150.000đồng/ngày/người, phù hợp với mức sống ở nông thôn. Tuy nhiên, để gìn gữ và phát triển nghề dệt thủ công phù hợp với xu hướng thời đại thì không chỉ đơn thuần là ngồi dệt và chờ bán sản phẩm. Ông Mohamad đã tìm ra hướng mở cho nghề, qua việc kết nối với các công ty du lịch và lữ hành để giới thiệu sản phẩm thông qua những tour du dịch tìm hiểu khám phá về văn hóa, thánh đường Hồi giáo, nhà cổ ở làng Chăm Châu Phong.

Theo ông Nguyễn Văn Hợp - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Châu Phong, ông Mohamad là người con tiêu biểu của làng Chăm, không chỉ tận tâm trong nghề mà còn nỗ lực truyền nghề cho nhiều thế hệ trẻ, tạo việc làm cho người dân có thêm thu nhập, gắn bó hơn với nghề truyền thống. Ông còn sáng tạo, cải tiến mẫu mã, đưa sản phẩm Chăm vươn xa.

Với những nỗ lực của cộng đồng dân cư và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nghề dệt truyền thống của đồng bào Chăm An Giang được gìn giữ và có hướng phát triển mới. Năm 2023, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm xã Châu Phong được ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngay sau đó, Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng làng Chăm xã Châu Phong được thành lập với 12 thành viên, do ông Mohamad làm tổ trưởng. Ông Mohamad chia sẻ: “Điều làm nên giá trị độc đáo của thổ cẩm Châu Phong chính là sự tinh tế trong từng công đoạn. Không máy móc hỗ trợ, mọi thao tác đều được thực hiện thủ công bằng đôi tay khéo léo được trao truyền qua nhiều thế hệ”. Ông cho biết thêm, tổ hợp tác sẽ tiếp tục gắn kết các hộ dân xây dựng và phát triển những sản phẩm du lịch cộng đồng tại địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm, mang lại thu nhập ổn định hơn cho người dân.

Khi đến tham quan cơ sở dệt Mohamad, trải nghiệm du lịch cộng đồng tại làng Chăm Châu Phong, em Phạm Thế Nam và nhóm bạn trẻ đến từ TP. Hồ Chí Minh bày tỏ: “Chúng em cảm thấy rất thú vị khi được tìm hiểu về văn hóa, phong tục, tập quán và thưởng thức các món ăn nổi tiếng như bánh bò nướng, tung lò mò (lạp xưởng bò), cà ri bò của đồng bào Chăm”. Bà Maureen Anglin - du khách người Mỹ chia sẻ, bà rất ấn tượng với những sản phẩm dệt hoàn toàn bằng tay của những người phụ nữ nơi này, rất kỳ công và đẹp mắt.

Bên những thánh đường đồng bào Chăm trầm mặc, tiếng thoi đưa khung dệt nhịp nhàng vang lên. Những nghệ nhân dệt thổ cẩm Chăm xã Châu Phong vẫn không ngừng tạo tác ra những sản phẩm tinh xảo, làm vấn vương tâm hồn người lữ khách.

NGUYỄN KHÁI HƯNG