Nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Giai đoạn 2020-2025, ngành Giáo dục và Đào tạo đã cụ thể hóa định hướng này bằng các giải pháp đồng bộ, đạt nhiều kết quả nổi bật: Chất lượng giáo dục phổ thông được nâng cao; giáo dục đại học chuyển biến tích cực về đào tạo và nghiên cứu khoa học... Những kết quả này góp phần tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

5 năm bứt phá

Giai đoạn 2020-2025 ghi dấu chặng đường đổi mới mạnh mẽ của ngành Giáo dục và Đào tạo, với những bước tiến rõ rệt ở giáo dục phổ thông và giáo dục đại học. Những chuyển biến này gắn với nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng xác định, trong đó nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, trên cơ sở tạo chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, cơ bản về chất lượng giáo dục, đào tạo; đồng thời góp phần trực tiếp vào việc hình thành lực lượng lao động có tri thức, năng lực và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển của đất nước.

Trong lĩnh vực giáo dục phổ thông, chất lượng giáo dục đại trà và mũi nhọn được cải thiện rõ rệt, góp phần cụ thể hóa mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Toàn quốc duy trì và đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, bảo đảm học sinh được tiếp cận chương trình giáo dục cơ bản. Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai từ lớp 1 đến lớp 12, chuyển trọng tâm sang phát triển phẩm chất, năng lực, tạo điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp, học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo và năng lực ứng dụng.

Kết quả của học sinh Việt Nam tại các sân chơi quốc tế tiếp tục cho thấy hiệu quả của quá trình đổi mới giáo dục phổ thông. Theo đánh giá PISA 2022, Việt Nam xếp thứ 34/81 quốc gia, với điểm trung bình các môn tiệm cận mức trung bình của OECD. Năm 2025, 7 đoàn với 37 lượt học sinh tham dự các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực đều đoạt giải, gồm 13 Huy chương vàng, 16 Huy chương bạc và 8 Huy chương đồng. Lần đầu tham dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế 2025, cả 8 thành viên đội tuyển Việt Nam đều đoạt giải, đưa Việt Nam xếp thứ 4/60 quốc gia. Những thành tích này khẳng định năng lực cạnh tranh và trí tuệ của học sinh Việt Nam, đồng thời cho thấy các giải pháp đổi mới chương trình, phương pháp dạy học và đánh giá đã phát huy hiệu quả thiết thực trong giai đoạn 2020-2025.

Giáo dục đại học ghi nhận bước bứt phá rõ nét khi lần đầu tiên có 16 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam lọt vào bảng xếp hạng THE Impact Rankings. Đáng chú ý, năm 2025, kết quả tuyển sinh các ngành STEM tăng mạnh, với số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 tăng 10,5% so với năm 2024. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, số sinh viên đại học đạt xấp xỉ 700.000, tăng khoảng 14% so với năm 2023; sinh viên cao đẳng đạt 220.000, tăng 40%; học sinh trung cấp đạt 310.000, tăng 25%. Những chuyển biến này không chỉ phản ánh nhu cầu học tập gia tăng, mà còn cho thấy quá trình phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao được thúc đẩy mạnh mẽ theo đúng tinh thần các nghị quyết của Đảng về giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.

Chất lượng nghiên cứu khoa học cũng có bước tiến đáng kể trong giai đoạn 2020-2025. Nhiều trường đại học và nhóm ngành đào tạo được xếp hạng cao trong khu vực và thế giới; 6 cơ sở nằm trong bảng xếp hạng QS thế giới 2025 và 6 trường thuộc nhóm đại học châu Á tốt nhất năm 2024. Những kết quả này phản ánh sự nâng cao rõ rệt về năng lực nghiên cứu, sáng tạo tri thức và phát triển học thuật của các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời thể hiện sự chuyển biến tích cực trong việc thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Cùng với giáo dục phổ thông và đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên tiếp tục có chuyển biến tích cực. Chương trình đào tạo nghề được nâng cao chất lượng, tập trung vào các ngành công nghệ cao, sản xuất chip - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ thông tin, góp phần đáp ứng yêu cầu thị trường lao động mới. Hệ thống giáo dục thường xuyên được mở rộng, tạo cơ hội học tập suốt đời, nhất là tại vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các khu vực biên giới.

Giai đoạn 2020-2025, ngành Giáo dục và Đào tạo đã tạo ra bước bứt phá quan trọng trong đổi mới giáo dục, góp phần trực tiếp vào việc thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Tạo sức bật cho nguồn nhân lực trong kỷ nguyên hội nhập

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2020-2025 đã tạo nên sức bật mới cho toàn ngành Giáo dục và Đào tạo, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu, định hướng lớn mà Đảng đặt ra về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, những thành tựu đạt được trong giai đoạn 2020-2025 thể hiện sự kiên trì và nỗ lực bền bỉ của toàn ngành trong việc quán triệt, triển khai các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể thấy, đổi mới giáo dục được thể hiện không chỉ qua thành tích học tập của học sinh, sinh viên, mà còn qua sự chuyển biến về phương pháp dạy học, môi trường giáo dục và năng lực quản trị nhà trường. Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực đã góp phần hình thành thế hệ học sinh có tư duy độc lập, khả năng thích ứng và năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn. Những kết quả đạt được tại các kỳ thi quốc tế, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đã khẳng định, giáo dục Việt Nam đang từng bước thực hiện hiệu quả các mục tiêu mà Nghị quyết của Đảng đặt ra, đồng thời tạo dựng đội ngũ nhân lực trẻ có tiềm năng tham gia sâu hơn vào kinh tế tri thức và các lĩnh vực công nghệ mới.

Ở giáo dục đại học, quá trình mở rộng tự chủ gắn với đổi mới quản trị đã tạo động lực nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế. Nhiều cơ sở đào tạo tăng cường công bố quốc tế, tham gia xếp hạng khu vực và thế giới, qua đó góp phần hình thành đội ngũ nhân lực trình độ cao, có năng lực sáng tạo và đóng góp trực tiếp cho các ngành, lĩnh vực then chốt theo định hướng phát triển của Đảng và Nhà nước.

Việc quan tâm đầu tư cho giáo dục ở vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới cũng mang ý nghĩa xã hội đặc biệt, thể hiện tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong tiếp cận giáo dục. Đặc biệt, việc khởi công 100 trường liên cấp tại các xã biên giới trong năm 2025 cho thấy quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực đồng đều giữa các vùng miền, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, những kết quả giáo dục và đào tạo giai đoạn 2020-2025 có được nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương; cùng sự đồng hành của toàn xã hội và nỗ lực của từng đơn vị, trường học. Ngành đã triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị, phát triển đội ngũ nhà giáo, đầu tư cơ sở vật chất đến tăng cường hợp tác quốc tế và xã hội hóa giáo dục. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý tiếp tục được củng cố về chất lượng, với tỷ lệ giảng viên trình độ tiến sĩ đạt 36,2% và tỷ lệ giáo viên các cấp đạt chuẩn từ 90,4% đến 99,9% - yếu tố cốt lõi bảo đảm chất lượng và tính bền vững của đổi mới giáo dục.

Có thể khẳng định, những kết quả của giáo dục và đào tạo giai đoạn 2020-2025 không chỉ chứng minh hiệu quả trong thực hiện các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, mà còn tạo dựng nền tảng vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết số 71-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.