IMO chọn Việt Nam thí điểm mô hình phát triển hàng hải gắn với bình đẳng giới

Tăng cường sự hiện diện của phụ nữ trong lĩnh vực hàng hải

Theo đề xuất từ các chuyên gia IMO và Đại học Hàng hải Thế giới (WMU), Kế hoạch sẽ thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành do Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam làm đầu mối, kết hợp hoàn thiện thể chế chính sách, phát triển nguồn nhân lực, đầu tư cơ sở hạ tầng và tăng cường các cơ chế tài chính phục vụ cho chuyển đổi số và giảm phát thải.

Song song đó, một hệ thống theo dõi và đánh giá toàn diện cũng được đề xuất nhằm giám sát hiệu quả công tác số hóa, cắt giảm phát thải và thúc đẩy bình đẳng giới trong toàn ngành.

Các nhóm chỉ số được đề xuất bao gồm: Mức độ số hóa và kết nối của cảng, sử dụng năng lượng sạch và giảm phát thải khí nhà kính, tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động và giữ vị trí lãnh đạo, số lượng nữ học viên trong các chương trình đào tạo hàng hải, cũng như việc áp dụng các chính sách nhân sự về bình đẳng giới và phòng, chống quấy rối tại nơi làm việc.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, ngành hàng hải Việt Nam đang đứng trước quá trình chuyển đổi mạnh mẽ với sự phát triển của các hệ thống hàng hải thông minh, cảng xanh, số hóa hoạt động vận tải và logistics, cũng như các giải pháp giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch.

Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm cơ hội tham gia bình đẳng của phụ nữ được xác định là một yếu tố quan trọng nhằm xây dựng lực lượng lao động hàng hải có khả năng thích ứng, đổi mới và đáp ứng yêu cầu của tương lai.

Kết quả nghiên cứu của SMART-C Women (chương trình hợp tác giữa IMO và Chính phủ Hàn Quốc) cũng chỉ ra rằng, cần có cách tiếp cận tích hợp giữa bình đẳng giới, chuyển đổi số và giảm phát thải.

Ba nội dung này được đề xuất trở thành ba trụ cột của Kế hoạch ngành, tương ứng với các khía cạnh xã hội, kinh tế và môi trường của quá trình phát triển bền vững ngành hàng hải.

Trong đó, bình đẳng giới được lồng ghép xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số và giảm phát thải của ngành. Kế hoạch đề xuất thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ thông tin, an ninh mạng, vận hành và quản lý hàng hải. Đồng thời, tăng cường cơ hội đào tạo, phát triển nghề nghiệp và đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo.

Phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và giảm phát thải

Một trong những định hướng trọng tâm của Kế hoạch là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Điều này được hiện thực hóa thông qua việc làm mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số và kỹ năng xanh, kết hợp với các chương trình học bổng, đào tạo, cố vấn và phát triển năng lực lãnh đạo dành riêng cho phụ nữ.

Đối với phụ nữ trong ngành hàng hải, Kế hoạch đề xuất mở rộng cơ hội tiếp cận đào tạo và phát triển nghề nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, công nghệ xanh và các vị trí kỹ thuật, quản lý.

Ở chiều ngược lại, các cơ quan, doanh nghiệp cũng được hướng dẫn để xây dựng văn hóa công sở có trách nhiệm về giới, bảo đảm sự công bằng và tạo môi trường làm việc an toàn, thân thiện cho lao động nữ.

Trong việc chuyển đổi số, Kế hoạch định hướng tiếp tục phát triển các hệ thống cảng thông minh, nền tảng dữ liệu hàng hải, hệ thống VTS, Cơ chế một cửa hàng hải và các hệ thống số có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu. Việc nâng cao khả năng tương tác giữa các hệ thống, quản trị dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng được xác định là những yêu cầu quan trọng trong quá trình số hóa ngành hàng hải.

Song song với câu chuyện nhân sự, bài toán công nghệ và hạ tầng cũng được vạch ra rõ nét. Những bước đi cụ thể như chuyển đổi mô hình cảng xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, điện hóa thiết bị bến cảng, cấp điện bờ cho tàu và chuẩn bị cho các dòng nhiên liệu phát thải thấp hoặc bằng không sẽ từng bước được triển khai. Để tạo đòn bẩy cho nguồn vốn, các giải pháp tài chính như tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hợp tác công - tư và nguồn lực quốc tế sẽ được thu hút tối đa.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục bắt tay chặt chẽ với các đối tác quốc tế để đưa Kế hoạch hành động vào thực tế. Những khóa đào tạo lãnh đạo, chương trình học bổng hay các lớp nâng cao năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh dành cho nữ cán bộ, chuyên gia sẽ là những hoạt động đầu tiên được kích hoạt.