Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Startup AI phải bắt đầu từ những bài toán đủ lớn

Trao đổi với các startup, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh cần nhận thức đúng về bản chất của startup. 

Theo Bộ trưởng, startup không phải là doanh nghiệp nhỏ, mà là một mô hình tổ chức được sinh ra để tạo ra đột phá. Nếu tự định vị mình như một doanh nghiệp thông thường, startup sẽ gặp bất lợi ngay từ đầu do hạn chế về vốn, khách hàng và thương hiệu. Sứ mệnh cốt lõi của startup là giải quyết những bài toán lớn, thậm chí thay thế những mô hình cũ đã tồn tại lâu năm, chứ không chỉ dừng lại ở việc cung cấp các giải pháp mang tính bổ trợ.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng đổi mới sáng tạo cần được hiểu đúng cả về nội hàm và cách tiếp cận. Đổi mới là việc tiếp nhận và ứng dụng các công nghệ mới nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả; trong khi sáng tạo là cách thức sử dụng những công nghệ đó để tạo ra giá trị mới, khác biệt. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này sẽ giúp startup lựa chọn hướng đi phù hợp, tránh chạy theo khẩu hiệu mà không tạo ra sản phẩm có giá trị thực tiễn.

Trong lĩnh vực AI, Bộ trưởng nhận định Việt Nam hiện chưa đủ nguồn lực để cạnh tranh trực tiếp ở các công nghệ lõi. Thay vào đó, hướng đi phù hợp là tập trung vào ứng dụng sáng tạo, đưa các công nghệ sẵn có vào giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống kinh tế – xã hội. Đây được xem là con đường giúp tích lũy nguồn lực, thị trường và kinh nghiệm, đồng thời tạo nền tảng để từng bước tiến tới làm chủ các công nghệ cao hơn trong tương lai.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng chỉ rõ sự khác biệt căn bản giữa startup và doanh nghiệp lớn nằm ở cách tiếp cận rủi ro. Đối với startup, sai lầm không phải là thất bại, mà là dữ liệu để học hỏi và điều chỉnh. Việc thử nghiệm nhanh, chấp nhận sai và cải tiến liên tục là điều kiện cần thiết để tìm ra mô hình phù hợp. Trong khi đó, doanh nghiệp lớn thường ưu tiên sự ổn định, hoàn thiện và hạn chế rủi ro trong vận hành.

Một thông điệp xuyên suốt được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhiều lần nhấn mạnh là startup cần lựa chọn những bài toán đủ lớn. Theo Bộ trưởng, không ít startup sớm dừng lại do đặt mục tiêu ngắn hạn, thiếu khát vọng tạo ra tác động lớn. Chỉ khi theo đuổi những vấn đề có ý nghĩa lâu dài, mang tầm quốc gia hoặc quốc tế, startup mới có động lực và không gian để phát triển bền vững.

Đối với AI, Bộ trưởng khuyến nghị cách tiếp cận “vấn đề đi trước, công nghệ theo sau”. Việc sở hữu và hiểu sâu một vấn đề thực tiễn quan trọng sẽ quyết định vị thế của startup trong chuỗi giá trị. Công nghệ, vốn và các nguồn lực khác sẽ đến sau khi bài toán được xác định rõ ràng và chứng minh được giá trị. Từ thực tiễn quản lý nhà nước và hoạt động của doanh nghiệp, Bộ trưởng gợi mở nhiều bài toán lớn cho AI, như nâng cao hiệu quả quản trị, tích lũy tri thức tổ chức, hay xử lý sự chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Trao đổi về vai trò của doanh nghiệp lớn trong hệ sinh thái khởi nghiệp, Bộ trưởng cho rằng mối quan hệ hiệu quả nhất giữa doanh nghiệp và startup không phải là quan hệ “chủ – thầu”, mà là quan hệ đối tác cùng phát triển. Doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò là khách hàng đầu tiên, tạo môi trường thử nghiệm thực tế cho startup. Việc đầu tư vốn chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với cam kết sử dụng sản phẩm, qua đó giúp startup hoàn thiện giải pháp và chứng minh giá trị trên thị trường.

Thông tin thêm về định hướng chính sách, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ điều chỉnh cách phân bổ nguồn lực khoa học – công nghệ theo hướng tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp. Theo đó, khoảng 70% ngân sách khoa học hằng năm sẽ được ưu tiên cho doanh nghiệp, bao gồm các startup, để thực hiện nghiên cứu, phát triển sản phẩm gắn với nhu cầu thị trường. Tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu cũng sẽ được chuyển mạnh sang khả năng thương mại hóa và doanh thu từ sản phẩm.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đề cập đến mục tiêu phát triển các “mini unicorn”, những doanh nghiệp có giá trị khoảng 100 triệu USD như một hướng đi thực tế, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Việc hình thành nhiều doanh nghiệp quy mô vừa nhưng có năng lực cạnh tranh quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước.

"Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được đưa vào giải quyết các vấn đề cụ thể của đời sống. Startup AI cần kiên định theo đuổi những bài toán khó, tận dụng tốt môi trường trong nước như một “bệ đỡ” để phát triển sản phẩm, từ đó từng bước vươn ra thị trường khu vực và quốc tế", Bộ trưởng nhấn mạnh