Chế biến sâu nông sản mở hướng gia tăng giá trị cho doanh nghiệp Việt
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện có hơn 8.000 cơ sở chế biến nông, lâm, thủy sản quy mô công nghiệp và khoảng 23.000 cơ sở quy mô vừa và nhỏ, với tổng công suất thiết kế trên 160 triệu tấn mỗi năm.
Giá trị gia tăng của ngành chế biến nông, lâm, thủy sản duy trì mức tăng trưởng khoảng 7,5-8% mỗi năm. Tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu đã tăng từ khoảng 20% năm 2020 lên trên 30% trong giai đoạn 2024-2025. Tuy vậy, tổn thất sau thu hoạch đối với rau quả và sắn vẫn ở mức 20-30%, cho thấy dư địa lớn để doanh nghiệp đầu tư công nghệ bảo quản và chế biến hiện đại.

Đầu tư công nghệ để nâng giá trị sản phẩm. Ảnh minh họa.
Thực tế cho thấy, chế biến sâu đang trở thành hướng đi có tiềm năng đối với doanh nghiệp nông sản. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến của Việt Nam vượt 2 tỷ USD, tăng hơn 42% so với năm 2024 và chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả.
Kết quả này phản ánh xu hướng chuyển dịch từ xuất khẩu sản phẩm tươi sang các mặt hàng được chế biến như trái cây đóng hộp, sấy khô, đông lạnh và sản phẩm chiết xuất. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm, giảm phụ thuộc vào thời điểm thu hoạch và đáp ứng nhu cầu của nhiều phân khúc thị trường.
Để khai thác tiềm năng này, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu, lựa chọn công nghệ phù hợp với đặc tính từng loại nguyên liệu.
Công nghệ sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông nhanh, bảo quản bằng khí quyển điều chỉnh và hệ thống kho lạnh có thể giúp kéo dài thời gian bảo quản, duy trì chất lượng và giảm hao hụt trong quá trình vận chuyển. Việc ứng dụng thiết bị tự động trong phân loại, sơ chế, đóng gói và kiểm soát chất lượng giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, nâng cao tính đồng đều của sản phẩm.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đổi mới công nghệ có thể triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ khâu gây thất thoát nhiều nhất hoặc công đoạn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Việc hợp tác sử dụng chung cơ sở chế biến, kho lạnh, phòng kiểm nghiệm và thiết bị thử nghiệm cũng là giải pháp giúp giảm áp lực vốn đầu tư.
Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Tại Quyết định số 3663/QĐ-BKHCN ngày 31/8/2026 của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ cũng chỉ rõ, việc truyền thông cần khuyến khích doanh nghiệp chủ động nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới công nghệ.
Phát triển chế biến sâu không chỉ giúp giảm tổn thất sau thu hoạch mà còn tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn, góp phần nâng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nông sản Việt Nam.


