Nuôi cá bè ven sông Hậu

Làng bè ven cù lao Ông Hổ, xã Mỹ Hòa Hưng. Ảnh: THÀNH CHINH

Thăng trầm nghề nuôi cá

Men theo dòng sông Hậu dễ dàng bắt gặp những làng bè nằm san sát nhau, tạo nên bức tranh trù phú của vùng sông nước miền Tây. Nghề nuôi cá bè được truyền lại qua bao thế hệ. Những ngày mới hình thành nghề nuôi cá bè, người dân đầu nguồn đã biết khai thác cá giống thiên nhiên trong mùa lũ thả vào lồng bè để nuôi. Sau mấy tháng cho ăn cám, cá biển phối trộn, đàn cá lớn nhanh, tiêu thụ tại các chợ đầu mối. Dần dà, người dân nghĩ cách ương cá bột rồi nuôi với quy mô lớn, mang lại lợi nhuận kinh tế cao.

Nhớ về thời vàng son của nghề nuôi cá bè, ông Trần Hải Vân (66 tuổi) - ngư dân ngụ xã Vĩnh Hậu kể, thuở trước, vùng đầu nguồn sông Cửu Long từng là nơi “thai nghén” nghề nuôi cá tra, tạo nên thương hiệu trứ danh. Những năm lũ lớn, người dân chộn rộn ra sông đặt đáy thu hoạch cá tra bột mang vào hầm ương nuôi. “Khi cá tra lớn bằng ngón chân cái, ngư dân dùng cám nấu độn thêm rau muống, chuối cây băm nhỏ hoặc vớt bèo cám cho cá ăn. Nhiều gia đình tận dụng mùa nước nổi thu hoạch cá linh, cá tạp làm thức ăn, bổ sung dinh dưỡng cho đàn cá tra”, ông Vân nhớ lại.

Hồi trước, cá tra thiên nhiên được thuần hóa trong ao, hầm, nuôi bằng thức ăn tự chế, có thịt ngon, bổ dưỡng, nhưng chỉ được tiêu thụ tại các chợ đầu mối hoặc làm khô phồng bán nội địa. Tiếng lành đồn xa, dần dà, loài cá da trơn nổi tiếng, trở thành thương phẩm xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Vào thập niên 90 của thế kỷ trước, cá tra chỉ vài ngàn đồng/ký, sau đó tăng 18.000 đồng/kg. Ngư dân ồ ạt đóng bè nuôi cá tra thương phẩm để làm giàu.

Có bận, người dân sang Vương quốc Campuchia mua gỗ về đóng bè rầm rộ, từ đó, hình thành những làng bè nổi tiếng ở các xã đầu nguồn. Năm 2000, giá cá tra sụt giảm từ 18.000 đồng/kg xuống còn 10.000 đồng/kg, hàng loạt người nuôi điêu đứng. Sau đó, có giai đoạn, nhiều người chuyển sang nuôi các loại cá bán tại chợ.

Đa dạng đối tượng nuôi

Ông Phan Văn Tâm (60 tuổi) - ngư dân ngụ xã Vĩnh Hậu có kinh nghiệm trong nghề nuôi cá chợ nói rằng, lúc đó ông mua lại 4 chiếc bè cá kéo về neo đậu cặp bờ cồn Vĩnh Trường. Thời điểm trước, giá cá lăng nha nằm ở mức cao, ông Tâm đầu tư vốn mua giống thả vào lồng bè để nuôi, kiếm thêm thu nhập. “Loài cá này dễ nuôi, chủ yếu cho ăn mồi cá biển hoặc thức ăn, khoảng 6 - 8 tháng nuôi sẽ cho thu hoạch. 2 năm trước, với 4 chiếc bè nuôi tôi bán được 30 tấn. Thương lái mua với giá 120.000 đồng/kg. Sau khi trừ tất cả chi phí, tôi lãi hơn 500 triệu đồng”, ông Tâm kể.

Hiện nay, ông Tâm vẫn đầu tư nuôi cá lăng nha bán chợ. Ông Tâm xác định, nuôi cá chợ, người dân có thể đa dạng đối tượng nuôi hằng năm. Nếu như giá thị trường cá lăng nha có giảm, ông Tâm sẽ tìm đối tượng nuôi khác như cá lóc bông, cá chình, cá chạch lấu, cá rô phi, cá he… Những loại cá này bán mạnh tại các chợ đầu mối trong và ngoài tỉnh, đầu ra ổn định, dễ bán. “Nhờ nuôi cá chợ, cuộc sống gia đình tôi khấm khá hơn. Tới đây, tôi sẽ đầu tư nuôi đa dạng loại cá để không bị dội chợ, thu nhập ổn định”, ông Tâm cho biết.

Gặp ông Nguyễn Văn Long (56 tuổi) - ngư dân ngụ xã Mỹ Hòa Hưng đang loay hoay nấu thức ăn cho đàn cá. Ông Long vẫn còn giữ cách nuôi truyền thống tự nấu cám cho cá ăn để chủ động nguồn thức ăn. Ông Long lý giải, giá thức ăn luôn ở mức cao, nếu chú trọng vào nguồn thức ăn này, giá thành nuôi sẽ tăng lên rất cao, đồng nghĩa với việc chăn nuôi không lời. Mỗi buổi sáng, ông chịu khó nhóm lửa nấu cám, trộn với cá biển, vừa là nguồn dinh dưỡng nhiều đạm cho cá vừa đỡ tốn chi phí.

Hiện nay, nhiều người chọn loại cá dễ nuôi và có đầu ra ổn định như cá he, cá mè hôi, cá ét, cá hú, cá basa, cá rô phi. Từ đó, nghề nuôi cá bè trụ vững và phát triển trên thị trường. Bà Huỳnh Cẩm Hồng (66 tuổi) - người có kinh nghiệm nuôi cá bè ở xã Mỹ Hòa Hưng cho biết, gia đình bà có 8 chiếc bè nuôi cá chợ, trong đó 5 lồng nuôi cá rô phi, 2 lồng nuôi cá điêu hồng và 1 lồng nuôi cá lăng nha. Trung bình mỗi năm bà nuôi 2 đợt cá, giá cá điêu hồng, cá rô phi từ 50.000 - 51.000 đồng/kg. Sau mỗi đợt nuôi, bà Hồng lãi khoảng 400 triệu đồng.

Ngày nay, nghề nuôi cá bè vẫn phát triển bền vững bên dòng Mekong, mang lại cuộc sống ổn định cho người dân bám nghề.

THÀNH CHINH