Sửa Luật Đo lường để theo kịp kinh tế số và yêu cầu hội nhập

Ngày 16/01/2026, tại Ninh Bình, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) Quốc gia phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo khoa học "Đánh giá, tổng kết thi hành Luật Đo lường và đề xuất sửa đổi một số điều của Luật Đo lường", đồng thời kỷ niệm Ngày Đo lường Việt Nam (20/1).

Hội thảo được tổ chức nhằm rà soát toàn diện việc thi hành Luật Đo lường trong thời gian qua, làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập, từ đó đề xuất các nhóm chính sách sửa đổi phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia cho biết năm 2025 đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng trong tổ chức bộ máy và phương thức quản lý nhà nước. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật tiếp tục được Đảng, Nhà nước và Chính phủ đặc biệt quan tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo dư địa mới cho phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt, chuyển đổi số là phương thức phát triển mới. Trong tiến trình đó, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng giữ vai trò nền tảng, là hạ tầng kỹ thuật bảo đảm tính tin cậy, minh bạch và khả năng hội nhập của nền kinh tế số, xã hội số. Cùng với đó, Chỉ thị 38-CT/TW của Ban Bí thư tiếp tục đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.

Trước sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh và yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng, Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia cho rằng Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ nhiều hạn chế, cần được rà soát, đánh giá toàn diện để sửa đổi theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với thực tiễn và lấy doanh nghiệp, người tiêu dùng làm trung tâm.

Báo cáo đề dẫn tại hội thảo, ông Trần Quý Giầu, Trưởng Ban Đo lường cho biết hệ thống pháp luật hiện hành về đo lường gồm 1 luật, 6 nghị định và 14 thông tư. Hệ thống này đã góp phần bảo đảm tính chính xác, thống nhất trong hoạt động đo lường; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; bảo đảm công bằng trong thương mại và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đến nay, cả nước đã có 51 chuẩn đo lường quốc gia, hơn 8.000 chuẩn công tác được chứng nhận, 601 tổ chức đăng ký và 399 tổ chức được chỉ định cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm. Mỗi năm, khoảng 10 triệu phương tiện đo được kiểm định trên phạm vi cả nước.

Cùng với đó, việc triển khai Đề án 996 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Trần Quý Giầu, Luật Đo lường hiện hành vẫn còn một số điểm chưa phù hợp. Luật chưa làm rõ vai trò của đo lường khoa học và đo lường ứng dụng; chưa đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của hệ thống đo lường quốc gia; thiếu cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong đo lường; một số quy định chưa phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, còn chồng chéo và thủ tục phức tạp.

Từ thực tiễn đó, Ban Đo lường đề xuất 3 nhóm chính sách trọng tâm để làm cơ sở sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường trong thời gian tới. Cụ thể, hoàn thiện hệ thống đo lường khoa học, phát triển đo lường ứng dụng, lấy doanh nghiệp làm chủ thể trung tâm; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động đo lường nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, sản xuất - kinh doanh, thương mại và tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế số; đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền, kiến tạo năng lực đo lường từ cơ sở, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.

Hội thảo ghi nhận nhiều tham luận, ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, tập trung làm rõ những khó khăn trong thực tiễn thi hành Luật, đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý đo lường.

Trong khuôn khổ sự kiện, Lễ kỷ niệm Ngày Đo lường Việt Nam 20/1 cũng được tổ chức trang trọng. Ông Nguyễn Nam Hải khẳng định, đo lường chính xác không chỉ bảo đảm công bằng trong thương mại mà còn là công cụ quan trọng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của nền kinh tế và bảo đảm công bằng xã hội.

Khẳng định đo lường chính xác không chỉ bảo đảm công bằng trong thương mại mà còn là công cụ quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của nền kinh tế và góp phần bảo đảm công bằng xã hội,  ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia đã điểm lại những kết quả nổi bật của hoạt động đo lường trong năm 2025, đồng thời nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026. 

Theo đó, ngành đo lường sẽ tập trung xây dựng Luật sửa đổi Luật Đo lường; đẩy mạnh chuyển đổi số; tăng cường thanh tra, kiểm tra; phát triển chuẩn đo lường quốc gia; thúc đẩy hợp tác quốc tế và nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của đo lường.

Hội thảo ghi nhận nhiều tham luận và ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, tập trung phản ánh những khó khăn trong thực tiễn thi hành Luật, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đo lường.

Kết thúc chương trình, Ủy ban TCĐLCL Quốc gia đã trao Kỷ niệm chương vì sự nghiệp đo lường cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp, khẳng định quyết tâm xây dựng hệ thống đo lường hiện đại, minh bạch, hội nhập, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.